Doğum kontrolünün 14 yolu

Dogum kontrolünün 14 yolu

Siz, kendinize en uygun olani seçin.

Çocuk dogurmak da dogurmamak da bir tercih meselesi... Tercihini ikinciden yana kullananlarin kazara hamile kalmayi önlemek için bir dogum kontrol yöntemi seçmesi gerekiyor. Peki, ama hangi yöntem size göre? Iste tüm artilari ve eksileriyle dogum kontrolünün 14 yolu...

Siz, kendinize en uygun olani seçin.

Dogum kontrol hapi: %91 etkili

NASIL ÇALISIR: Progesteron ve östrojen hormonlarinin sentetik formu olan haplar, yumurtlamayi önlüyor. Buna ek olarak, olur da bir yumurta aradan siyrilirsa, sevikal mukusu koyulastirarak spermlerin vajinadan rahmin içine ve tüplere ilerleyisini engelliyor.

DIKKAT: Dogum kontrol haplari, vücuduna seks istegini pompalayan testosteron seviyeni degistirir. Yani libidon olumsuz etkilenebilir. Yine de bu, hap kullanan bütün kadinlarin basina gelmiyor. Böyle bir durumda hapinizi degistirmeniz (piyasada çok sayida farkli hormon bilesimli ilaç var) ise yarayabilir.

UNUTMAYIN: Haplarinizi her gün ayni saatte almalisiniz. Birkaç saatlik gecikmeyle hamile kalmazsiniz ama yine de aksatmayin.

Kontraseptif sünger: %88 etkili

NASIL ÇALISIR: Disk seklindeki süngerimsi aparat, rahim agzina gelecek sekilde vajinanin içine yerlestiriliyor. Süngerin içerigindeki spermisidler spermleri öldürüyor.

DIKKAT: Süngeri vajinaya yerlestirmeden önce suda islatmaniz ve seksin ardindan en az alti saat daha vajinanizda bekletmeniz gerekiyor. Bu yüzden çikartirken parçalanabiliyor.

UNUTMAYIN: ART Tip Merkezi Kadin Hastaliklari ve Dogum Uzmani Doktor Can Kavuzlu, bu yöntemin henüz Türkiye'de uygulanmadigini belirtiyor.

Spiral (Rahim içi Araç): %99 etkili

NASIL ÇALISIR: Jinekolog, rahmin içerisine T seklinde ve üç santim boyunca bir araç yerlestiriyor. Bu, hamile kalmaYI üç yildan 10 yila kadar önlüyor. Plastik olanlari, rahim duvarini incelterek yumurtanin rahme tutunmasini engelleyen hormonlari pompaliyor. Metal olanlariysa, spermleri etkisiz hale getiriyor.

DIKKAT: Klamidya ya da bel soguklugu rahatsizliginiz varsa, spiral durumunuzu kötülestirebilir. Ayrica spiralin yerinden çikmasi ve hamileligi engelleyememesi riskine karsi, iplerin yerinde olup olmadigini ayda bir kez kontrol etmek gerekir.

UNUTMAYIN: Spiralin pelvik bölge enfeksiyonuna neden oldugu korkusu abartiliyor. Arastirmalar bunun güvenli bir yöntem oldugunu dogruluyor.

Dogum kontrol igneleri: %94 etkili

NASIL ÇALISIR: Her üç ayda bir jinekolog yumurtlamayi engelleyen bir doz progresteron hormonu enjekte eder. Çogu kadinin periyodu bu süreçte tamamen kesintiye ugrar.

DIKKAT: Igneler, kemik erimesine yol açan kemik yogunlugu kaybiyla iliskilendiriliyor. Bu yüzden igne yönteminin iki yildan daha uzun süre kulanilmamasi tavsiye ediliyor.

UNUTMAYIN: Biraktiktan sonra hamile kalmaniz bir yili bulabilir. Eger yakin gelecekte çocuk sahibi olmak istiyorsaniz bu seçenegi tercih etmeyin.

Kisirlastirma (Tüplerin baglanmasi): %99 etkili

NASIL ÇALISIR: Kadinin fallop tüpleri ya da esinin sperm kanali (spermi testislerden penise tasiyan tüpler) kesilir ya da baglanir. Böylece sperm ile yumurta bulusamaz.

DIKKAT: Tüplerin yeniden açilmasi oldukça pahaliya mal oluyor; üstelik eskisi gibi çalisamasi da garanti degil. Bu yüzden kararinizdan yüzde 100 emin olmalisiniz.

UNUTMAYIN: Erkegin sperm kanallarinin baglanmasi (vasektomi), kadinin tüplerinin baglanmasindan daha az karmasik bir islem. Kadina bu islemin yapilmasi operasyon ve anestezi gerektirirken, vasektomi tipki spiral taktirma gibi doktor muayenehanesinde hizlica yapilabiliyor.

Dogum kontrol halkasi: %91 etkili

NASIL ÇALISIR: Esnek, bes santim çapindaki halkayi önce vajinanin içine yerlestiriyorsunuz (tampon gibi). Halka, dogum kontrol haplariyla ayni hormonu salgiliyor. Regl oldugunuz hafta çikartip, daha sonra yenisiyle degistiriyorsunuz.

DIKKAT: Hormonlar önce sindirim sisteminden geçmek yerine kan dolasimi tarafindan emildigi için, bu yöntemin hafifçe kani pihtilastirma riski mevcut. Ancak çogu doktor bu riskin kayda deger bir seviyede olmadigini söylüyor.

UNUTMAYIN: Esnek yapisindan dolayi küçük de olsa yerinden çikma ihtimali var. Dört ile alti saat içinde yerine tekrar yerlestirdiginiz takdirde korumaya devam edecektir.

Dogum kontrol bandi: %91 etkili

NASIL ÇALISIR: Kalçaniza, karin bölgenize ya da üst kolunuza, üç hafta boyunca kalacak bir bant (regl dönemi disinda) yapistiriliyor. Bant, yumurtlamanizi önleyen hormonlari salgiliyor.

DIKKAT: Bazi durumlarda cilt tahrislerine sebep oluyor ve vücudunuzda kirli ve eski bir bant izi birakabiliyor. Az da olsa kani pihtilastirma riski tasiyor ama bu durum oldukça nadir görülüyor.

UNUTMAYIN: Bant çikmaya baslarsa olabildigince hizli bir sekilde yenisiyle degistirmelisiniz. Tam bir koruma için bütünüyle yapismis olmasi gerekiyor. Doktor Can Kavuzlu, Türkiye'de bu bantlarin satisinin henüz baslamadigini söylüyor.

Prezervatif (Erkek ve kadin için): %79-82 etkili

NASIL ÇALISIR: Erkegin penisini saran ya da kadinin vajinasinin içine yerlesen kilif (kadinlar için sentetik kauçuktan, erkekler içinse genellikle lateksten yapilir), hem spermlerin geçisini engelliyor hem de cinsel yolla bulasan hastaliklara karsi koruyor. Bunu yapabilen tek dogum kontrol yöntemi oldugunu da bilmelisiniz!

DIKKAT: Erkek prezervatifi yirtilabilir ya da çikabilir. Kadin prezervatifinin ise agiz kisminin vajina disina tasmasi rahatsiz edici bir görüntü yaratabilir.

UNUTMAYIN: Yakinlik hissini azaltmasi bu yöntemi pek çok çift için caydirici hale getiriyor. Ancak unutmayin ki; özellikle partnerinizden emin degilseniz, cinsel yolla bulasan hastaliklara karsi korunabileceginiz tek yöntem.

B plani: Ertesi gün haplari

Prezervatif yirtildi, ilacinizi almayi unuttunuz ya da dogum kontrolünü tümüyle pas geçtiniz. Iste ertesi gün hapiyla ilgili bilmeniz gerekenler:

1- En etkili oldugu zaman (yüzde 95), iliski sonrasindaki ilk 24 saat. Ilisikiden sonra 72 saate kadar kullanilabiliyor ama etkinligi saatler geçtikçe düsüyor.

2- Içtikten sonra kendinizi hasta gibi hissedebilirsiniz. Yan etkileri bulanti, kusma, bas agrisi ve karin agrisini içerebiliyor.

3- Dogum kontrol yöntemi olarak kullanmayin. Hapin tekrar tekrar kullanilmasi halinde ne gibi komplikasyonlar yarattigina dair bir rapor yok. Kadin Hastaliklari ve Dogum Uzmani Operatör Doktor Gökçen Erdogan, bu haplarin ayda bir kereden fazla kullanilmamasini tavsiye ediyor: "Sik kullanimda vücuda fazla hormon yüklenir, bu da regl düzensizliklerine yol açar"

Diyafram: %88 etkili

NASIL ÇALISIR: Kubbe seklindeki kauçuk gereç olan diyafram, rahim agzinin girisine yerlestiriliyor. Içinde bol miktarda bulunan spermisid ile spermlere geçit vermiyor.

DIKKAT: Doktor yardimiyla size en uygun ebadi bulmalisiniz. Çikarmak biraz zahmetli oldugundan, alisincaya kadar biraz zorlanabilirsiniz. Ayrica bir yerlerinde delik olup olmadigini da sürekli kontrol etmelisiniz.

UNUTMAYIN: Cinsel iliskiden alti saat önce yerlestirmeli, seks bittikten alti saat sonra da çikarmalisiniz. Eger diyafram takili halde bir kereden fazla seks yaparsaniz diyaframin içindeki spermisid jelini yenilemeyi unutmayin.

Implant (deri alti çubugu): %99 etkili

NASIL ÇALISIR: Plastik, kibrit çöpü boyutunda bir çubuk, üst kol derisinin altina yerlestiriliyor. Implant, üç yila kadar progesteron salgilayabiliyor.

DIKKAT: Kullanicilarin yüzde 80'i ilk yilda düzensiz kanama ve lekelenme yasiyor.

UNUTMA: Çikardiktan sonra hamile kalabilmen için kisa bir süre beklemeniz gerekebilir.

Dogal aile planlamasi: %76 etkili

NASIL ÇALISIR: Vücut sicakliginin izini sürerek ya da servikal mukusun kivamindan yola çikarak yumurtlama döneminde hiç seks yapmiyorsunuz.

DIKKAT: Etkili olabilmesi için periyodunuzun düzenli olmasi gerekiyor.

UNUTMAYIN: Yumurtlama regl döngünüzün yarisinda da olabilir. Servikal mukus siz yumurtlamadan bile berraklasabilir (ki bu sizin dogurgan oldugunuzu gösterir.) Yumurtlamanin hemen ardindan vücut sicakliginiz bir ile yarim derece arasinda yükselir.

Servikal kapak: %88 etkili

NASIL ÇALISIR: Spermisid dolu bir silikon kapak, rahim agzini kapatiyor ve spermin yumurtaya ulasmasini engelliyor.

DIKKAT: Regl dönemindeyken kullanilamiyor. Seks sirasinda yerinden çikma ihtimali de var.

UNUTMAYIN: Rahim agzi dogum esnasinda esnediginden, bu yöntem dogum yapmis kadinlar için yalnizca yüzde 71 oraninda etkili olabiliyor. Yöntem henüz Türkiye'de kullanilmiyor.

Geri çekme

Bilim, etkili bir yöntem olmadigini söylese de bazi çiftler geri çekme yöntemini kullaniyor. Geri çekme yöntemini uyguladiktan sonra acil dogum kontrol yöntemlerine basvuran kadinlarin yüzdesi 7,5.

Bu yöntemi kullanarak beklenmedik sekilde hamile kalan kadinlarin yüzdesi 21.

Geri çekme yöntemini uygulayip hamile kalmamak için dua eden 15 ile 44 yas arasi kadinlarin yüzdesi 60.

Kaynak: Women's Health