Cumhurbaşkanını Halk Seçmemelidir

CUMHURBASKANINI HALK SEÇMEMELIDIR

Anayasada yapilan degisikliklerin TBMM’de yeterli çogunlukla kabul edilmemesi üzerine Referanduma götürülmesi üzerine yapilan seçimde “hayir” oyu verdigimi,hayir oyu verilmesi için meslek örgütüm olan Istanbul Barosu içerisinde kampanya düzenlendigini,hatta bu kampanyanin düzenleyicilerinden olup,aktif destek verdigimi ve bu destekten dolayi “evet” diyen ve “yetmez ama evet” diyen bir çok meslektasimdan,arkadasimdan elestiri aldigimi bir çok arkadasim ve dostlarim bilirler.     

Her ne kadar referandum sürecinde “hayir” oyu gerekçelerini alt alta siralamissak da;bugünün aktif gündemi olan Cumhurbaskanligina özel gerekçeleri yeniden ve daha ayrintili olarak ifade etme geregi dogmustur.

Siyasal sistem açisindan anayasa degisikliginin en tehlikeli yani Cumhurbaskani seçimine iliskin getirilen yeni düzenlemeydi.

Siyasal sistem açisindan temel yanlis sudur;

Anayasa degisikligi ile,halkoyu ile seçilen,yansiz ve güçlü Cumhurbaskani yaratilmaya çalisilmistir.Oysa ki,demokratik rejimlerde iki sistem söz konusudur.Ya baskanlik sistemi ya da parlamenter sistem. Bunlarin da olmazsa olmaz bir takim kosullari vardir.Biz parlamenter sistemi benimsemisiz.Anayasanin bütünü parlamenter sisteme göre yazilmis ve düzenlenmistir.Ya da anayasa parlamenter sistemi öngörmüstür.Parlamenter sistemde Cumhurbaskanini güçlü kilamazsiniz.Kilarsaniz sistemi islemez hale getirirsiniz.Sistemi islemez hale getirdiginiz gibi,demokrasi kuraminin gereklerine de aykiri hareket etmis olursunuz.Çünkü demokrasi kurami:Devlet içinde siyasal yetki kullanan makamlar,güçlerini ancak halktan alir diyor.Halktan aldigina göre,kim dogrudan seçimle geliyorsa,o sistemde esas yetkiyi o merci kullanmalidir.Parlamenter sistemin mantiginda,meclis dogrudan dogruya seçimle gelir.Bu meclis içindeki partiler de,halka ait olan egemenligi kullanirlar.

Bir ikinci merci yaratirsaniz,Cumhurbaskanini gücünü halktan alan,yetkili bir merci olarak ortaya çikarirsaniz,o zaman parlamenter sistemin mantigina tamamen aykiri olan bir sey daha yapmak zorunda kalirsiniz:Meclisle yürütme arasindaki baglari koparmak.Yoksa bir yetki çatismasina yol açarsiniz.

Ikinci önemli nokta sudur;

Çagdas demokrasilerde halktan yetki almanin yolu,halkin karsisina siyasi partilerle çikmaktir.Baskanlik sisteminde de bu böyledir,parlamenter sistemde de.Yani çagdas demokrasilerde halktan yetki alabilmek için,parti olarak halkin karsisina çikma zorunlulugu vardir.Bir parti adina veya birkaç parti adina.Dolayisiyla çagdas demokrasilerde halk adina siyasal güç kullanan hiçbir devlet merci,tarafsiz yani partisiz olamaz.Tarafsizsa güçsüz olmalidir.Çagdas demokrasi kuraminin vazgeçilmez sarti budur.Oysa ki referendum ile kabul edilen anayasa iki seyi birbirine karistirmistir ve anayasa kurami açisindan,anayasanin içine saatli bir bomba koymustur.Gelinen süreçte demokrasimizi halk tarafindan seçilen güçlü bir Cumhurbaskani ile yine ayni halk tarafindan seçilen güçlü bir parlamentonun karsi karsiya gelerek çatismasi beklemektedir.Dün gazetelerde yer alan bir haberde TBMM Baskani Sayin Cemil Çiçek bu çatisma olasiliginin farkinda olduguna dikkat çekmekte ve yapilan yanlisi adeta teyit etmekteydi.   

Hal böyleyken,tüm siyasal partiler ile yazili ve görsel medyanin adeta agustosta yapilacak Cumhurbaskanligi seçimine konsatre olmalari,kilitlenmeleri anlasilir gibi degildir.Iktidar partisi, siyasal hirsi ve ihtirasi bir yana birakip,demokrasiyi ve parlamenter sistemi kurtarma adina,muhalefet partileriyle diyalog kurup isbirligine giderek,derhal anayasa degisikligine gidip Cumhurbaskanini yeniden parlamentonun seçmesinin yolunu açmali,muhalefet partileri de kosulsuz ve pazarliksiz buna destek olmalidir.

Bu itibarla “kim Cumhurbaskani olmali” üzerinden yürütülen tartismalar,saatli bombanin patlatilmasina hizmet eder.

Av.Orhan Kiliç - Istanbul Barosu