Çocuk suç cezaları artırıldı

Çocuk adalet sistemi, infaz süreçleri ve çocuklarin korunmasina yönelik düzenlemeler içeren Çocuk Koruma Kanunu Teklifi, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalasti. 

Düzenlemeyle 12-18 yas grubunda agir suçlar için uygulanan ceza sinirlari yükseltildi, 'suça sürüklenen çocuk' ifadesi 'adli süreçteki çocuk' olarak degistirildi.

Yapilan düzenlemeyle, atesli silahin dikkat ve özen yükümlülügüne aykiri sekilde muhafaza edilerek çocuk tarafindan ele geçirilmesine neden olunmasi müstakil suç haline getirildi. Fiilin daha agir bir suçu olusturmamasi sartiyla, silahi tedbirsizce bulunduran kisilere 1 yildan 3 yila kadar hapis cezasi verilecek.

15-18 yas grubunda ceza limitleri artirildi

Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) yapilan degisiklikle, 12-18 yas grubundaki çocuklar için hapis cezalarinin alt ve üst sinirlari yükseltildi. Agirlastirilmis müebbet gerektiren kasten öldürme ve agir yaralama gibi suçlarda ceza üst siniri 15-18 yas grubu için 19 ila 27 yila, müebbet hapis cezasini gerektiren durumlarda ise 15 ila 18 yila çikarildi.

Kabul edilen önergeyle, yaralama suçlarinda uygulanan yas indiriminin kaldirilmasi yetkisi en agir vakalarla sinirlandirildi. Buna göre çocuk hâkimleri; yaralama sonucunda magdurun bitkisel hayata girmesi, organ veya duyularini tamamen kaybetmesi, konusma ya da çocuk yapma yeteneginin yok olmasi, yüzünde kalici iz veya sekil bozuklugu olusmasi, hamile bir kadinin çocugunu düsürmesi ya da yaralamanin ölümle sonuçlanmasi durumlarinda yas indirimini uygulayamayacak. Organ islevinin zayiflamasi veya kemik kirilmasi gibi daha hafif agirlasmis haller ise yas indirimi kaldirma kapsamindan çikarildi.

Tekerrür hükmünü düzenleyen madde çikarildi

Teklifin ilk halinde yer alan çocuklarda suçta tekerrür yas sinirini 18’den 15’e düsüren madde, Genel Kurul görüsmelerinde kabul edilen önergeyle teklif metninden çikarildi.

Aile ihmaline ceza artirimi

Genel Kurul’da kabul edilen ve yeniden düzenlenen maddede, aile hukukundan kaynaklanan bakim, egitim ve gözetim yükümlülügünü ihlal eden veli veya bakim sorumlularina verilen cezalar artirildi. Aile bireyinin ihmali sonucunda çocugun kasten öldürme veya agir yaralama suçu islemesi halinde, sorumlulugunu yerine getirmeyen kisiye verilecek ceza sikayet sarti aranmaksizin yarisindan iki katina kadar artirilacak.

15 yasini doldurmamis çocuklar hakkinda Sosyal Inceleme Raporu (SIR) aldirilmadan hazirlanan iddianameler, CMK 174 maddesi uyarinca mahkemelerce iade edilecek.

Infaza kapali cezaevinde baslanacak

Çocuk hükümlülerin cezalarinin infazina dogrudan çocuk egitimevlerinde baslanmasi uygulamasi kaldirildi. Infaza çocuk kapali ceza infaz kurumlarinda baslanmasi ve iyi halli olanlarin egitimevlerine ayrilmasi esasi getirildi. Kapali cezaevlerinde çocuklarin suç türlerine göre ayri koguslarda barindirilmasi zorunlu kilindi.

Infaz degerlendirme kuruluna TBB avukati dahil edildi

Çocuk hükümlülerin kapali ceza infaz kurumlarindan çocuk egitimevlerine ayrilmasini degerlendirecek idare ve gözlem kurullarinin olusumu ve çalisma esaslari yeniden belirlendi. Kurulda degerlendirmeleri yapacak uzman kadro ve ögretmenlerin nitelikleri netlestirilirken, degerlendirmesi olumsuz sonuçlanan çocuklar için yeniden degerlendirme süresi en fazla 6 ay olarak sinirlandirildi.

Ayrica Genel Kurul’da kabul edilen önergeyle, çocuk hükümlülerin kapali cezaevinden egitimevine ayrilmasini degerlendiren idare ve gözlem kuruluna Türkiye Barolar Birligi Çocuk Haklari Komisyonu'ndan görevlendirilecek bir avukat da dahil edildi.

Terör ve örgüt suçlari hariç tutulmak üzere, kasitli suçlardan toplam 3 yil veya daha az, taksirli suçlardan 5 yil veya daha az hapis cezasi alan çocuklarin cezalari dogrudan egitimevlerinde infaz edilecek. Firar eden veya disiplin cezasi kesinlesenler kapali cezaevine gönderilecek.

Agir suçlarda '1 güne 2 gün' infaz indirimi kaldirildi

Kosullu saliverilme hesabinda 15 yas alti çocuklar için uygulanan "1 günün 2 gün sayilmasi" kurali, kasten öldürme, cinsel dokunulmazliga karsi suçlar, uyusturucu imal/ticareti ve örgüt kurma suçlari bakimindan kaldirildi ve hesaplama 1 güne 1 gün olarak yeniden düzenlendi.

Sokakta ve internette biçak satisina yasak

Av biçagi, satir, döner biçagi, ucu sivri tornavida, sis, demir çubuk gibi aletlerin pazar yerlerinde, açikta ve gezici tezgâhlarda satilmasi, 18 yasindan küçüklere satilmasi ve çocuklarca tasinmasi yasaklandi. Internet ve mesafeli satislari da kapsayan düzenlemeye uymayanlara 5 bin lira, aletlerin vahim nitelikte olmasi durumunda 10 bin lira idari para cezasi uygulanacak ve esyanin mülkiyeti kamuya geçirilecek. 15 yas alti çocuklar için çocuk hakiminden koruyucu tedbir talep edilecek. Sanat veya meslek icrasi için gerekli durumlar yasaktan muaf tutuldu.

Ceza sorumlulugu olmayan çocuklara yönlendirme tedbirleri

Ceza sorumlulugu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için Çocuklar için Sosyal ve Toplumsal Hizmetler (20-300 saat), dijital risklerden korunma yani BTK ve Siber Güvenlik Baskanligi denetiminde 3 ay-2 yil arasi cihaz ve mecralara erisim takibi, kitap ve kütüphane, çevre temizligi/agaçlandirma ve bagimlilikla mücadele programlari özel güvenlik tedbiri olarak tanimlandi.

Risk altindaki çocuklara acil koruma

Madde bagimliligi, akil hastaligi veya bulasici hastalik nedeniyle tehlike olusturan ve saglik kurulusuna gelen risk altindaki çocuk için uzman hekimce 24 saat içinde rapor düzenlenecek. Saglik kurulu raporu dogrultusunda çocuk hâkimi 48 saat içinde acil korunma karari verecek. Süreç boyunca gerekli tibbi müdahale yapilacak ve ihtiyaç halinde kolluk kuvvetlerinden yardim alinacak.

Çocuk hakkinda kamu davasi açilmasi halinde durum, gerekli idari tedbirlerin alinmasi amaciyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanligi ile Millî Egitim Bakanligi'nin ilgili il veya ilçe müdürlüklerine bildirilecek.

15 yas alti için sosyal inceleme raporu zorunlu oldu

Çocuk hakkinda hükmün açiklanmasinin geri birakilmasi karari verilmesi halinde yönlendirme tedbirleri denetimli serbestlik olarak uygulanacak. Mal varligi suçlarinda degerin az olmasi durumunda, çocugun ekonomik sartlari gözetilerek zararin giderilmesi sarti aranmayabilecek.

15 yasini doldurmamis çocuklar hakkinda Sosyal Inceleme Raporu (SIR) aldirilmasi zorunlu hale getirildi. 15 yasindan büyük çocuklar için rapor alinmamasi durumunda gerekçesi iddianamede veya kararda açikça belirtilecek.

Koruyucu ve destekleyici tedbirlerin uygulanmasinda kolluk kuvvetlerinden yardim istenebilecek. Tedbirlerin koordinasyonu merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanligi'nca, illerde valilik, ilçelerde kaymakamlikça yürütülecek. Kararlarin geregine aykiri hareket eden anne, baba, vasi veya bakim sorumlularina çocuk hâkimi karariyla 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi verilecek.

Mevzuatta kavramsal dönüsüm

Yapilan bir diger önemli düzenlemeyle ise 'suça sürüklenen çocuk' ibaresi mevzuattan kaldirildi. Sosyal Hizmetler Kanunu, CMK ve Çocuk Koruma Kanunu dahil ilgili tüm düzenlemelerdeki ifadeler 'adli süreçteki çocuk' veya 'hakkinda adli süreç yürütülen' seklinde degistirildi.