Dünya Çevre Günü

Dünya Çevre Günü

1972 yilinda Isveç’in Stockholm kentinde dogal çevrenin korunmasi amaci ile Birlesmis Milletler Çevre Konferansi toplanmistir. Üye ülkeler bu toplantida çevre sorunlarini ele almis ve çevre kirlenmesine karsi ortak çözüm yollari aramislardir. Birlesmis Milletler Çevre Konferansi’nda 5 Haziran gününün Dünya Çevre Günü olmasi kararlastirilmistir. Her yil, Birlesmis Milletlere üye ülkelerde 5 Haziran Dünya Çevre Günü olarak kutlanir.

Ülkemizde de bu amaçla 1978 yilinda Türkiye Çevre Sorunlari Vakfi, daha sonra Basbakanliga bagli olan Çevre Müstesarligi kurulmustur. Çevre Müstesarligi 5-11 Haziran tarihleri arasini Çevre Koruma Haftasi olarak kabul etmistir. Çevre Koruma Haftasinda okullarda ögrencilere dogal çevrenin korunmasi geregi ögretilir. Hafta boyunca radyo ve televizyonda halka çevre kirlenmesi ile ilgili bilgiler verilir. Alinmasi gerekli önlemler anlatilir. Gazete ve dergilerde dogal çevrenin korunmasina iliskin yazilara yer verilir.

Hava Nasil Kirlenir?

Havayi karbon monoksit, kükürt oksitleri, hidrokarbonlar, azot oksitleri ve parçacik halindeki maddeler kirletir.

Motorlu tasitlar, elektrik enerji santralleri, konut isitma araçlarinin yakit artiklari, çöplerin ve benzerlerinin yakilmasindan dogan dumanlar havayi kirletirler.

Kükürt oksitleri solunum borusuna, akcigere ve gözlere zarar verir.

Karbon monoksit kandaki oksijeni azaltir, kansizlik ve kalp yetmezligine yol açar.

Bu gazlardan insanlarin yani sira hayvanlar ve bitkiler de olumsuz etkilenir.

Sular Nasil Kirlenir?

Akarsular,göller, denizler ve yer alti sulari kimyasal atiklarla kirlenirler. Kimyasal atiklarla sulara, sodyum, potasyum, amonyum, kalsiyum, klorür, nitrat, nitrit, bikarbonat, sülfat, fosfat ve metal iyonlari karisir.

Tarim ilaçlari, deterjanlar, asitler ve fenollü maddeler de sulari kirleten zararli organik bileskelerdir.

Bu zararli maddeleri sulara genellikle dereler ve kanalizasyonlar tasir.

Özellikle kâgit, kimya, petrol ve demir-çelik sanayinin yogunlastigi yerlerde kirlilik orani artar.

Ülkemizde de özellikle Izmir, Izmit körfezleri, Marmara Denizi ve Haliç’te kirlilik oldukça fazladir. Bu kirlilik nedeniyle toplu balik ölümleri gerçeklesmektedir.

Toprak Nasil Kirlenir?

Topragi kirleten baslica maddeler tarim ilaçlari, sanayi atiklari ve kimyasal gübrelerdir.

Özellikle tarim ilaçlarinin ve kimyasal gübrelerin içinde çok çesitli maddeler bulundugu için, bunlarin dikkatli kullanilmasi gerekir. Düzensiz kullanilan maddeler topragi ve yasami topraga bagli tüm canlilari etkilemektedir. Sahin, atmaca, sigircik, kartal, pelikan, karabatak gibi yasami topraga bagli hayvanlarin yok olmasi da tarim ürünlerine zarar veren böceklerin artmasina ve tarimsal verimin düsmesine yol açar.

Geri Dönüsüm Nedir?

Evlerimizin önündeki çöp bidonlari, aksamlari çöp kamyonlari ile toplandiktan sonra nereye götürülüyor ya da nasil yok ediliyor hiç düsündünüz mü? Gelin birlikte su an bazi sehirlerimizde uygulanmaya baslanan ‘Geri Dönüsüm Projesi’ hakkinda bilgi edinelim. Bu yaziyi okuduktan sonra çöplerin ise yaradiklarini ve hatta ekonomiye katki sagladiklarini ögrenerek, sasiracaksiniz.

Geri Dönüsüm - 1

Kentler ve içinde barindirdigi nüfus büyüdükçe çöp sorunu da giderek artiyor. Zamanla kentlerin büyümesi, günlük yasamda üretilen çöpün yok edilmesine iliskin su sorunlari ortaya çikariyor:

 - Toplama

 - Depolanma

 - Yok edilme

 Çevre korumacilarin çöp konusuna agirlik vermesi; halkin da evlerde atilan çöplerin yok edilis biçimiyle ilgilenmesine sebep olmustur. Ayni zamanda yerel yönetimler de çöplerin atilabilecegi arazi bulmakta zorlanmaktadir. Çogu ülkede eskiden uygulanan açik çöplük sistemi yetersiz oldugu, kötü bir görünüm verdigi, ekonomik olmadigi ve tehlike yarattigi için birakilmistir. Ülkemizde de son zamanlarda Geri Dönüsüm Dönüstürme projeleri gündeme gelmektedir. Peki, geri dönüsüm islemi nasil yapilmaktadir? Gelin, birlikte ögrenelim.

Geri Dönüsüm - 2cevre

Piroliz

Çöpler yakilarak, gömülerek ve piroliz ile ortadan kaldirilabilir. Piroliz ;çöp yiginlari içindeki cam ve metallerin ayrilmasindan sonra geriye kalan ve ise yaramaz gibi görünen organik maddelerin, hava kullanilmadan isitilarak gaz, sivi yakit ve kömüre dönüstürülmesi islemine verilen isimdir.

Gelismis ülkelerin çogunda, çöp yiginlarini ortadan kaldirmak için yakma ve gömme islemleri yerine çöpün degerlendirildigi, atiklarin içindeki, ise yarar kisimlarin geri kazanildigi piroliz islemi uygulanmaktadir.

Piroliz islemi; kimya veya demir-çelik endüstrisinde kullanilan, yüksek sicakliga, sülfit ve kloritler gibi asindirici gazlara dayanikli bir yapiya sahip firinlarda gerçeklestirilmektedir. Firinin erimeyen bir taban yapisi vardir. Atiklar firinin üst kismindan firina atilir. Firinin sicakligi asagiya indikçe arttigi için, dibe çöken atiklarin yapisinda bulunan gazlar açiga çikar. Olusan bu gazlar isindiklari için yükselir ve firinin üst kismina yakin bir yerden disari çikar. Çikan gazi külden kurtarmak ve nemini almak için gaz temizleme ünitesine gerek vardir. Diger atiklar ise firinin dip kisminda erimis mucur olarak birikir. Mucur su vasitasiyla ayristirma tanklarina gönderilir. Ayristirma tankinda, metallerden arindirilan mucur, yüksek vasifli karbon (kok kömürü) olarak degerlendirilir. Piroliz islemi yakma ve gömme islemlerine göre çöplere uygulanacak en kazançli ve en güvenli yöntemdir.

Geri Dönüstürme Tesisi

Fabrikada esas islemin yapildigi yer piroliz firinidir. Fabrika alanina gelecek çöplerin, piroliz firinina verilmeden önce ve firindan ürünler alindiktan sonra, bu ürünlerin düzenlenmesi için birtakim ön-arka elemanlara ihtiyaç vardir. Sözü geçen ön-arka ekipmanlar ve piroliz firininin birlestirilmesi ile çöp isleme fabrikasi meydana gelmektedir.

Geri Dönüsüm - 3

 * Öncelikle fabrika alanina kamyonlarla gelen çöpün içinde bulunan mobilya, beyaz esya ve öteki büyük maddeler elle ayrilir.

 * Bu ayirma isleminden sonra kamyonlar yüklerini nakledicilere bosaltir. Naklediciler de atiklari ayirici elege tasirlar. Bu bölümde büyük parçali metaller ayrilarak preslenmek üzere kaliplama bölmesine gönderilirler. Diger atiklar boyutlarina göre ayrilmak için parçalayiciya geçerler.

 * Parçalayicidan çikan atiklar hava siniflandiricisina geçer. Bu bölümde, kompresörle üflenen havanin etkisiyle atiklar içinde bulunan cam, metal ve plastik parçaciklari dibe çöker.

 * Hava siniflandiricisindan geçen atiklar, piroliz firinina verilir. Firinda bir önceki bölümde anlattigimiz piroliz islemi gerçeklestirilir. Piroliz islemi sonucunda iki ana ürün elde edilir: ‘gaz’ ve ‘kömürlesmis atiklar’.

Piroliz islemi sonunda üretilen gaz, temizlenmek üzere gaz temizleme ünitesine geçer. Gaz temizleme ünitesinde birtakim kimyasal islemlerden geçirilerek yag ve cevrekülden arindirilan gazin içinde kalan nem orani, kondansatörle indirgenir. Kondansatörden çikan gazin sicakligi oldukça yüksektir. Bu gazin sicakligi isi degistiricilerle suya aktarilir ve suyun buharlasmasi saglanir. Kati atik dönüsüm tesisinin kenarina kurulan buhar türübinüyle de elektrik enerjisi üretilir. Buhar türübinünde kullanilan buhar tekrar yogunlasir ve su haline gelir. Bu su daha sonra isi degistiricilere geri gönderilir ve tamamen kapali devre olan bir sistemde yeniden kullanilir.

Diger yandan ayristirma tanklarina geçen mucur, buradan alindiktan sonra yüksek vasifli karbon (kok kömürü) olarak deger görür. Bu vasifli karbon ise, sanayinin birçok dalinda kullanilabilir.

 Ayrica eleme islemi sirasinda gelen artiklar içinden ayrilan metaller yapilarina göre:

 1. Alüminyum

 2. Demir

 3. Demir ihtiva etmeyen metaller olarak siniflandirilip preslenir ve ihale yolu ile disaridaki firmalara verilerek bu metallerin islenmesi saglanir.

Tesiste islenen kati atik sonucu elde edilen maddelerse sunlardir:

Yanici gaz, kömür, elektrik, metal, cam, plastik

Bu maddelerden cam,metal ve plastigin üretim orani çöpün bilesimindeki oranlarina göre degisir. Bu malzemelerin satisindan dolayi, her yil belirli bir kazanç elde edilir. Yani kisaca çöp paraya dönüstürülür.

Geri dönüsüm projeleri ile,

• Dogal kaynaklarimiz korunur. Kullanilmis ambalaj ve benzeri degerlendirilebilir atiklarin bir hammadde kaynagi olarak kullanilmasi yerine, kullanildigi malzeme için tüketilmesi gereken hammaddenin veya dogal kaynagin korunmasi gibi önemli bir tasarrufu dogurur. Dogal kaynaklarimiz, dünya nüfusunun ve tüketimin artmasi sebebi ile her geçen gün azalmaktadir. Bu nedenle dogal kaynaklarimizin daha verimli bir sekilde kullanilmasi gerekmektedir.

• Enerji tasarrufu saglanir. Geri dönüsüm sirasinda uygulanan fiziksel ve kimyasal islem sayisi, normal üretim islemlerine göre daha az oldugu için, geri dönüsüm ile malzeme üretilmesinde önemli bir enerji tasarrufu saglanir. Geri dönüsüm ile tasarruf edilen enerji miktari atik cins ve bilesimine bagli olarak degismektedir. Örnegin bir alüminyum kutunun geri dönüsümü ile %90, kâgidin geri dönüsümü ile %60 oraninda enerji tasarrufu saglandigi birçok uzman tarafindan ifade edilmektedir.

• Atik miktari azalir. Geri dönüsüm sayesinde çöplüklere daha az atik gider ve buna ek olarak bu atiklarin tasinmasi ve depolanmasi kolaylasir, çünkü artik daha az çöp alani ve daha az enerji gerekmektedir.

• Geri dönüsüm ekonomiye katki saglar. Geri dönüsüm sayesinde hammaddelerin azalmasi ve dogal kaynaklarin tükenmesi önlenecek, böylelikle ülke ekonomisine katki saglanacaktir.

Ne dersiniz çöplerin ülke ekonomisine faydali olabilecegini hiç düsünmüs müydünüz? En azindan bu yaziyi okuduktan sonra, çöplerin de bir ise yaradigini ögrenen çocuklarimiz, cam siseleri çöpe atmak yerine; belediyelerin belirli yerlere yerlestirdigi cam toplama kutularina atarak, hem çevreye, hem de ülke ekonomisine bir katkida bulunabileceklerini ögrenebilirler.

Bugüne Özel Etkinlikler

''Çevre Için Üç Bin Dokunus''

''Üçüncü Çevre Söleni''

''EcoFest Istanbul''

''Bisikletimi Seviyorum''

Iamistanbultv.com