Fındık ihracatının yarısı yabancıların kontrolünde

Findik ihracatinin yarisi yabancilarin kontrolünde

Türkiye’nin en büyük findik ihracatçisi Oltan Gida’nin ,Italyan Ferrero’ya satilmasi ile findikta dengeler degisti. Türkiye’nin 1.7 milyar dolarlik findik ihracatinin yaklasik yarisi yabanci sirketlerin kontrolüne geçti.

Ortaklik ve satin almalar artacak

Dünyanin en büyük 4.çikolata üreticisi olan Ferrero’nun Oltan Gida’yi almasi ile rakiplerine karsi büyük bir avantaj elde etti. Türkiye’ye yatirim yaparak pazarda etkili olmaya baslayan Ferrero’nun bu yatirimina karsilik diger çikolata üreticilerininde Türkiye’de ortaklik arayisina veya sirket alimlarina yönelmesi bekleniyor.

Findik politikasini kim belirleyecek?

Dünya findik üretiminin ve ihracatinin yüzde 75′ini gerçeklestiren Türkiye, bugüne kadar findik fiyatinin belirlenmesinde etkisiz kalirken, piyasanin büyük ölçüde yabanci sirketlerin kontrolüne geçmesi ile etkinligini daha da yitirecek. Findik politikasini büyük ölçüde yabanci sirketler belirleyecek.

Türkiye, üretimde ve ihracatta en güçlü oldugu tarim ürünü findikta piyasayi yabancilara birakiyor. Dünyanin en büyük 4 çikolata üreticisinden biri olan Italyan Ferrero’nun dünyanin en büyük findik ihracatçisi ve 12 yildir ihracat sampiyonu olan Oltan Gida’yi satin almasi findik piyasasinda dengeleri degistirdi. Bu satisla Türkiye’nin yillik 1.7 milyar dolarlik findik ihracatinin yaklasik yarisi yabanci sermeyeli sirketlerin kontrolüne geçti. Önümüzdeki dönemde yabanci sermayenin findik sektörüne ilgisinin artmasi ve yeni satin almalarin veya ortakliklarin yasanmasi sürpriz olmayacak.

Yillarca “findik Türkiye’de üretiliyor borsasi Hamburg’da” sözü bir anlamda gerçek oldu. Dünya findiginin yüzde 75′ini üreten Türkiye, fiyati belirleme ve piyasayi düzenleme gücünü büyük ölçüde yitiriyor. Böylece Türkiye’de üretilen findigin fiyatinda,ihracatinda yabanci sermeyeli sirketlerin etkisi artacak.

Ihracatin yarisi yabancilarin kontrolünde

DÜNYA’nin Karadeniz Findik ve Mamulleri Ihracatçilari Birligi ile Istanbul Findik ve Mamulleri Ihracatçilari Birligi’nin 2013 yili verilerinden derledigi bilgilere göre findik ihracatinin yarisi yabanci sirketlerin kontrolünde olacak. Oltan Gida’nin satisi ile en fazla ihracat yapan ilk iki firma yabanci sermeyeli oldu.. Italyan Ferrero tarafindan satin alinan Oltan Gida 2013 yilinda 67 bin 892 ton findik ihraç ederken 496 milyon 159 bin dolar gelir sagladi. Oltan Gida, 12 yildan beri Türkiye’nin ayni zamanda dünyanin en büyük findik ihracatçisi konumunda. 1984 yilindan bu yana faaliyet gösteren Oltan Gida bundan sonra Italyan Ferrero sahipliginde faaliyetlerini sürdürecek.

Progida Singapur Olam Grubu’na satilmisti

Türkiye’nin en çok ihracat yapan ikinci firmasi Progida ise Türk Alman ortakligi ile 1988 yilinda kuruldu. Uzun yillar Istanbul Findik ve Mamulleri Ihracatçilari Birligi Baskanligi yapan Ufuk Özongun ile Alman Pisani Rickertsen ortakligiyla kurulan Progida, 2011 yilinda Singapur merkezli Olam Grubu’na satildi. Progida’nin Türkiye’de findik ihracati yapan iki sirketi var. Pro Gida Tarim 2013 yilinda 16 bin 937 ton findik ihracati yaparak 117 milyon 384 bin dolar gelir elde etti. Progida Pazarlama sirketi ise ayni dönemde 13 bin 369 ton findik ihracati ile 78 milyon dolar gelir sagladi. Singapur sermayeli Progida’nin toplam ihracati 30 bin 276 ton findik ihracati karsiligi 185 milyon dolar.

Stelliferi ilk 10′da

Bir baska yabanci sermayeli Italyan Stelliferi Findik Gida Sanayi A.S. ise 2013 yilinda 11 bin 141 ton findik ve 68 milyon 464 bin dolar degerinde ihracat yapti. Italyan Ferrero tarafindan daha önce satin alindigi ifade edilen Stelliferi’de en çok findik ihraç eden ilk 10 firma arasinda. Yabanci sermayeli Noor Findik ise yabanci sermayeli firmalar arasinda en az ihracat yapan firma. Sosyal sorumluluk projeleri, sözlesmeli üretim ve kaliteli findik projeleri ile piyasada yer almaya çalisan Noor Findik’in 2013 findik ihracati 1264 ton ve 7 milyon 200 bin dolar degerinde.

Yerli sermayenin en büyügü Balsu

Findik ihracatinda yerli sermayeli en büyük findik ihracatçisi ise bir dönem Basbakan Recep Tayyip Erdogan’in özel danismani olan Cüneyd Zapsu’nun da ortagi oldugu Balsu Gida sanayi ve Ticaret A.S oldu. Balsu, 2013′te 16 bin 909 ton findik ihracati gerçeklestirdi. Bu ihracat karsiliginda 110 milyon 142 bin dolar döviz sagladi. Balsu’nun yani sira yerli sermayeli olarak Durak Findik,Yavuz Gida,Özgün Gida,Poyraz Karlibel,Sabirlar Findik,Gürsoy en çok ihracat yapan firmalarin basinda geliyor.

Ihracatçilar gelismeleri yakindan izliyor

DÜNYA’nin Oltan Gida’nin Ferrero’ya satisi ile ilgili gündem yaratan haberi bir çok gazete ve televizyonun internet sayfasinda ilk haber olarak yayinlandi. Findik ihracatçilari da DÜNYA’ nin haberini konustu. Bazi ihracatçilar satisin sürpriz olmadigini belirtti. Bugün yapilmasi beklenen Istanbul ve Karadeniz Findik Ihracatçilari Birligi’nin rekolte tahminine iliskin toplantisinda da bu satisin ele alinmasi bekleniyor.

Istanbul Findik ve Mamulleri Ihracatçilari Birligi Baskani Ali Haydar Gören, Ferrero’nun çok uzun yillardan beri Türkiye’den findik alan, Türkiye’ye yatirim yapan bir grup oldugunu belirterek DÜNYA’ya su bilgileri verdi: “Türkiye uzun yillar findikta arz fazlasi sorunu yasarken Findik Tanitim Grubu olarak yaptigimiz çalismalar, yeni pazarlar ve iklim kosullarinin da etkisiyle artik ürettigimiz findik bize yetmemeye basladi.Iç findik ihracatimiz 300 bin tona ulasti. Türkiye’de üretilecek 750 bin ton kabuklu findik artik sorunsuz olarak pazarlanabilir. Bu çerçevede yillardir Türkiye’de olan Ferrero’nun sektöre girmesi ülkemize olan güveni, sektörün gücünü gösteriyor.Türkiye findiginin yüzde 40′ini alan Ferrero’nun daha güçlü bir biçimde yer almasi sektörün yararinadir. Bir kartellesme, tröstlesme hareketi olacagini düsünmüyoruz. ”

Ortaklik ve satin almalar artacak

Dünyanin en büyük 4.çikolata üreticisi olan Ferrero’nun Oltan Gida’yi almasi ile rakiplerine karsi büyük bir avantaj elde etti. Türkiye’ye yatirim yaparak pazarda etkili olmaya baslayan Ferrero’nun bu yatirimina karsilik diger çikolata üreticilerinin de Türkiye’de ortaklik arayisina veya sirket alimlarina yönelmesi bekleniyor.

“Satisin findik fiyatiyla ilgisi yok” açiklamasi

Ilk kez DÜNYA’nin duyurdugu Oltan Gida’nin Ferrero’ya satisi haberi ile ilgili firma yetkililerinden dolayli yollardan açiklama geldi. Satisi dogrulayan Oltan Gida yetkilileri bu yil don felaketi ile yasanan findik fiyatindaki yükselmeden olumsuz etkilenmediklerini ve taahhütlerini yerine getirmeme gibi bir durumun söz konusu olmadigini, satisin da bundan kaynaklanmadigini açikladi. Oltan Gida Yetkilileri, sirketin kuruldugu günden beri zarar etmedigini ve her dönem taahhütlerini yerine getirdigini bildirdi.

Findik ihracatinda ilk 10

Firma Adi Ihracat miktar(ton) Ihracat Deger(bin dolar)

Oltan Gida 67.892 496.159

 Progida Tarim 16.937 117.384

 Balsu Gida 16.909 110.142

 Durak Findik 13.819 106.614

 Yavuz Gida 14.139 98.752

 Özgün Gida 12.912 89.214

 Poyraz Karlibel* — 87.265

 Progida Pazarlama 13.369 78.097

 Stelliferi 11.141 68.464

 Sabirlar Findik 9.587 60.335

 * açiklanmasini istemiyor

Karadeniz ve Istanbul Findik ve Mamulleri Ihracatçilar Birligi

Haber : Ali Ekber YILDIRIM -IZMIR