Seçim nerelerde çetin geçecek

Al Jazeera'den Alper Altuntas konu ile ilgili bir analiz yayinladi.

Iste harita ile bölgelerde son durum...

Kuzey Ege

Kuzey Ege’de yaris genel olarak Adalet ve Kalkinma Partisi (AK Parti / AKP) ve Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) arasinda geçiyor.

Daha önce buradaki Manisa ve Balikesir’in oylarini sosyal demokrat seçmenlerin de destegi ile MHP kazandi. Ancak simdi yeni yerel seçim kanununa göre buralarda AK Parti daha iddiali. Yani belediye baskanligi seçiminde artik sehir merkezi disinda kullanilan oylar da devrede. Ve bu oylar 2011 genel seçimlerinde AKP’ye yöneldi.
AKP yönetimindeki Kütahya’da ve Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) yönetimindeki Çanakkale’de durum nispeten daha net.
30 Mart’ta bu sehirlerin kaderini, sol oylardan çok MHP ve AKP’nin birbirlerinden ne kadar seçmen alacagi belirleyecek.
Basbakan Erdogan’in seçim mitinglerine bu bölgeden baslamasi tesadüf degil.

Iç Ege

Iç Ege’de yer alan Denizli, Usak, Afyon, Isparta ve Burdur da önceki bölge ile benzer özellikler tasiyor. Burada da genelde AK Parti - MHP yarisi var.
MHP 2009’da aldigi Usak'ta yeni adayi ile, Isparta’da mevcut belediye baskani ile yarisa giriyor ve yüzde 10’u geçmeyen oy farklariyla aldigi bu sehirlerde AKP’nin nefesini ensesinde hissediyor.

Ancak Usak’ta partisinin kazanamayacagini düsünen CHP seçmeninin bir kismi ve Isparta’da artik varlik gösteremeyen Demokrat Parti’ye (DP) oy vermis % 17’lik kitle MHP’nin elini rahatlatabilir.

Bu sehirlerden Burdur’da, CHP % 1,46’lik oy oraniyla seçimi kaybetti. Önceki seçimler birçok parti için önemli bir referans ve burada MHP’yi tercih etmis bir kisim seçmenin bu sonucun ardindan CHP’ye oy vermesi sehrin el degistirmesine yol açar.

Afyon’da AK Parti’nin en güçlü rakibi MHP. Burada önceki seçimlere bakildiginda sol seçmenin neredeyse tamami MHP’ye destek vermis görünüyor. Seçim sonucunu siyasi gelismeler ve sehirde ciddi oy potansiyeli olan Saadet Partisi’nin (SP) performansi belirleyecek.

Akdeniz kiyisi

Akdeniz kiyisinda yer alan Antalya, Mersin, Adana ve Hatay’da 30 Mart aksami ortaya çikacak hiçbir sonuç sasirtici olmaz.

AK Parti % 5 oy

farkiyla kaybettigi Antalya’da önceki adayi ile iddiali. Erdogan miting ve açilislar için bu kente sik sik ugruyor. Simdiye kadar 29 kez kenti ziyaret eden Basbakan Antalya’yi almak istiyor. AKP’nin avantaji daha çok oy aldigi kirsalin da bu seçimde oy kullanacak olmasi.
Mersin’de üçlü bir yaris var. AK Parti önceki yerel seçimde burada üçüncü olsa da artik etkili olan kirsal oylariyla daha iddiali. Ikinci olan MHP de sehirde sevilen adayi ile potayi zorlamaya aday. Sehrin kaderini MHP adayinin hedefledigi oyu alip alamayacagi ve alirsa da bunu CHP’den mi, yoksa AKP’den mi koparacagi belirleyecek. Her üçü de sonunda ipi gögüsleyebilir. Sehir merkezinde ve özellikle Tarsus’ta yasayan Kürtlerin, Baris ve Demokrasi Partisi'nin (BDP) adayi yerine çözüm sürecini baslatan ve yürüten AK Parti’ye destek vermesi muhtemel.

Adana'da da 3 ihtimalli bir yaris var. 3 majör partinin yaninda 4 farkli partiden 5 defa belediye baskani seçilen ve son olarak MHP’den aday olan ve kazanan Aytaç Durak da bagimsiz olarak adayligini koymustu. Ancak Durak MHP lehine adayliktan çekildigini açiklayarak Adana'da bu partinin elini güçlendirdi.

Hatay, Suriye iç savasindan en çok etkilenen kent. Sehirde bulunan sinir kapilarinda gerçeklesen intihar saldirilarinin sebep oldugu ölümler, il sinirlari içinde Suriyeli siginmacilarin fazla olusu, ihracat yapmanin zorlasmasi ve burada sayilari hayli fazla olan nakliyatçilarin yasadigi sorunlar hükümet aleyhine bir hava yaratiyor. AK Parti, eski Adalet Bakani'ni buradan aday göstererek zayiatini azaltmaya çalissa da CHP bir önceki seçimi kazanan AK Parti’li belediye baskanini aday göstererek ciddi bir hamle yapti. Burada seçim kesinlikle iki aday arasinda geçecek ve her sonuca gebe.

Çekirdek Anadolu

Çekirdek Anadolu diye tabir edebilecegimiz Amasya, Çorum, Kirikkale, Kirsehir, Nevsehir, Aksaray ve Nigde hattinda AKP yarisin sabit üyesi. Kimi yerlerde CHP, kimi yerlerde de MHP karsisina çikiyor.
Burada muhalefet partilerinden birbirlerine oy geçisi Iç Ege’deki kadar degil. Bunda en önemli etken CHP oylarinin önemli bir kisminin Alevi seçmenlerden gelmesi. Geleneksel olarak CHP’li olan bu kitle MHP’ye oy vermekte daha temkinli. Bu da yarista her partinin kendi bacagindan asilmasi anlamina geliyor.

Amasya ve Nigde’de 3 parti de güçlü. Durumu MHP’nin sag seçmenlere yönelik basarisi belirleyecek. Bu, CHP’nin de aradan siyrilmasina sebep olabilir. Ancak bu iki sehirde % 40 ile önceki seçimi kazanmis olan AK Parti hâlâ favori.

Çorum’da AKP - CHP yarisi var. AKP bir adim önde olsa da burada alevi ve sol oylarin yaninda milliyetçi oylari da alabilen CHP kiran kirana bir yarisin içinde.

Kirikkale, Aksaray ve Nevsehir’de MHP - AKP yarisi var. Kirikkale’de önceki seçimde etkili olan DP’ye oy veren kitlenin bu sefer kime oy verecegi büyük önem tasiyor. Aksaray ve Nevsehir’de AKP’nin önünde MHP disinda bir parti yok. MHP, tek alternatif olma özelligi ve buna bagli olarak sag seçmenden alacagi her ekstra oy ile AKP’ye yaklasiyor.

Yukarida bahsi geçen illerde sonucun ne olacagini elbette simdiden bilmek mümkün degil. Ama tümü AKP’li belediyelerce yönetilen bu illerin muhtemel bir el degisikligi oy oranlarindan öte bir etkiye yol açabilir. Nüfuslari fazla olmayan bu kentler son seçimlerde AKP renklerine boyanan Türkiye haritasinin genel görünümünde psikolojik etkisi olan bir degisiklige yol açma potansiyeline sahip.

Kuzey Bati Anadolu

Eskisehir’de burayi elinde bulunduran CHP ile AKP arasinda kiran kirana yaris var. Sehri yöneten CHP’li belediye baskani çok seviliyor ama artik Büyüksehir Belediye Baskanligi için oy kullanacak olan kirsal bölgelerde AKP daha güçlü.

Bolu ve Bilecik’te 2009 yilinda CHP % 0.5 ve % 2.7 oy oranlari ile yarisi kaybetti. Bu iki sehirde 2009’da milliyetçi oylarin emaneten CHP’ye yöneldigini, 2011 seçim sonuçlarindan rahatlikla görebiliyoruz. Yaris CHP ve AK Parti arasinda.

MHP; Kastamonu, Bartin ve Karabük’te önceki yerel seçimde ipi gögüsledi. Karabük’te fark % 0.13 gibi düsük bir oy oraniydi. Çankiri’da ise MHP % 1.5’lik oy farkiyla kaybetti. Buralarda AKP ile MHP arasinda kiyasiya bir yaris gerçeklesecek.

Dogu Karadeniz

Dogu Karadeniz’de en sicak noktalar her ikisi de büyüksehir olan Ordu ve Trabzon. Ordu’da ipi daha sonra CHP’ye geçen Demokratiki Sol Parti (DSP) adayi gögüslemisti. Ilk defa etkili olacak kirsal oylari AKP’yi de CHP kadar iddiali hale getirebilir.

Trabzonlular önceki seçimde CHP’yi son seçimde AKP’yi tercih etti. Iki seçimde de taraflar rakibine fark atamadi. Durum her iki sonuca da açik.
Gümüshane’de çok az bir farkla MHP, Bayburt’ta ise az bir farkla AK Parti yarisi kazandi. Buralarda da bu iki parti arasinda el degistirmeler olabilir. Bayburt’ta genel seçimde AKP’yi, yerelde ise kendi partisini destekleyen ve hatiri sayilir bir oyu olan Saadet Partisi seçmeninin ne yapacagi önemli.

Erzincan çevresi

Erzincan, Sivas, Erzurum ve Elazig’da AKP ve milliyetçiler yarisiyor.

Erzurum, hükümet ile çatisan eski müttefik Fethullah Gülen’in dogdugu kent. Cemaat'in en güçlü oldugu yer ve bu kitlenin sehirde zaten önemli bir güce sahip MHP’ye yönelecegi kesin. Bu da sehirde MHP - AKP yarisini öne çikariyor. Üçüncü bir seçenek yok.

Erzincan ve Elazig’da da AKP karsisindaki en ciddi rakip MHP. Bu parti, burada gösterdigi adaylar ve son gelismelerin ardindan AKP’yi zorlamaya aday.

Tunceli’de CHP - BDP yarisi var. Sehirde sayilari hayli fazla olan sosyalistlerin aday çikarmak yerine BDP’yi destekleyecek olmalari zaten belediyeyi elinde bulunduran bu parti için avantaj. Ancak genel seçimde sehrin mevcut iki milletvekilini de alan ve genel baskani da Tuncelili olan CHP, BDP’nin belediye hizmetlerinden memnun olmayan bir kitleyi de yanina çekerek sehirde yarisa girdi. Tunceli’de de üçüncü bir seçenek zor görülüyor.

Sivasli olan Büyük Birlik Partisi (BBP) lideri Muhsin Yazicioglu’nun ölümünün ardindan bu parti 2009 seçimlerinde % 50 oy ile sehri aldi. Bu partinin Sivas’ta bu sefer nasil bir performans gösterecegi çok önemli. Ibre 2011 genel seçimlerinde büyük oranda AKP lehine dönmüstü. Yaris AKP ve BBP arasinda geçecek gibi görünüyor.

Ardahan’da önceki seçimde sol oylar CHP ve DSP arasinda esit bir sekilde bölündü. Bu da AKP’nin sehri almasinda etkili oldu. Oy toplami % 30’u bulan diger partilerin seçmeni de bu yarista büyük oranda AKP ve bu seçimde sol adina tek basina yarisacak gibi görülen CHP arasinda bölünecek. Yaris kiran kirana…

12 kritik ilde Kürtler kime oy verecek?

Van Gölü çevresi

Önceki yerel seçimde Agri, Mus ve Bitlis’te AKP, Siirt ve Van’da BDP seçimi kazandi.
Igdir Belediyesi 2009’da MHP’den, BDP’den önce kurulan Demokratik Toplum Partisi'ne (DTP) geçti. Sehirdeki Azeri seçmenin ciddi bir kismi sag oylari böldügü ve buna sebep oldugu gerekçesiyle AKP’ye kizgin. AKP yine aday gösterse de seçim MHP ve BDP arasinda geçecek gibi görülüyor. 2011 seçimlerinde MHP’nin burada birinci olmasi da bu küçük sehri, seçim sonucu en çok merak edilen yerlerden biri haline getiriyor.

2011’de,yerel seçimin aksine Mus’ta BDP destekli bagimsiz aday, Siirt’te de AK Parti ipi gögüsledi.
Söz konusu sehirlerde hiçbir galip digerine büyük bir fark atamadi.
Yani bu sehirlerde iki parti de seçimi kazanma konusunda iddiali.

Istisnai bir durum Van’da var. 2011 Van depreminin ardindan sehre yapilan yatirimlar ve Toplu Konut Idaresi'nin (TOKI) binalari AK Parti lehine bir rüzgar estirmis durumda. Burada AK Parti, BDP karsisina önceki seçimlerden daha iddiali olarak çikiyor.
Suriye siniri

Mardin’in kaderini yeni yerel seçim kanunu belirleyecek. Sehri elinde bulunduran AKP, mevcut belediye baskaninin kan kaybetmesi ve artik ilçe ve köylerin de büyüksehir için oy kullanacak olmasi sebebiyle zor durumda. BDP güçlü oldugu kirsal oylari ile çok daha avantajli.

Sanliurfa siyasette Islami ögelerin daha etkili oldugu bir yer. Üstelik il sinirlari Mardin’den farkli olarak daha fazla Arap ve Türkmen nüfus barindiriyor. Bu seçmenlere muhafazakâr Kürt oylari da eklenince AKP kan kaybetse bile Urfa’da favori. Köylerin ve dogu ilçelerinin oylariyla BDP’nin AKP’yi zorlamasi muhtemel.

Kilis’te CHP zayif aday göstererek burada potansiyeli olan MHP’ye üstü kapali destek veriyor. Suriye iç savasinin yarattigi tepki oylari ile birlikte MHP burada AKP karsisinda ciddi bir rakip haline geldi.

3 devasa sehir

Nüfuslarinin toplami 25 milyonu bulan Istanbul, Ankara ve Izmir'de sonucun ne olacagi her seyden önemli.

milliyet