Burdur Gölü Kuruyor!

Burdur Gölü Kuruyor!

Burdur Gölü Türkiye’nin güneybatisinda göller yöresi diye adlandirilan bölgede, etrafina kurulmus Burdur sehriyle ayni adi tasiyan, Ramsar Sözlesmesi ile koruma altina alinmis bir göl. Burdur Göl’ü kapali bir havzadir, sulari denize ulasmaz. Ne yazik ki Burdur Gölü 20 yil içinde tümüyle kuruma tehlikesiyle karsi karsiya. Ve kurumakta olan bu gölde 200’ün üzerinde su kusu türü bariniyor.

Göl 1987 itibaren toplam hacminin yarisini kaybetti ve hizla çekilmeye devam ediyor. Burdur Gölü onu besleyen akarsularin önünün tarimsal sulama için kesilmesi, yanlis ürün tercihi, vahsi sulama yöntemi ile asiri su tüketimi, göl havzasinda tarimsal amaçli dip suyunun yanlis kullanimi ve iklimsel degisiklikten ötürü son 30 yildir kuruyor.

Burdur Gölü Niye Kuruyor?

Burdur Gölü’nün potansiyel su tutma miktari 7.5 milyar ton iken su an bu miktar 3.5 milyar tona düsmüs durumda. Göl artik yalnizca yüzeyine düsen yagmur sulariyla besleniyor. Daha önce göle gelen, bugün tarimsal sulama için kullanilan suyun miktari 190 milyon ton. Ancak bölgedeki tarlalarin büyük kismi salma sulama yöntemiyle sulaniyor. Bu basli basina muazzam bir su kaybina yol açiyor.

Ayrica bölgede ekimi tercih edilen tarim ürünlerinin büyük bir kismi bölgeye uygun ürünler degil. Yöredeki büyük bas hayvancilik kaba yem üretimi için 1 büyük bas hayvan basina yillik tüketimi 1000 tonu buluyor. Kaçak ve asiri yeralti suyu kullanimi ise Burdur Gölü’nün görünmeyen ancak en tehlikeli düsmani. Burdur’da 7.000’den fazla kaçak artezyen kuyusu var. Artezyen kuyularinda su saati olmadigi için ne kadar su kullanildigina dair kesin bir veri yok. Bununla birlikte ortalama 10 artezyen kuyusu 1 küçük dere debisine yakin suyu yeraltindan çekiyor. Burdur’daki kuyulardan çikan su derinligi her sene 7-8 metre dibe dogru iniyor. Insuyu Magarasi’ndaki susuzlugun sebebi de yer alti suyunun bu denli vahsi tüketilmesidir.

Konya Ovasi’nda yanlis su politikalarindan ötürü ekolojik kuraklik basladi. Konya Ovasi’nda artik dip suyu yok, yapilan vahsi sulama yönteminden ötürü toprak kalitesi büyük zarar gördü.

Burdur Gölü Nasil Kurtulur?

Eger bölgede tarimsal sulamada damlama ve yagmurlama sistemlerine geçilebilirse yillik su tasarrufu 75 ila 100 milyon tonu bulacak. Bu miktar gölün yillik su açigi olan 60 milyon tonu karsiladigi gibi gitgide tüketilen dip suyunun da yeniden yükselmesini saglayacaktir.

Damlama sulama topragin ve suyun dostu bir yöntem. Vahsi sulamaya göre %75 su tasarrufu sagliyor. Ayrica toprak kalitesine zarar vermedigi gibi ürün miktarinin artmasina da katki sagliyor. Damlama sulama topragin 80 cm derinine kadar sizmayi basariyor.

Bölgedeki kaçak artezyen kuyulari kayit altina alinmali ve tüm artezyen kuyularina Antalya'da oldugu gibi sayaç takilmalidir. Sayaç takiminin ardindan yeralti suyu kullanim miktarina makul sinir getirilmelidir ve düzenli denetimi yapilmalidir.

Burdur Isparta ile birlikte gülün anavatani sayilir ancak bugün Burdur’da gül üretimi yok denecek kadar az. Burdur’da gülü yeniden gündeme getirmek için bir proje olanca gücüyle çaba sarf ediyor. Lisinia Proje son 10 yildir kaybettigimiz degerlerimize sahip çikmanin, dogayla barisik bir yasamin mümkün oldugunu göstermenin derdinde.

Ardindan Aglamamak Için “Gül & Lavanta Projesi”

Lisinia’da proje kapsaminda yetistirilen gül ve lavanta su sikintisi çeken yörede yetistirilmesi en uygun tarimsal ürünlerinin basinda geliyor. Gül az su tüketen lavanta ise dikiminden sonra hiç sulama gerektirmeyen bitkiler. Ayrica gül ve lavanta yan yana ekildiklerinde lavanta güllere zararli böceklerinde gelmesini engelliyor ve bu üretimde hiç bir zirai ilaçlamaya gerek kalmiyor. Eger yöredeki çiftçilerin gül ve lavanta ekimine tesvikleri saglanabilirse ve bunun için bir kaynak saglanirsa bölgede tarim için tüketilen su miktarinda %70’lere varan tasarruf saglanabilecek.