Sayfayı Yazdır | Pencereyi Kapat | Resimleri Göster
Açıklama: Her yıl,Birleşmiş Milletlere üye ülkelerde 5 Haziran Dünya Çevre Günü olarak kutlanır.
Kategori: Çevre
Eklenme Tarihi: 05 Haziran 2015
Geçerli Tarih: 20 Nisan 2026, 06:27
Site: Görele Sol Platformu
URL: https://www.gorelesol.com/haber_detay.asp?haberID=21367
Dünya Çevre Günü
1972 yilinda Isveç’in
Stockholm kentinde dogal çevrenin korunmasi amaci ile Birlesmis Milletler Çevre
Konferansi toplanmistir. Üye ülkeler bu toplantida çevre sorunlarini ele almis
ve çevre kirlenmesine karsi ortak çözüm yollari aramislardir. Birlesmis
Milletler Çevre Konferansi’nda 5 Haziran gününün Dünya Çevre Günü olmasi
kararlastirilmistir. Her yil, Birlesmis Milletlere üye ülkelerde 5 Haziran Dünya
Çevre Günü olarak kutlanir.
Ülkemizde de bu amaçla
1978 yilinda Türkiye Çevre Sorunlari Vakfi, daha sonra Basbakanliga bagli olan
Çevre Müstesarligi kurulmustur. Çevre Müstesarligi 5-11 Haziran tarihleri
arasini Çevre Koruma Haftasi olarak kabul etmistir. Çevre Koruma Haftasinda
okullarda ögrencilere dogal çevrenin korunmasi geregi ögretilir. Hafta boyunca
radyo ve televizyonda halka çevre kirlenmesi ile ilgili bilgiler verilir.
Alinmasi gerekli önlemler anlatilir. Gazete ve dergilerde dogal çevrenin
korunmasina iliskin yazilara yer verilir.
Hava Nasil Kirlenir?
Havayi karbon
monoksit, kükürt oksitleri, hidrokarbonlar, azot oksitleri ve parçacik
halindeki maddeler kirletir.
Motorlu tasitlar,
elektrik enerji santralleri, konut isitma araçlarinin yakit artiklari, çöplerin
ve benzerlerinin yakilmasindan dogan dumanlar havayi kirletirler.
Kükürt oksitleri
solunum borusuna, akcigere ve gözlere zarar verir.
Karbon monoksit
kandaki oksijeni azaltir, kansizlik ve kalp yetmezligine yol açar.
Bu gazlardan
insanlarin yani sira hayvanlar ve bitkiler de olumsuz etkilenir.
Sular Nasil Kirlenir?
Akarsular,göller,
denizler ve yer alti sulari kimyasal atiklarla kirlenirler. Kimyasal atiklarla
sulara, sodyum, potasyum, amonyum, kalsiyum, klorür, nitrat, nitrit,
bikarbonat, sülfat, fosfat ve metal iyonlari karisir.
Tarim ilaçlari,
deterjanlar, asitler ve fenollü maddeler de sulari kirleten zararli organik
bileskelerdir.
Bu zararli maddeleri
sulara genellikle dereler ve kanalizasyonlar tasir.
Özellikle kâgit,
kimya, petrol ve demir-çelik sanayinin yogunlastigi yerlerde kirlilik orani
artar.
Ülkemizde de özellikle
Izmir, Izmit körfezleri, Marmara Denizi ve Haliç’te kirlilik oldukça fazladir.
Bu kirlilik nedeniyle toplu balik ölümleri gerçeklesmektedir.
Toprak Nasil Kirlenir?
Topragi kirleten
baslica maddeler tarim ilaçlari, sanayi atiklari ve kimyasal gübrelerdir.
Özellikle tarim
ilaçlarinin ve kimyasal gübrelerin içinde çok çesitli maddeler bulundugu için,
bunlarin dikkatli kullanilmasi gerekir. Düzensiz kullanilan maddeler topragi ve
yasami topraga bagli tüm canlilari etkilemektedir. Sahin, atmaca, sigircik,
kartal, pelikan, karabatak gibi yasami topraga bagli hayvanlarin yok olmasi da
tarim ürünlerine zarar veren böceklerin artmasina ve tarimsal verimin düsmesine
yol açar.
Geri Dönüsüm Nedir?
Evlerimizin önündeki
çöp bidonlari, aksamlari çöp kamyonlari ile toplandiktan sonra nereye
götürülüyor ya da nasil yok ediliyor hiç düsündünüz mü? Gelin birlikte su an
bazi sehirlerimizde uygulanmaya baslanan ‘Geri Dönüsüm Projesi’ hakkinda bilgi
edinelim. Bu yaziyi okuduktan sonra çöplerin ise yaradiklarini ve hatta
ekonomiye katki sagladiklarini ögrenerek, sasiracaksiniz.
Geri Dönüsüm - 1
Kentler ve içinde
barindirdigi nüfus büyüdükçe çöp sorunu da giderek artiyor. Zamanla kentlerin
büyümesi, günlük yasamda üretilen çöpün yok edilmesine iliskin su sorunlari
ortaya çikariyor:
- Toplama
- Depolanma
- Yok edilme
Çevre korumacilarin çöp konusuna agirlik
vermesi; halkin da evlerde atilan çöplerin yok edilis biçimiyle ilgilenmesine
sebep olmustur. Ayni zamanda yerel yönetimler de çöplerin atilabilecegi arazi
bulmakta zorlanmaktadir. Çogu ülkede eskiden uygulanan açik çöplük sistemi
yetersiz oldugu, kötü bir görünüm verdigi, ekonomik olmadigi ve tehlike
yarattigi için birakilmistir. Ülkemizde de son zamanlarda Geri Dönüsüm
Dönüstürme projeleri gündeme gelmektedir. Peki, geri dönüsüm islemi nasil
yapilmaktadir? Gelin, birlikte ögrenelim.
Geri Dönüsüm - 2cevre
Piroliz
Çöpler yakilarak,
gömülerek ve piroliz ile ortadan kaldirilabilir. Piroliz ;çöp yiginlari
içindeki cam ve metallerin ayrilmasindan sonra geriye kalan ve ise yaramaz gibi
görünen organik maddelerin, hava kullanilmadan isitilarak gaz, sivi yakit ve
kömüre dönüstürülmesi islemine verilen isimdir.
Gelismis ülkelerin
çogunda, çöp yiginlarini ortadan kaldirmak için yakma ve gömme islemleri yerine
çöpün degerlendirildigi, atiklarin içindeki, ise yarar kisimlarin geri
kazanildigi piroliz islemi uygulanmaktadir.
Piroliz islemi; kimya
veya demir-çelik endüstrisinde kullanilan, yüksek sicakliga, sülfit ve
kloritler gibi asindirici gazlara dayanikli bir yapiya sahip firinlarda
gerçeklestirilmektedir. Firinin erimeyen bir taban yapisi vardir. Atiklar
firinin üst kismindan firina atilir. Firinin sicakligi asagiya indikçe arttigi
için, dibe çöken atiklarin yapisinda bulunan gazlar açiga çikar. Olusan bu
gazlar isindiklari için yükselir ve firinin üst kismina yakin bir yerden disari
çikar. Çikan gazi külden kurtarmak ve nemini almak için gaz temizleme ünitesine
gerek vardir. Diger atiklar ise firinin dip kisminda erimis mucur olarak
birikir. Mucur su vasitasiyla ayristirma tanklarina gönderilir. Ayristirma
tankinda, metallerden arindirilan mucur, yüksek vasifli karbon (kok kömürü)
olarak degerlendirilir. Piroliz islemi yakma ve gömme islemlerine göre çöplere
uygulanacak en kazançli ve en güvenli yöntemdir.
Geri Dönüstürme Tesisi
Fabrikada esas islemin
yapildigi yer piroliz firinidir. Fabrika alanina gelecek çöplerin, piroliz
firinina verilmeden önce ve firindan ürünler alindiktan sonra, bu ürünlerin
düzenlenmesi için birtakim ön-arka elemanlara ihtiyaç vardir. Sözü geçen
ön-arka ekipmanlar ve piroliz firininin birlestirilmesi ile çöp isleme
fabrikasi meydana gelmektedir.
Geri Dönüsüm - 3
* Öncelikle fabrika alanina kamyonlarla gelen
çöpün içinde bulunan mobilya, beyaz esya ve öteki büyük maddeler elle ayrilir.
* Bu ayirma isleminden sonra kamyonlar
yüklerini nakledicilere bosaltir. Naklediciler de atiklari ayirici elege
tasirlar. Bu bölümde büyük parçali metaller ayrilarak preslenmek üzere
kaliplama bölmesine gönderilirler. Diger atiklar boyutlarina göre ayrilmak için
parçalayiciya geçerler.
* Parçalayicidan çikan atiklar hava
siniflandiricisina geçer. Bu bölümde, kompresörle üflenen havanin etkisiyle
atiklar içinde bulunan cam, metal ve plastik parçaciklari dibe çöker.
* Hava siniflandiricisindan geçen atiklar,
piroliz firinina verilir. Firinda bir önceki bölümde anlattigimiz piroliz
islemi gerçeklestirilir. Piroliz islemi sonucunda iki ana ürün elde edilir: ‘gaz’
ve ‘kömürlesmis atiklar’.
Piroliz islemi sonunda
üretilen gaz, temizlenmek üzere gaz temizleme ünitesine geçer. Gaz temizleme
ünitesinde birtakim kimyasal islemlerden geçirilerek yag ve cevrekülden
arindirilan gazin içinde kalan nem orani, kondansatörle indirgenir.
Kondansatörden çikan gazin sicakligi oldukça yüksektir. Bu gazin sicakligi isi
degistiricilerle suya aktarilir ve suyun buharlasmasi saglanir. Kati atik
dönüsüm tesisinin kenarina kurulan buhar türübinüyle de elektrik enerjisi
üretilir. Buhar türübinünde kullanilan buhar tekrar yogunlasir ve su haline
gelir. Bu su daha sonra isi degistiricilere geri gönderilir ve tamamen kapali
devre olan bir sistemde yeniden kullanilir.
Diger yandan
ayristirma tanklarina geçen mucur, buradan alindiktan sonra yüksek vasifli
karbon (kok kömürü) olarak deger görür. Bu vasifli karbon ise, sanayinin birçok
dalinda kullanilabilir.
Ayrica eleme islemi sirasinda gelen artiklar
içinden ayrilan metaller yapilarina göre:
1. Alüminyum
2. Demir
3. Demir ihtiva etmeyen metaller olarak
siniflandirilip preslenir ve ihale yolu ile disaridaki firmalara verilerek bu
metallerin islenmesi saglanir.
Tesiste islenen kati
atik sonucu elde edilen maddelerse sunlardir:
Yanici gaz, kömür,
elektrik, metal, cam, plastik
Bu maddelerden cam,metal
ve plastigin üretim orani çöpün bilesimindeki oranlarina göre degisir. Bu
malzemelerin satisindan dolayi, her yil belirli bir kazanç elde edilir. Yani kisaca
çöp paraya dönüstürülür.
Geri dönüsüm projeleri
ile,
• Dogal kaynaklarimiz
korunur. Kullanilmis ambalaj ve benzeri degerlendirilebilir atiklarin bir
hammadde kaynagi olarak kullanilmasi yerine, kullanildigi malzeme için
tüketilmesi gereken hammaddenin veya dogal kaynagin korunmasi gibi önemli bir
tasarrufu dogurur. Dogal kaynaklarimiz, dünya nüfusunun ve tüketimin artmasi
sebebi ile her geçen gün azalmaktadir. Bu nedenle dogal kaynaklarimizin daha
verimli bir sekilde kullanilmasi gerekmektedir.
• Enerji tasarrufu
saglanir. Geri dönüsüm sirasinda uygulanan fiziksel ve kimyasal islem sayisi,
normal üretim islemlerine göre daha az oldugu için, geri dönüsüm ile malzeme
üretilmesinde önemli bir enerji tasarrufu saglanir. Geri dönüsüm ile tasarruf
edilen enerji miktari atik cins ve bilesimine bagli olarak degismektedir.
Örnegin bir alüminyum kutunun geri dönüsümü ile %90, kâgidin geri dönüsümü ile
%60 oraninda enerji tasarrufu saglandigi birçok uzman tarafindan ifade
edilmektedir.
• Atik miktari azalir.
Geri dönüsüm sayesinde çöplüklere daha az atik gider ve buna ek olarak bu
atiklarin tasinmasi ve depolanmasi kolaylasir, çünkü artik daha az çöp alani ve
daha az enerji gerekmektedir.
• Geri dönüsüm ekonomiye
katki saglar. Geri dönüsüm sayesinde hammaddelerin azalmasi ve dogal
kaynaklarin tükenmesi önlenecek, böylelikle ülke ekonomisine katki
saglanacaktir.
Ne dersiniz çöplerin
ülke ekonomisine faydali olabilecegini hiç düsünmüs müydünüz? En azindan bu
yaziyi okuduktan sonra, çöplerin de bir ise yaradigini ögrenen çocuklarimiz,
cam siseleri çöpe atmak yerine; belediyelerin belirli yerlere yerlestirdigi cam
toplama kutularina atarak, hem çevreye, hem de ülke ekonomisine bir katkida
bulunabileceklerini ögrenebilirler.
Bugüne Özel
Etkinlikler
''Çevre Için Üç Bin
Dokunus''
''Üçüncü Çevre
Söleni''
''EcoFest Istanbul''
''Bisikletimi Seviyorum''
Iamistanbultv.com