Kıdem tazminatı tasarısının tüm bilinmeyenleri

Kidem tazminati tasarisinin tüm bilinmeyenleri

Sosyal güvenligin duayeni yazarimiz Ali Tezel yeniden gündeme getirilen kidem tazminati yasa tasarisi ile ilgili isçileri bekleyen büyük tehlikeyi kaleme aldi.

Iste Ali Tezel'in bugünkü yazisi...

Kidem tazminati tasarisinin tüm bilinmeyenleri

Mevcut yasalara göre çalisanlar 7 durumda isverenden kidem tazminatlarini isteme hakkina sahipler. Ancak getirilmesi düsünülen kidem tazminati fonu ise isçinin tazminat alma hallerini 3’e daha dogrusu 2’ye düsürmektedir. Kidem tazminati halen uygulamada olan üç is kanununda da ayri ayri belirtilmistir. En genis çalisan kesimini ilgilendiren 1475 Sayili Is Kanunu’nun 14. maddesinde, Gazetecilerin çalisma iliskilerini düzenleyen 5953 Sayili Basin-Is Kanunu’nun 6’nci maddesinde ve denizde çalisanlarin çalisma iliskilerini düzenleyen 854 sayili DenizIs Kanunu’nun 20’nci maddesinde düzenlenmistir.

KIDEM TAZMINATINDA TAVAN

Toplu sözlesmelerle ve hizmet akitleriyle belirlenen kidem tazminatlarinin yillik miktari, Devlet Memurlari Kanunu’na tabi en yüksek Devlet memuruna 5434 sayili T.C. Emekli Sandigi Kanunu hükümlerine göre bir hizmet yili için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez. 2015 yilinin 1'inci yarisinda kidem tazminati tavani ise 3 bin 541 liradir.

BU KANUNA DIKKAT!

Burada kimlerin 1475 sayili Is Kanunu’na tâbi oldugu hususuna girmeden basit bir ifade ile “hizmet akdi” ile çalisanlarin kidem tazminati hakkini açiklayalim. Bu kisilere genel olarak isçi adi verilmektedir. Isçilerin kidem tazminatlarini hangi hallerde alabilecekleri 1475 sayili Is Kanunu’nun 14'üncü maddesinde yer almaktadir.

Bunlar;

1.Isveren tarafindan Isten çikarilma, (Isveren tarafindan bu Kanun'un 25'inci maddesinin II numarali bendinde gösterilen sebepler disinda),

2. Isçi tarafindan hakli sebepler isten çikma (Isçi tarafindan bu Kanun'un 24'üncü maddesi uyarinca),

3. Askere gitme (Muvazzaf askerlik hizmeti dolayisiyla),

4. Emeklilik aninda (Bagli bulunduklari kanunla kurulu kurum veya sandiklardan yaslilik, emeklilik veya malullük ayligi yahut toptan ödeme almak amaciyla),

5.Emekli olmadan isten çikma (506 sayili Kanun’un 60’inci maddesinin birinci fikrasinin (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaslar disinda kalan diger sartlari veya ayni Kanunun Geçici 81’inci maddesine göre yaslilik ayligi baglanmasi için öngörülen sigortalilik süresini ve prim ödeme gün sayisini tamamlayarak kendi istekleri ile isten ayrilmalari nedeniyle) yani 15 yil ve 3 bin 600 günü tamamlayarak istifa etme,

6-Kadin isçinin evlenmesi (Kadinin evlendigi tarihten itibaren bir yil içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi)

7-Ölüm (Isçinin ölümü sebebiyle) halleridir. Yukaridaki hallerin gerçeklesmesi halinde, isçiye (ölümü halinde mirasçilarina) her geçen tam yil için isverence isçiye 30 günlük ücreti tutarinda kidem tazminati ödenmesidir. Bir tam yildan artan süreler için de orana göre ödeme yapilmasi icap eder.

HAKLAR AZALIYOR

“Kidem Tazminati Fonu” kanun tasari taslagina göre ise kidem tazminati alma halleri esasen 2’ye düsmektedir. Bunlar ise emeklilik ve ölüm olmakla birlikte, fonda en az 10 yil primi ödenmis olanlara gayrimenkul almalari sartiyla fonda biriken paranin yarisi verilecektir. Kalan yarisi da emekli olunca kendisine, ölünce geride kalanlarina ödenmesi düsünülmektedir.

Bu durumda fon yasalasirsa;

1.Isveren tarafindan Isten çikarilma halinde KIDEM YOK.

2. Isçi tarafindan hakli sebepler isten çikma halinde KIDEM YOK.

3. Askere gitme halinde KIDEM YOK.

4.Emekli olmadan isten çikma halinde KIDEM YOK.

5-Kadin isçinin evlenmesi halinde KIDEM YOK olacaktir.

HESAP DA DEGISIYOR

-Mevcut yasaya göre çalisan ayni isveren emrinde 1 yildan az çalismissa kidem tazminati alma sansi yok,

 -Fon yasalasirsa, her çalisilan ay için isveren Fona isçi adina para yatiracagi için bir yildan az da olsa isçi adina fonda para olacaktir.

NASIL OLMALIYDI ?

Kidem tazminatinin mevcut hâlinde 7 hal ve durumda kidem alinabilirken, fon gelirse sadece 2 halde kidem tazminati tam olarak alinabilecektir. Bu sebeple, fon yasalassa da, çalisanlar fonda biriken paralarini diledigi zaman diledigi sekilde alma hakkina sahip olmali.

Ali Tezel - Millet Gazetesi