Kobanê Nerede ve Neden Önemli?

Kobanê Nerede ve Neden Önemli?

Kobanê 19 Temmuz 2012'de PYD'nin yönetimine geçti. Demokratik özerklik sistemiyle yönetilen Kobanê, 16 Eylül'de baslayan ISID saldirilarina direniyor. Kobanê hem Kürtler hem de ISID için önemi nedir?

Kobanê, bugün Suriye topraklari içerisinde yer aliyor. Urfa'nin Suruç ilçesi merkezine 15 kilometre uzaklikta. Mürsitpinar sinir kapisinin hemen çikisinda yer aliyor.

Yerlesimin Arapça adi Ayn el-Arap. Suriye yönetimi sirasinda Halep iline bagliydi. Birinci Dünya Savasi öncesinde Osmanli topraklari içerisindeydi. Savas sonrasi bir süre Fransiz egemenliginde kaldi daha sonra Suriye kurulurken Suruç ile arasindan sinir geçti.

Kobane'nin 2004 yilinda kent merkezinde nüfus 44.821 idi; köylerle birlikte toplam nüfus 81.424 idi.* Yüzde 89'unu Kürtlerin olusturdugu nüfusun yüzde 5'i Türkmen, yüzde 5'i Arap ve yüzde 1'i Ermeni.

Kobanê Suriye iç savasi sirasinda 19 Temmuz 2012’de Demokratik Birlik Partisi'nin (PYD) silahli kanadi Halk Savunma Birlikleri (YPG) yönetimine geçti.

Rojava

Kobanê, Afrin ve Cizîri ile birlikte Demokratik Özerklik sistemiyle yönetilen bölgedeki üç kantondan ortadaki. Dogusunda Cizîri, batisinda da Afrin kantonlari bulunuyor.

Afrin Hatay ile Kilis; Cizîri ise Mardin ile Sirnak ile sinir komsusu. Bölge "Bati Kürdistan" anlamina gelen "Rojava" olarak aniliyor ve üç kanton bölgesinden olusuyor. Afrin'de 400 bin, Kobanê'de 200 bin ve Rojava'nin en büyük yerlesimi Cizîri'de ise 1 milyona yakin nüfus var.

Salih Müslim Eylül 2011'de Express Dergisi'ne verdigi röportajda Süriye'deki Kürtlerin baskilarla dolu tarihini kisaca söyle özetliyordu: "1958’den beri rejimin Kürtlere yönelik insanlik disi muamelesi sistematik olarak devam ediyor. Baas rejimi ilk önce Kürtlere ait arazilere el koydu, halkimizi topraksizlastirdi. 1962’deki sayimla 100 bin Kürt vatandasliktan çikarildi. Dolayisiyla, hiçbir vatandaslik hakkindan faydalanamadik. Su anda sayi 300 bine yükselmis durumda."

Rojava "Toplumsal Sözlesme" olarak adlandirilan bir anayasayla yönetiliyor; sözlesmenin temeli demokratik teamüllere ve insan haklarina dayaniyor. Ilk maddesinde sözlesme söyle tanimlaniyor: Demokratik Özerk Kanton Yönetimleri’nin (Cizîr, Kobanê ve Efrîn) Toplumsal Sözlesmesi’dir. Kanton yönetimlerinin Suriye'nin parçasi oldugununun belirtildigi sözlesmede "Cizîr Kantonu ortak kantondur ve içerisinde Kürtler, Araplar, Süryaniler, Ermeniler ve Çeçenler ile Islam, Hiristiyan ve Êzidî inançlari birlikte yasarlar" deniyor.

Yönetimde yüzde 40 kadin kotasi uygulaniyor. Kürtçe, Arapça ve Süryanice resmi dil olarak kabul edildi. Ancak bölgedeki tüm diger dillerin ögretilmesi de karara baglandi.

Afrin ve Kobanê kanton bölgelerinin etrafindaki topraklar ISID’in kontrolü altinda.

ISID’in Kobanê saldirilari 2 Temmuz’da basladi; kent 16 Eylül’den itibaren tümüyle kusatilmis durumda.

Kobanê'nin önemi

Kürtler için: Demokratik özerklik yönetim biçiminin iki yildir basariyla yasatildigi örnek bir kent Kobanê. Abdullah Öcalan 12 Eylül 1980 öncesi Türkiye'den Suriye'ye Kobanê'den geçti. PKK örgütlenmesinin basindan beri en yogun oldugu bölge. Afrin ve Cizîri'yle karsilastirildiginda ulasilmasi güç ama ayni zamanda mühimmat ve insani yardim desteginin en zor ulastirilabilecegi bir bölgede yer aliyor.

Suriye için: Kobanê yogun Kürt nüfusu dolayisiyla eski Suriye rejiminin baski altinda tuttugu bir yerlesimdi. Bu nedenle Kobanê'nin adini Ayn al-Arab yani Arap Pinari olarak degistirmisti.

ISID için: Kentin stratejik bir önemi var. Türkiye siniri boyunca ele geçirdigi alanin ortasinda ada gibi kaldi. ISID Kobanê'nin önemini göstermek için kente "Ayn al-Islam" (Islam Pinari) adini veriyor. ISID asin hedefi petrol bölgesi olan Cizîri'ye dogru yürüyüsüne baslamak için cephesinin gerisinde Kürt bölgesi birakmamak istiyor. Cizîre bölgesinde bulunan Rimelan ve Suveydiye Suriye’nin petrol açisindan en zengin bölgeleri.

Kaynaklar: BBC Türkçe, Radikal, Rudaw.net, Express

* http://www.meforum.org/meib/articles/0404_s1.htm

** Süriye Kürtleri ayrintili bilgi için, 21. Yüzyil Dergisi'nin 60. Sayisi'nda yayinlanan Rasim Bozbuga'nin yazisi önemli bir kaynak.