Özel İstihdam Büroları Ne Anlama Geliyor?

Özel Istihdam Bürolari Ne Anlama Geliyor?

Hükümet'in kurmak istedigi "Özel Istihdam Bürolari", "Özel Kölelik Bürolari" olarak degerlendiriliyor. Kiralik isçi modeline Türk-Is,Hak-Is ve DISK kati surette karsi çikiyor.

Özel Istihdam Bürolari yani Özel Kölelik Bürolari ile kiralik isçi modelini Türkiye’ye getirmek isteyen hükümet, kollari sivadi. Milli gazetenin haberine göre, bu yolla yatirim sorununu isçinin emegini daha da ucuzlatarak çözmeye çalisacak Hükümete, Türk-Is, Hak-Is ve DISK kati surette karsi çikiyor. Sendikalarin karsi çikmasina ragmen hükümet kiralik isçi modelini getirerek, emegi yani alin terini de özel sektörün kontrolüne terk ederek bir anlamda özellestirmis olacak. Sömürünün son noktasi olan kiralik isçi modeli ile artik is arayan issiz de, isçi arayan isveren de ‘Özel Istihdam Bürolarina’ diger adiyla ‘Özel Kölelik Bürolari’na basvuracak.

Yabanci Sermaye Öyle Istiyor Diye…

Taseronlugu bile aratir hale getirecek olan ve yakin bir gelecekte is barisini ortadan kaldirarak çalisma hayatini zehir edecek olan bu model tamamen yabanci sermaye istedigi için getirilmek isteniyor. Hükümette bu yolla isçilik maliyetlerini daha da ucuzlatarak yabanci sermaye için Türkiye’yi cazibeli hale getirecek. Elde satilacak pek bir sey kalmayinca yabanci sermayenin yatirim için Türkiye’ye ancak bu yolla gelebilecegi düsünülüyor. Sendikalar amelelik pazarlarindan bile onursuz olan bu çalisma biçimine kesinlikle karsi çikiyor. Ancak hükümet, buna ragmen kiralik isçi modelini ne yapip edip Is Kanunu’na katmak istiyor. Yerel seçimler öncesinde kamuoyu tepkisinden dolayi bunu yapmasi pek mümkün görünmüyor. Hükümetin buradaki israri,  seçimlerden istedigi sonucu almasi durumunda hiç kimsenin gözünün yasina bakmadan kiralik isçi modelinin hayata geçirecegini gösteriyor.

Haklar Tamamen Rafa Mi Kaldirilacak?

BU çalisma seklinde isveren maliyetlerden kurtulmak için isyerinde kadrolu isçi bulundurmayarak sürekli kiralama yoluna gidecek. Issizler ordusu ise Özel Kölelik Bürolari’nin kiralik isçileri olarak is bulundugunda çalisacak is olmadiginda evinde veya kahve köselerinde hiçbir ücret almadan bürolardan gelecek haberi bekleyecek. Bu modelde kiralanan (isçi) degil kiralayan ‘Özel Kölelik Bürolari’ kazanacak. Sermayenin de isçilik maliyetleri asagiya çekilecek. Is Kanunu’nda isçiyi koruyan ve zaten sinirli olan çok önemli maddeler islevsiz hale gelecek. Sendikal haklar tamamen rafa kaldirilacak. Bu uygulamanin hayata geçmesiyle 12 milyon isçinin neredeyse tamami asgari ücrete yani kölelik ücretine mahkûm birakilacak.

Hükümetin uzun süredir üzerinde çalistigi ve son günlerde sendikalara dayattigi ‘özel istihdam bürolari araciligi ile geçici is iliskisi’ yani kiralik isçi düzenlemesi hayata geçirilirse çalisma hayatinda kölelik sistemi tam manasiyla kurulmus olacak. Sendikalari ve çalisanlari simdiden kara kara düsündürmeye baslayan bu çalisma modeli ile emek daha da degersizlestirilerek isçiler köleler gibi alinip satilabilecek. Mevcut durumda çagdas kölelik olarak tabir edilen taseronlugu bile aratir hale getirecek olan bu modelle, zaten çok sinirli olan sendikal örgütlenme tamamen tarihe karisacak. Is Kanunu’nda isçinin elinde kalan haklar da elinden alinacak. 12 milyon isçinin neredeyse tamami asgari ücrete yani kölelik ücretine mahkûm birakilacak.

Istihdami artiracagi ve kayit disiligini önleyecegi propagandasi ile sendikalara ve çalisanlara kabullendirilmeye ugrasilan kiralik isçi modelinde diger bir tehlike ise emek yani alin teri bir anlamda özellestirilerek, yabanci sermayenin kontrolüne terk edilecek. Emek nasil özellestirilebilir diye sorulabilir. Söyle ki, kiralik isçi modelinde isçi ile isverenin arasina Özel Istihdam Bürolari girecek. Is arayan bireyin artik bir hükmü kalmayacak. Kisinin nerede çalisacagina ve nasil çalistirilacagina Özel Istihdam Bürolari karar verecek.

Emek Sektörü Yabancilarin Kontrolünde Mi Olacak?

Diger yandan ‘Özel Istihdam Bürosu’ sektörü de diger sektörlerde oldugu gibi yabancilarin kontrolünde olacak. Simdiden bu sektörün küresel sirketleri Türkiye’de subelerini açmis durumdalar. Manpower, Adeco, Pricewaterhousecoopers, Randstad gibi uluslar arasi bürolar Türkiye’de subelerini açarak dört gözle geçici is iliskisi kanununun çikartilarak kiralik isçi modelinin uygulanmasini bekliyorlar. Bu konuda lobi faaliyetlerini bile dört koldan sürdürüyorlar. Bir taraftan hükümet nezdinde görüsmeleri sürdürürken bir taraftan da iletisim kanallarini kullanarak geçici is iliskisi kanunun çikmasi durumunda Türkiye’de istihdamin artacagi propagandasini yapiyorlar.

Sistem nasil çalisacak?

Bilindigi üzere Is Kanunu’nda 2003 yilinda yapilan degisiklikle Özel Istihdam Bürolari’nin kurulmasinin önü açilmisti. Bu bürolarin görevleri Iskur’un yaptigi gibi is bulmada araciliktan öteye geçmiyor. Eger bu bürolara geçici is iliskileri kurma hakki da verilirse isçileri kiralamaya baslayacaklar. Bu ne demek? Is arayan birey her hangi bir isyerine degil bu bürolara basvuracak. Isverenlerde aradiklari isçileri bu bürolardan talep edecekler. Burada Iskur’un ve mevcut Özel Istihdam Bürolarinin yaptigi gibi aracilikla, kiralik isçinin kesinlikle karistirilmamasi gerekiyor. Aracilikta is bulundugunda araci olan ortadan çekilirken, kiralik isçide durum böyle degil. Yani Iskur veya ayni görevi gören Özel Istihdam Bürolari araciligiyla is bulan birey, Iskur’un ve Özel Istihdam Bürosu’nun isçisi degil asil isverenin isçisi olarak çalisiyor ve kanuni haklarini da ona göre kullaniyor. Kiralik isçi düzenin de ise Özel Istihdam Bürolari bu isçileri kiralayacak. Isçi çalistigi isyerinin isçisi olmayacak. Yapacagi isin süresine göre o isyerinde çalisacak. Ücretini de kendisini o isyerine kiralayan özel istihdam bürosundan alacak. Burada isçinin alacagi ücret, asil isverenin verdigi ücret üzerinden degil Özel Istihdam Bürosu’nun belirledigi rakam üzerinden ödenecek. Yani çalisan isçi, kazanan özel istihdam bürosu olacak. Böylece isçinin emegi üzerinden bu bürolara büyük bir rant kapisi açilmis olacak.

Köle Ticaretinin Sahipleri Kanunun Biran Önce Çikmasini Istiyor

43 ülkede özel istihdam bürosu bulunan ve Türkiye’de de 2006 yilinda büro açan küresel Hollandali sirket Randstad adina geçtigimiz hafta yapilan açiklamada, geçici is iliskisi kanunun Türkiye’nin istihdam pazari için tasidigi öneme vurgu yapilarak, yatirim ve istihdamda Türkiye’nin kurtulusunun burada olduguna dikkat çekildi. Simdiden Türkiye’de özel istihdam bürosu sektöründe önemli bir paya sahip oldugu vurgulanan açiklamada, “Bizim için önemli olan önce bir sehre girmek orada maksimum basariyi yakalamak. Zaten sonrasi geliyor” denilerek sektördeki hedeflerini de ortaya koydular. Bilindigi üzere cografi kesiflerin ardindan ortaya çikan köle ticaretinin merkezi ve baslangiç noktasi da Hollanda idi. Çagdas kölelik modeli olarak görülen kiralik isçi modelinin de yine Hollandali bir sirket tarafindan öve öve bitirilememesi bu düzenlemenin kimlere hizmet edecegini de gözler önüne seriyor.

Yabanci Sermaye Için Tek Çareyi Isçiyi Kölelestirmekte Görüyorlar

Is Kanunu’ndaki düzenlemelere ragmen emege yönelik suiistimaller yaygin bir sekilde yasanirken bu modelle birlikte suiistimaller tamamen mesrulastirilacak. Peki, hükümet, çalisanlarin tamamen aleyhine olan ve çalisma barisini tamamen ortadan kaldirarak çagdas kölelik düzenini kuracak olan bu modeli neden israrla getirmek istiyor? Çünkü her seyini yabancilara kaptiran hükümet burada da yatirimlarin sürekliligi için tek çare olarak bunu görüyor. Isçilik maliyetleri ne kadar ucuz olursa, yabanci sermayenin Türkiye’ye gelmesi o kadar kolay olur düsüncesi ile bu düzenlemeyi hayata geçirmek istiyor. Yerel seçimler öncesinde kamuoyu tepkisinden dolayi hükümetin bunu yapmasi pek mümkün görünmüyor. Fakat hükümetin buradaki israri, AKP’nin seçimlerden istedigi sonucu almasi durumunda hiç kimsenin gözünün yasina bakilmadan kiralik isçi modelinin hayata geçirilecegini gösteriyor.

Sistem iste böyle isleyecek

Is arayan birey her hangi bir isyerine degil bu bürolara basvuracak. Isverenler de aradiklari isçileri bu bürolardan talep edecekler. Burada Iskur’un ve mevcut Özel Istihdam Bürolarinin yaptigi gibi aracilikla, kiralik isçinin kesinlikle karistirilmamasi gerekiyor. Aracilikta is bulundugunda araci olan ortadan çekilirken, kiralik isçide durum böyle degil. Yani Iskur veya ayni görevi gören Özel Istihdam Bürolari araciligiyla is bulan birey, Iskur’un ve Özel Istihdam Bürosu’nun isçisi degil asil isverenin isçisi olarak çalisiyor ve kanuni haklarini da ona göre kullaniyor. Kiralik isçi düzeninde ise Özel Istihdam Bürolari bu isçileri kiralayacak. Isçi çalistigi isyerinin isçisi olmayacak. Yapacagi isin süresine göre o isyerinde çalisacak. Ücretini de kendisini o isyerine kiralayan özel istihdam bürosundan alacak. Burada isçinin alacagi ücret, asil isverenin verdigi ücret üzerinden degil Özel Istihdam Bürosu’nun belirledigi rakam üzerinden ödenecek.

habervaktim.com