Kölelik geri geldi

Kiralik isçi yasasi Meclis'ten geçti. Kölelik geri geldi

AKP'de yasanan olaylarda dolayi kamuoyu gündemine girmeyen ve sendikalar tarafindan 'kölelik yasasi' olarak adlandirilan, isçilerin kiralanmasini saglayan Özel Istihdam Bürolari Yasa tasarisi Meclis Genel Kurulu'nda kabul edildi. Yasaya ilk günden karsi çikan Disk Ege Bölge Temsilcisi Memis Sari, 'Insan ticareti, tarihteki en büyük suçlardan biri' dedi.

Cumhurbaskani Abdullah Gül, sendika temsilcileriyle görüstükten sonra yasayi veto etmisti. Büyük tartismalara yol açan ve yillardir gündemde olan kiralik isçilik ve özel istihdam bürolarinin yasalasmasi, halihazirda kayitdisi olarak mevcut olan özel istihdam bürolarini yasal hale getirecek. Kiralik isçiligin en önemli sonuçlarindan biri de güvencesiz çalismanin yayginlasmasi olacak. Tasarinin yasalasmasi için Meclis geç saatlere kadar çalisti ve tasari AKP'nin oylariyla kabul edildi. CHP, MHP ve HDP ise tasariya ret oyu verdi.

Dünya'nin kaldirdigi kölelik 200 yil sonra geri geldi

Özel Istihdam Bürolari yasasinin çalisma hayatindaki tüm dengeleri degistirecegini belirten DISK Ege Bölge Temsilcisi Memis Sari, 'Her seyden önce emekliligi ilgilendiriyor ve kidem tazminatini ortadan kaldiriyor. Bundan sonra isverenler, ihtiyaci düzeyinde ve ihtiyaci kadar isçi çalistiracak. Isçiler, 1-3 aylik ya da 15 günlük çalisacak ama maaslarini ve sigortalarini özel istihdam bürolari halledecek. 200 yil önce Amerika ve diger devletler köleligi kaldirdi. 2016'da Türkiye'de yeniden kölelik çalisma düzenini olusturuyoruz. AKP hükümetinin vekilleri TBBM'de kölelik yasasinin geçmesi için ellerini çifter çifter kaldiriyor. Bu durum AKP'nin sermayeyi nasil korudugunu ve savundugunu da gösteriyor' diye konustu.

ÖIB'ler üzerinden isçi kiralanabilecek

ÖIB'lerle is güvencesi ortadan kalkacagini, kidem tazminatinin ve ihbar tazminatinin ortadan kaldirilacagini belirten Sari, '1-9 arasi isçi çalistiran is yerlerinde 5 isçiye kadar, 10'un üzerinde isçi çalistiran isyerlerinde yüzde 25 oraninda kiralik isçi çalistirilabilecek. Böylece kayitli istihdamin nerdeyse yarisi bu kölelik bürolari araciligi ile güvencesiz çalistirilacak. Kural disi, güvencesiz ve esnek çalisma biçimleri kural haline gelecek. Sendikal örgütlenmeler çok ciddi kan kaybedecek. Isverenlerin isten çikarma maliyetleri düsecek ve isçiler istenildigi gibi kullanilip kapi önüne konulacak. Iddia edildigi gibi kayit disi istihdam düsmeyecek çünkü isverenlerin tercih ettigi en esnek çalistirma biçimleri kayitdisinda. Isçi sinifi 'kiralik isçilik' adi altinda kölelik iliskilerine mahkum edilecek. Gelir, emeklilik, yillik izin ve saglik ile ilgili bütün haklar tamamen ortadan kalkacak ve kiralik isçiler ayni isi yapan diger isçilere göre çok daha düsük ücrete mahkum olacaktir. Uzun çalisma saatleri açisindan dünyada zirvede yer alan ülkemizde, kiralik isçiler yogun çalisma temposuyla, yogun bir sömürü çarki içinde olacak' dedi.

 'ÖIB'ler köle pazarlari'

Ülkemizde is hukuku, isçi-isveren arasindaki sözlesme, is yeri ve is kolu düzenlemeleri üzerine kurulu oldugunu ve Meclis'ten geçen tasarinin çalisma yasamini tamamen hukuk disi bir hal aldiracagini söyleyen Sari, 'Isverene toplu isten çikarma hakki taninacak, isveren 8 ay sonra ayni isçiyi kölelik bürolarindan çok daha ucuza, sendikasiz, haksiz hukuksuz kiralayabilecek. ÖIB'ndan isçi kiralama hakki kazandiginda, 'kadrolu' isçilerin üzerinde sürekli bir baski olusturulacak. Kiralik isçiler, Isçi Sagligi ve Is Güvenligi uygulamalarindan yaralanamayacak, agir, tehlikeli ve ölümcül risklerle karsi karsiya kalacak ve Issizlik Fonundan yararlanma olanaklari olmayacak. Is-Kur islevsiz hale gelecek, kamu emek gücü piyasasindaki sorumluluklarini tamamen üstünden atmis olacak. Kamudaki alt isverenler, ÖIB'ndan isçi kiralayabilecekler ve kamuda taseron köleligini aratan çalisma düzeninin kurulmasi saglanacak. Sonuç olarak, Özel Istihdam Bürolari köle pazarlari. Özel Istihdam Bürolari Ile Geçici Is Iliskisi olusturulmasi insan ticareti. Insan ticareti, tarihteki en büyük insanlik suçlarindan biri' dedi.

Geçici Isçilik Nedir?

Özel Istihdam Bürolari Yasalasti... Peki Neler Getiriyor?

Isçi sendikalarinin "kölelik bürolari" olarak nitelendirdigi "Özel Istihdam Bürolari"nin kurulmasina iliskin kanun tasarisi TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi ve yasalasti...

Yasanin hükümet çevreleri tarafindan kadin isçileri, ev emegi ve tarim isçilerini gözetmek amaciyla hazirlandigini söylemine karsilik, sendikalar bu yasayla birlikte taseron sisteminin sinirsiz hale gelecegini, asil isverenle hukuki bir bagi kalmayan isçilerin istendigi anda isten çikartilabilecegini söylüyor.

"Özel Istihdam Bürolari"nin kurulmasini öngören kanun  tasarisi TBMM Genel Kurulu'nda görüsülerek yasalasti.

'Is Kanunu ile Türkiye Is Kurumu Kanunu'nda Degisiklik Yapilmasina Dair Kanun' ile özel istihdam bürosunun faaliyet alani genisletiliyor, geçici is iliskisi kurma faaliyeti bu bürolara veriliyor.

Geçici is iliskisi, özel istihdam bürolari araciligiyla ya da holding bünyesi içinde veya ayni sirketler topluluguna bagli baska bir is yerinde görevlendirme yapilarak kurulabilecek.

Yasa, özel istihdam bürolarina, isveren ile geçici isçi saglama sözlesmesi yaparak, isçisini geçici olarak isverene devri yetkisini getiriyor.

Dogum izni ve dogum sonrasi kismi çalisma hakki kullanan, askerlik hizmetini yapan ve is sözlesmesi askiya alinan çalisan yerine baska bir isçi ile geçici is iliskisi, bu hallerin devami süresince kurulabilecek.

Mevsimlik tarim islerinde veya temizlik isleri, hasta, yasli ve çocuk bakim hizmetleri gibi ev hizmetlerinde, süre siniri aranmadan geçici is iliskisi olusturulabilecek.

Isletmenin günlük islerinden sayilmayan ve aralikli olarak gördürülen islerde, is sagligi ve güvenligi bakimindan acil olan islerde veya üretimi önemli ölçüde etkileyen zorlayici nedenlerin ortaya çikmasi halinde, isletmenin is hacminin öngörülemeyen sekilde artmasi halinde ve mevsimlik isler hariç dönemsellik arz eden is artislari halinde, en fazla 4 ay süresince geçici is iliskisi kurulabilecek.

Kamuda ve madenlerde geçici isçi çalisamayacak

Geçici isçi saglama, mevsimlik isler hariç dönemsellik arz eden is artislari haricinde, toplam 8 ayi geçmemek üzere en fazla iki defa yenilenebilecek. Sürenin sonunda ayni is için 6 ay geçmedikçe geçici isçi çalistirilamayacak.

Toplu isçi çikarilan is yerlerinde 8 ay süresince, kamu kurum ve kuruluslarinda, yer altinda maden çikarilan is yerlerinde geçici isçi çalistirilamayacak.

Grev ve lokavt uygulamasi sirasinda geçici is iliskisi kapsaminda isçi çalistirilamayacak.

Geçici isçi ile yapilacak is sözlesmesinde, isçinin ne kadar süre içerisinde ise çagrilmazsa hakli nedenle is sözlesmesini feshedebilecegi belirtilecek, bu süre üç ayi geçemeyecek.

Isveren özel istihdam bürosu olacak

Geçici is iliskisinde isveren, özel istihdam bürosu olacak. Özel istihdam bürosu isçisi, geçici is iliskisi kurulan isverenin is yerindeki tüm açik islerden haberdar edilecek.

Is yerindeki sosyal hizmetlerden yararlanabilecek

Geçici isçiler, çalistiklari dönemlerde ulasim, yemek, kantin ve çocuk bakim hizmetleri gibi sosyal hizmetlerden, çalismadiklari dönemlerde ise özel istihdam bürosundaki egitim ve çocuk bakim hizmetlerinden yararlanabilecek.

Özel istihdam bürosu ile geçici isçi çalistiran isveren arasinda yapilacak olan geçici isçi saglama sözlesmesinde, sözlesmenin baslangiç ve bitis tarihi, isin niteligi, özel istihdam bürosunun hizmet bedeli, varsa geçici isçi çalistiran isverenin ve özel istihdam bürosunun özel yükümlülükleri yer alacak.

Sözlesme 6 aylik ve en fazla 2 yenileme

Ayni holding veya sirketler toplulugu içinde kurulan geçici is iliskisi 6 ayi geçemeyecek, en fazla iki defa yenileme yapilabilecek.

Sözlesme süresinin dolmasina ragmen geçici is iliskisi devam ederse, belirsiz süreli is sözlesmesi kurulmus sayilacak. Bu durumda özel istihdam bürosu, isçinin geçici is iliskisinden kaynaklanan ücretinden, isçiyi gözetme borcundan ve sosyal sigorta primlerinden sözlesme süresince sorumlu olacak.

Geçici isçi, is yerine ve ise iliskin kusurundan kaynakli zarardan, geçici isçi çalistiran isverene karsi sorumlu olacak.

"

Uzaktan çalisma"

Uzaktan çalisma, "isçinin, isveren tarafindan olusturulan is organizasyonu kapsaminda is görme edimini evinde ya da teknolojik iletisim araçlari ile is yeri disinda yerine getirmesi esasina dayali ve yazili olarak kurulan is iliskisi" olarak tanimlaniyor.

Uzaktan çalismada isçiler, esasli neden olmadikça salt is sözlesmesinin niteliginden ötürü emsal isçiye göre farkli isleme tabi tutulamayacak.Türkiye Is Kurumu Kanunu'na, "Özel istihdam bürosu", "Is arayanlarin elverisli olduklari islere yerlestirilmesine ve çesitli isler için uygun isçiler bulunmasina aracilik yapan, geçici is iliskisi kurma faaliyeti yürütmek üzere kurum tarafindan izin verilen gerçek veya tüzel kisiler tarafindan kurulan bürolar" olarak tanimlaniyor.

Izinler hangi hallerde iptal edilecek?

•

Kabul edilen yasayla birlikte, özel istihdam bürosu ve geçici is iliskisi kurma izinlerinin hangi hallerde iptal edilecegi düzenleniyor.

•

Özel istihdam bürosu kurma izni; aranan sartlarin kaybedilmesi veya tasinmadiginin sonradan anlasilmasi, izin almadan faaliyetin yürütülmesi, istisna tutulan meslek mensuplari disinda is arayanlardan ücret alinmasi veya menfaat saglanmasi, is arayanlara iliskin bilgilerin is ve isçi bulma faaliyetinden baska bir amaçla toplanmasi, çalisma izni bulunmayan yabanci isçi çalistirildiginin tespit edilmesi, 12 ay boyunca hiçbir ise yerlestirmeye aracilik yapilmamasi halinde, özel istihdam bürosu izni iptal edilecek, 3 yil süreyle izin verilmeyecek.Kurumca verilen geçici is iliskisi kurma yetkisi; iznin iptal edilmesi, isçi sayisinin yüzde 10'unun ücretinin ödeme gününden itibaren 20 gün içinde ödenmemesi, bir yil içinde en az bir isçinin ücretinin en az üç defa sözlesmeyle belirlenen ücretin altinda ödenmesi, kayit disi isçi çalistirildiginin tespit edilmesi halinde geçici is iliskisi kurma yetkisi iptal edilecek ve 3 yil süreyle izin verilmeyecek.

•

Geçici is iliskisi kurma yetkisinin iptali halinde, devam eden sözlesmelerin uygulanmasina süreler tamamlanincaya kadar devam edilecek, ancak bu dönem içerisinde geçici is iliskisi kurma veya geçici isçi saglama sözlesmesini uzatma yetkisini kullanilamayacak.

•

Özel istihdam bürosunun kapanmasi halinde geçici isçi çalistiran isverene bu durumun teblig edilmesiyle geçici is iliskisi sona erecek.Kurum tarafindan aracilik izni veya geçici is iliskisi yetkisi verilmemesi, bu iznin veya yetkinin iptal edilmesi kararlarina karsi, kararin teblig tarihinden itibaren 30 is gününde yetkili is mahkemesinde dava açilabilecek.

•

Özel istihdam bürosu, aracilik ve geçici isçi saglama faaliyeti karsiligi olarak isverenden hizmet bedeli alabilecek. Is arayanlardan ve geçici is iliskisiyle çalistirilan isçilerden menfaat saglanamayacak ve hizmet bedeli alinamayacak. Ancak özel istihdam bürolarinca, istisna tutulan meslekler ve pozisyonlar için hizmet bedeli alinabilecek.

TMMOB: Taseron sistemi sinirsiz hale getiriliyor

Türkiye Mühendis ve Mimar Odalari Birligi yasayi sert sözlerle elestirdi. Yapilan açiklamada su ifadelere yer verildi:

Yasanin her ne kadar kadin isçileri, ev içi emegi ve tarim isçilerini gözetmek için hazirlandigi ifade edilse de gerçek bundan bir hayli uzakta. Gerçeklikte Özel Istihdam Bürolari araciligi ile isverenlerin asil is koluna dahil olan isler için de isçi kiralayabilecekleri temelini tasiyor. Yani geçmiste asil iskolunu kapsamayan taseron sistemi sinirsizlastiriliyor. Böylelikle asil isverenle hukuki bir bagi kalmayan isçiler istendigi anda isten çikartilabilecek ve isçilerin örgütlenme haklari da fiilen ellerinden alinmis olacak.

Emek örgütlerinin su ana dek yaptigi arastirmalar  bu yasanin sonucunda Türkiye'deki kayitli istihdamin yarisi kiralik isçilik olarak kullanilir hale gelecek. Bu durumda isçiler her an isten çikartilabilecek, kidem tazminatlarini kullanmalari mümkün olmayacak. Yillik izinlerin kullanimi ise hayal olacak. Çalisanlar isveren tarafindan kiralandiklari için keyfi isten çikarmalarin tüm zemini isverene sunulmus olacak. Bunun sonucu olarak isçilerin saglik sigortalari, gelirleri, SGK prim ödemeleri de düzenden arindirilacak. Her kiralanma araliginda isçiler devlete saglik pirimini ödeyecek. Emeklilik hayal olacak.

"Isverenler kârlarini katlayacaklar, isçiler de daha önce aldiklari ücretlerden daha az kazanip daha çok çalisacaklar"

Gazeteci ve sosyal güvenlik uzmani Ali Tezel'de ilgili yasayi tasari halindeyken Yeni Yüzyil gazetesindeki kösesinde yazdigi yazida elesirmisti. Tezel,yazisinda yasayla ilgili, " Isçi de kaza sonrasinda gerek maddi ve gerekse manevi tazminat konusunda hem asil isvereni hem de tasarondan diledigine dava açabilmekteyken bu yasadan sonra sadece ÖIB’ye dava açabilecek.

Örnegin, su an 1500 isçisi olan bir otomobil fabrikasi tüm isçilerine hepinizi isten çikardim ama simdi gidip ÖIB’lerle anlasir gelirseniz hepinizi kiralik isçi olarak tekrar alacagim derse yasal olarak bunu engelleme imkani yok. Yani isverenler simdi tüm isçilerini ÖIB’lerden kiralayip, kidem tazminati, ihbar tazminati, fazla mesai ücreti, yillik izin ve parasi vermek zorunlulugundan kurtulacaklar" ifadelerine yer vermisti.

haberler