Findik Sektöründe Son Durum -9-

Hükümetçe “Yeni Findik Stratejisi” ile uygulamaya konulan alan bazli gelir destegi ödemesine 2017 yilinda da devam karari alindi. Gida, Tarim ve Hayvancilik Bakanligi açiklamasinda; Alan bazli destekler kapsaminda findik üreticilerine yapilan alan bazlik destek tutari artirilmadi. Geçen yil oldugu gibi 2017 üretim yili için dekar basina 170.TL. ödeme yapilacak.
1- 12.07.2016 tarihinde Gida, Tarim ve Hayvancilik Bakani Faruk Çelik, Bakanlikta düzenledigi toplantida, findigin özellikle Karadeniz bölgesinin temel geçim kaynagi oldugunu, Türkiye'de 702 bin hektar alanda findik yetistirildigini; Son 6 yillik dönemde ortalama findik üretimimizin yillik 550 bin ton civarinda oldugunu; Ülkemizin dünya findik üretiminin yüzde 68'i gerçeklestirdigini ve tarimsal ürün ihracat gelirlerimizin yaklasik yüzde 15'ini findigin olusturdugunu, findik üretimine izin verilen 16 ilde Findik Rekolte Tahmin Komisyonlari tarafindan Haziran ayi içerisinde çotanak sayimina göre yapilan çalisma sonucunda; 2016 yili findik rekoltesinin 468 bin ton oldugu ifade edilmistir. Ilerleyen süreçte revize edilen bu rekolte 07.02.2017 tarihinde TUIK tarafinda 420 bin ton olarak düzeltilmistir.
2017 YILI FINDIK REKOLTESI TAHMINI
2- Findik sektöründe her yil yasanan rekolte tartismasinin önüne geçiliyor. Her yil haziran ve temmuz aylarinda TZOB, Karadeniz Findik Mamulleri Ihracatçilar Birligi, Fiskobirlik, Gida Tarim ve Hayvancilik Bakanligi ve TÜIK tarafindan ayri ayri ve farkli rakamlarla açiklanan ve büyük spekülasyonlara sebep olan “tahmini findik rekolte”sini bundan sonra sadece bakanlik açiklayacak denmesine ragmen; Uluslararasi Sert Kabuklu ve Kuru Meyveler Konseyi (INC)’nin Hindistan’in Chennai kentinde yapilan 36.Kongresi’nde “Türkiye’nin 2017 yili kabuklu findik rekoltesi 670 bin ton olarak açiklandi. Bu sezondan devredecek 50 bin ton ile birlikte findik arzi 720 bin ton olacagi” ifade edildi. Son olarak Gida, Tarim ve Hayvancilik Bakani Ahmet Esref Fakibaba ise; 2017 yilinda kesinlesen Türkiye findik rekoltesinin 675 bin ton olacagini söyledi.
DESTEKLEME ALIMLARI
3- Hükümetçe yapilan açiklamada; “findik üreticilerinin pazarlama sorunlarinin ortadan kaldirilmasi ve piyasanin düzenlemesi amaciyla 24 Nisan 2017 tarihinde TMO vasitasiyla findik alimlarina baslanacaktir”.Denilmistir. Ayni tarihte Giresun kalite kabuklu tombul findik %50 randimanli 10,50 TL/KG. ,levant kalite kabuklu tombul findik %50 randimanli 10,00 TL/KG. fiyati üzerinden alimlara baslanmistir. TMO, Nisan ayinin son haftasinda findik alimina baslamis ve toplamda da 6 bin 400 ton kabuklu findik alabilmistir. Bunun karsiliginda üreticilere 63 milyon TL ödemede bulunmustur.
Daha öncede 2006/10865 sayili Bakanlar Kurulu Karari ile Toprak Mahsulleri Ofisi’ne findik alim görevi verilmisti. Bu görev kapsaminda; 2006, 2007 ve 2008 tarim dönemlerinde, toplamda 694 bin ton alim gerçeklestirilmis olup karsiliginda net 2,83 milyar TL ödemede bulunulmustu. 2009/15202 sayili Bakanlar Kurulu Karari ile Yeni Findik Stratejisi uygulamaya konularak TMO’ya verilmis olan findik alim görevi 2009 yilindan itibaren sonlandirilmisti. 
Gida, Tarim ve Hayvancilik Bakani Ahmet Esref Fakibaba: "2017 sezonu findik için de üreticilerimizin magdur olmamasi ve findikta fiyat istikrari saglanmasi için TMO araciligiyla findik alimi karari verdik. 2017 ürünü Giresun kalite findik için 10,5 lira, Levant kalite findik için 10 lira fiyatla findik alimina TMO önümüzdeki Pazartesi'den itibaren baslayacak" dedi. Bu fiyatlarin alt fiyatlar olduguna isaret eden Fakibaba, üreticilerden, findiklarini satmakta acele etmemelerini ve piyasayi takibe almalarini istedi. 
4-Türkiye Ziraat Odalari Birligi (TZOB)Genel Baskani Semsi Bayraktar,TMO tarafindan Giresun kalite findik için kilogram basina 10,5 lira, levant kalite için 10 lira olan fiyatlarin yetersiz olugunu açikladi.
Bayraktar, yaptigi yazili açiklamada, 500 bin üreticiyi ilgilendiren bir üründe, serbest piyasa kosullarinin olusmadigi bir ortamda TMO'nun piyasayi regülasyonunun sart oldugunu, aksi takdirde üreticinin sürdürülebilir, maliyetlerinin üzerinde bir fiyat elde etmesinin mümkün olmadigini vurguladi.
Giresun kalite findik için kilogram basina 10 lira 50 kurus, levant kalite findik için 10 lira olarak açiklanan fiyatin son derece yetersiz kaldigina dikkati çeken Bayraktar, üreticinin maliyetinin, Trabzon için kilogramda 9 lira 90 kurus, Giresun'da 9 lira 75 kurus, Ordu'da 8 lira 75 kurus, üç ilin ortalamasinin 9 lira 47 kurus olarak hesaplandigina isaret etti. Bayraktar, bu maliyetin Giresun için dekara 120 kilogram, Ordu ve Trabzon için dekara 150 kilogram verim olacagi hesabiyla çikarildigini ancak verimin Trabzon'da 73, Giresun'da 87, Ordu'da 104 kilogram civarinda kalacaginin tahmin edildigini, bu kosullarda üreticinin maliyetinin daha da yükselecegini bildirdi

DISK/Gida-Is ve Tüm Köy Sen Sendikalarinin genel merkezleri yaptiklari ortak açiklamayla Toprak Mahsulleri Ofisinin (TMO) 10 liralik findik alim fiyatina tepki gösterdi. Hükümetin ve TMO’nun tekellerin ihtiyaçlari dogrultusunda böyle bir açiklama yaptigi belirtilen açiklamada, TMO’nun 10 liradan alim yapmasi halinde tekellerin bu fiyati 8 liraya kadar düsürecegine vurgu yapildi, TMO’nun fiyati revize ederek 15 liradan findik almasi Yeni Gida ve Tarim ve Hayvancilik Bakani Esref Fakibaba’nin “Üretici kazansin ki üretim olsun, Üretim olmazsa gida olmaz, gida olmazsa yasam olmaz” diyerek TMO’nun Giresun kalite findigini 10.5, Levant kalite findigi ise 10 liradan alacagini duyurdugu hatirlatilan açiklamada, “2016 yili findigi yilin son aylarinda 13-14 liradan satilmisti ve geçimlik tarim üretimi yapan findik üreticilerinin çogu zaten 2017 girmeden findigini satmislardi. TMO 4 ay önce 2016 yili findigini 10 liradan alacagini açiklamisti. Böylece piyasa denilen sirketler çarkinda 8 ile 10 lira arasinda fiyat bulan findigin fiyati TMO’nun alacagi fiyat olan 10 lirada sabitlenerek tavan fiyat islevi gördü” dendi.

5- 2016 yili mahsulü ”Müstahsilden Tacire Satis” kabuklu findik satislari findik yetistirilen yörelerdeki borsalarda tescil edilen miktar Temmuz 2017 sonu itibariyle (KG) (15 Ticaret Borsasi Verileriyle); 456.652.399 Kg. Giresun: 46.880.940 Kg.dir. Buna ragmen 2016 mahsulünden 50 bin ton kabuklu findigin, stok olarak elde kaldigi söylenmektedir. Bu arada 6736 Sayili Kanun kapsaminda stok affindan bütün borsalarda 76.530.005 Kg. findik tescillenmistir. 2017 yili mahsulünden Ekim ayi sonu itibariyle 459.122.249 Kg. tescil olmustur (Giresun: 48.165.323 Kg.). Bu miktar toplam rekoltenin %68'ine denk gelmektedir.

6- Türkiye, dünya findik üretiminin yüzde 68’ini tek basina karsiliyor. Son 10 yilin iç findik ihracat ortalamasi 245 bin tondur. Bunun karsiligi da 500 bin ton kabuklu findik demektir. Yillik ortalama 100 bin ton kabuklu findik iç piyasada tüketiliyor. Ihracat ve iç tüketim dahil, en az 600 bin ton kabuklu findiga ihtiyaç vardir.

7- Türkiye, 2016-2017 findik ihraç sezonunda 235.769 ton iç findik ihraç ederek, karsiliginda 1.882.254.562 dolar gelir elde etmistir. Geçen sezonda ise 249.681 ton iç findik ihraç ederek, 2.280.112.657 dolar gelir elde etmisti. Iki sezonda elde edilen gelir ile ihraç miktarlari arasindaki fark ortadir. 2015/16 Sezonuna Göre bu sezon miktarda -5,6 % gelirde -17,4 % azalis olmustur. Yine sezonlar itibariyle son 10 yilda ihraç edilen findiktan elde edilen gelirin yillik ortalamasi 1.850 milyon dolardir.

8- Yine Türkiye, 2016-2017 findik ihraç sezonunda, ihraç edilen iç findigin 16.976 tonunun (%7) 2015 yili ürünü oldugu görülmüstür.

9- 2016 mahsulü kabuklu findik fiyatlarina bakildiginda ise; bu yil serbest piyasada fiyatlar Giresun kalite %50 randimanli tombul kabuklu findik ortalama net 13.00 TL/KG. ile sezona baslamis, sezon içerisinde fiyatlar 14,50 TL/KG. kadar yükselmistir. Sezon sonu itibariyle fiyatlar bölgelere göre 8.50-9.50 TL/KG. arasinda seyretmistir. Bugün itibariyle 2017 yili mahsulü Giresun kalite tombul kabuklu findik 9.60-9.80 TL/KG., levant kalite kabuklu findik 8.30-9.80 TL/KG. fiyattan islem görmektedir.

10-Türkiye 2016 (01.01.2016-31.12.2016) yilinda 227.556.378 KG. iç findik ihracina karsilik 1.981.334.911 dolar gelir elde etmistir. Bu findigin %78 olan 177.207.563 KG. Karadeniz ve Istanbul Findik ve Mamulleri Ihracatçilari Birligine üye 9 firma tarafindan ihraç edilmistir. Türkiye'nin ve dünyanin en büyük findik alicisi ve ihracatçisi olan Italyan FERRERO sirketi 2013 yilinda IF MarianoStellifer S.P.A’dan Türkiye ve Italya’da findik ticareti ile istigal eden Stelliferi sirketlerini(STELLIFERI) devralmasiyla Türkiye’de findik ticareti alaninda da faaliyet göstermeye baslamistir. Yine 2014 yilinda tamamini satin aldigi Oltan Gida’nin ismini de 2017 yilinda “Ferrero Findik Ithalat Ihracat ve Ticaret A.S.” olarak degistirerek faaliyetlerine devam etmektedir. Ferrero, kendisine ait olan bu iki firma vasitasiyla 2016 yilinda 95.156.450 Kg. (%41,8) iç findik ihraci gerçeklestirmistir. Aldigi findigin çogunu kendisi isleyen Ferrero sirketinin yillik cirosu ise 11,2 milyar dolardir. Bu sebeple Ferrero sirketi dünyadaki en büyük findik alicisi ve ihracatçisi olan sirkettir. Italyan Ferrero sirketi, dünyanin 20’den fazla ülkesinde, ana hammaddesi findik olan, Nutella, Kinder gibi markalar ile çikolata ve benzeri ürünler üretmektedir. Manisa’da da bir üretim fabrikasi vardir. Türkiye’de findik fiyatini tek basina etkileyebilecek, findik fiyatini manipüle edebilecek bir güce erismistir. Bunun yaninda 2011 yilinda Türkiye'nin en büyük findik ihracatçilarindan Progida'yi da; Singapur merkezli küresel tarimsal ürün ve gida muhteviyati imalatçisi OLAM International satin aldi. 2016 yilindaki iç findik ihracatindaki payi % 9,7 (22.175.530 Kg.) olan Progida’nin; Ferrero’nun ihracattaki payi olan %41,8 ile toplandiginda, her iki sirketin ihracat paylari (%51,5) yüzde elliyi geçmektedir. Bu iki firmanin yurt içi pazar paylarini da bu oranlara ilave ettigimizde; piyasadaki pazar paylarinin % 65-70 oranlarina çiktigi görülecektir. 2017 mahsulü için Ferrero'nun kabuklu findik alim fiyatini kilogram basina 9 lira 25 kurus olarak uygulayacagini alicilarina bildirdigi ifade ediliyor.

11-Giresun Ziraat Odasi baskani olarak görev yapan Nurittin Karan findik ihracati konusundaki açiklamasinda; 2015 ve 2017 yillarina deginen baskan, bu yillarda ihraç edilen findik miktarlarinin nerede ise ayni oldugu belirtti. 2015 Eylül ayi rakamlarini açiklayan Karan, bu ayda Türkiye’den 28 bin 298 ton findik ihracati yaptigini söyledi. Bunun karsiliginda elde edilmis olan gelirin 295 milyon dolar oldugunun bilgisini veren baskan; Türkiye'nin bu sezon içerisinde 28 bin 111 ton findik ihracati gerçeklestirdigini ve bundan da 187 milyon 458 bin dolar gelir elde ettigini vurguladi. Ihraç miktarlarinin ayni olmasina ragmen, elde edilen gelir kaybinin 100 milyon dolarin üzerinde oldugunu ifade etti. 
12- 2016 yilinda toplam findik ve mamulleri ihracatimizin yüzde (%78) dokuz ülkeye yapilmistir. Yapilan ihracatin yüzde (%45) iki ülkeye yapilmistir. Ilk iki sirada; Italya yüzde (%23) birinci, Almanya yüzde (%22) ile ikinci sirada yer almistir.

13- Türkiye’de dekar basina üretim ABD ve Gürcistan gibi üretici ülkelerden daha düsüktür. Türkiye’de 5 yillik dönemde (2012-2016) dekara findik verimi 77 kg’dir. FAO’ya göre 2010-2014 yillari arasinda dekara findik verimi Türkiye’de 107 kg. iken ABD’de 285 kg, Gürcistan’da 184 kg, Italya’da 151 kg ve Ispanya’da 110 kg’dir. Türkiye’nin findik veriminde yillara göre önemli dalgalanmalar da görülmektedir. Iklim sartlari, gerekli kültürel islemlerin yeterince yapilmamasi ve findik bitkisinde görülen periyodisite gibi etkenler verimdeki dalgalanmayi artirmaktadir. Findik bahçelerinin genelde yasli olmasi, ocaklarin ise sik dikili olmasindan dolayi Trabzon, Giresun ve Ordu illerindeki verim seviyesi; Kocaeli, Sakarya ve Düzce illerinin verim seviyesine göre daha düsüktür. Sakarya ve Düzce illerindeki üreticilerin isletme büyüklükleri ve verim düzeylerinin daha yüksek olmasi nedeniyle bu bölgedeki dikim alanlari hizla artmaktadir.

14-TMO FINDIK ALIMLARINA  DEVAM EDIYOR . 19.12.2017

Alim Fiyatlarimiz; Giresun kalite 10.50 TL/Kg – Levant kalite; 10.00 TL/Kg'dir.
Bugün itibariyle  76.461  üreticiden 136.889 ton findik satin alinmistir. Ürün bedeli olarak üreticilerimize 1.304.320 bin TL. ödeme yapilmistir.  
Üreticiler randevularini www.tmo.gov.tr internet adresinden ve alim noktalarindan alabilirler. TMO’ya findik satacak üreticilerin dekar basina teslim edecegi ürün miktari 130 kg’a çikarilmistir. Findik alimlarinda uygulanan çürük orani %3’ten %5’e, çatlak orani %2’den %7’ye çikarilmis, asgari randiman orani % 40’dan % 37’ ye düsürülmüstür.
Tüm-Köy-Sen Giresun Temsilcisi Orhan Kara