En önemli degisiklikler arasinda, bir süredir toplanamayan HSYK Genel Kurulu'nun 12 üye ile toplanabilmesi yer aliyor.

Hükümetin bir süre önce rafa kaldirdigi düzenleme, HSYK Genel Kurulu'nun Adalet Bakani Bekir Bozdag'in çagrisina ragmen toplanamamasinin ardindan tekrar gündeme geldi. TBMM Genel Kurulu'nda gergin geçen görüsmelerin ardindan kabul edilen teklifle bir çok önemli degisiklik yapildi"

2802 Sayili Hakimler ve Savcilar Kanunda yapilan degisiklikler söyle:

"- Hakim ve savcilarin bilgi ve görgülerini artirmak, meslekleriyle ilgili staj ve arastirma yapmak, kurs, egitim ve ögrenim görmek üzere yurtdisina gönderilmesinde, gönderme yetkisi Adalet Bakanligina verilmektedir.

- Hakim ve savcilarin dis temsilciliklerde, uluslararasi mahkeme ve kuruluslarda görevlendirilmesi Adalet Bakanligi tarafindan yapilacaktir.

- Hakim ve savcilarin meslek içi egitimleri, Türkiye Adalet Akademisince yaptirilacak ve bu konudaki yönetmelik HSYK'nin görüsü alinarak Türkiye Adalet Akademisince hazirlanacaktir".

4954 sayili Adalet Akademisi Kanununda Yapilan Degisiklikler ise söyle siralanmakta:

"- Adalet Akademisi Baskani; Bakan tarafindan Yargitay ve Danistay üyeleri, birinci sinif adlî ve idarî yargi hâkim ve savcilari ile bu siniftan sayilanlar, hukuk profesörleri, en az yirmi yil fiilen meslegi icra etmis avukatlar veya en az yirmi yil fiilen meslegi icra etmis birinci sinif noterlerden muvafakatleri alinarak gösterilen üç aday arasindan Bakanlar Kurulunca dört yil süre ile seçilip görevlendirilecek ve atanacaktir.

- Adalet Akademisinin iki olan baskan yardimcisi sayisi üçe çikarilmis olup baskan yardimcilari Bakan tarafindan atanacaktir.

- Adalet Akademisinin hizmet birimleri; Egitim Merkezi Baskanligi, Insan Kaynaklari ve Destek Hizmetleri Daire Baskanligi, Strateji Gelistirme Daire Baskanligi, Dis Iliskiler ve Projeler Daire Baskanligi ile Bilimsel Çalismalar ve Enformasyon Daire Baskanligi seklinde yeniden olusturulmustur.

- Adalet Akademisi Genel Kurulunun yapisi (üye sayisi ve üye kaynagi) yeniden düzenlenmistir. Genel Kurul 31 üyeden olusacaktir. Üyeler, Bakan, Bakanlik Müstesari, Teftis Kurulu Baskani, Ceza Isleri Genel Müdürü, Hukuk Isleri Genel Müdürü, Kanunlar Genel Müdürü, Avrupa Birligi Genel Müdürü, Personel Genel Müdürü, Uluslararasi Hukuk ve Dis Iliskiler Genel Müdürü, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürü, Egitim Dairesi Baskani ile dört yil için Yargitay'dan seçilen iki üye, Danistay'dan seçilen bir üye, Askerî Yargitay'dan seçilen bir üye, Askerî Yüksek Idare Mahkemesinden seçilen bir üye, HSYK'dan seçilen bir üye, Yüksekögretim Kurumu tarafindan Türkiye'deki hukuk fakültelerinin ögretim üyeleri arasindan seçilen iki üye, Türkiye Barolar Birligi Yönetim Kurulu tarafindan en az onbes yil fiilen meslegi icra etmis avukatlar arasindan seçilen bir üye, Türkiye Noterler Birligi Yönetim Kurulu tarafindan birinci sinif noterler arasindan seçilen bir üye, Bakanin adli yargi hakim ve savcilari arasindan görevlendirecegi dört, idari yargi hakim ve savcilari arasindan görevlendirecegi iki üye, Akademi Baskani ve baskan yardimcilari olmak üzere toplam 31 üyeden olusmaktadir.

- Adalet Akademisi Yönetim Kurulu; Akademi Genel Kurulunun kendi üyeleri arasindan seçecegi alti asil, üç yedek ve Akademi Baskani olmak üzere 7 üyeli olarak yeniden belirlenmistir.

- Adalet Akademisi Denetim Kurulu üç asil iki yedek üyeden olusacaktir.

- Diger kurumlarda görev yapip Akademi Baskaninin talebi ve kendi kurumunun uygun görme karari üzerine Akademide "ders verecek” ögretim elemanlari ile ilgili olarak "uygun görme kararini” verecek yetkili kurullar belirlenmistir.

Buna göre; Yargitay, Danistay, Askerî Yargitay ve Askerî Yüksek Idare Mahkemesi üyeleri ile askerî yargi hâkim ve savcilari ve noterler yönünden uygun görme kararini verecek yetkili kurullarin belirlenmesinde Akademi Kanununun 23 üncü maddenin ikinci fikrasi esas alinacaktir. 23 üncü maddenin ikinci fikrasindaki düzenlemeye göre Yargitay üyeleri hakkinda Yargitay Birinci Baskanlik Kurulu; Danistay üyeleri hakkinda Danistay Baskanlik Kurulu; Askeri Yargitay üyeleri hakkinda Askeri Yargitay Baskanlar Kurulu; Askeri Yüksek Idare Mahkemesi üyeleri hakkinda Askeri Yüksek Idare Mahkemesi Baskanlar Kurulu; askeri hakim ve savcilar hakkinda Milli Savunma Bakanligi; noterler hakkinda Türkiye Noterler Birligi Yönetim Kurulu, "uygun görme kararini” verecek kurullardir. Adli ve idari yargi hakim ve savcilari arasindan Akademide ders verecekleri görevlendirme yetkisi Anayasanin 159 uncu maddesi uyarinca Adalet Bakanina aittir. Ders verecek hakim ve savcilar, avukatlar, noterler ve alaninda uzman kisilerin mesleklerinde fiilen on yili tamamlamis olmalari gerekir.

- Adlî ve idarî yargi hakim ve savcilarinin muvafakatleri alinarak Türkiye Adalet Akademisinde "görevlendirilmeleri” Baskanin talebi üzerine Bakan tarafindan yapilacaktir. Yine Baskanin talebi üzerine Adalet uzman ve uzman yardimcilari Bakan tarafindan Akademide "görevlendirilebilecektir.”

- Akademide görevli; Akademi Baskani, Baskan Yardimcilari, Genel Kurul, Yönetim Kurulu ve Denetim Kurulu üyeleri, Genel Sekreter, Egitim Merkezi Müdürü ve müdür yardimcilari, 23 üncü madde uyarinca görevlendirilen hakim ve savcilar ile diger personelin görevleri, degisiklik öngören Kanunun yürürlüge girdigi tarihte sona erecektir".

6087 Sayili Hakimler ve Savcilar Yüksek Kurulu Kanununda yapilan degisiklikler ise sunlar:

"- Hakim ve savcilar hakkinda "inceleme ve sorusturma yapilmasina yer olmadigina iliskin HSYK'nin Üçüncü Dairesi islemlerine "olur” verme yetkisi Kurul Baskanina verilmistir.

- HSYK Teftis Kurulu Baskanini, Teftis Kurulu baskan yardimcilarini ve genel sekreter yardimcilarini atamak yetkisi HSYK Genel Kurulundan alinarak Kurul Baskanina verilmistir.

- Kurul Baskani, Kurul üyeleri hakkindaki suç sorusturmasi ile disiplin sorusturma islemlerine iliskin bu Kanunla verilen görevleri yerine getirecektir. Bu görevler disiplin sorusturmasi ile adli sorusturmayi baslatmak ve iddia hakkinda üç kisilik sorusturma kurulu görevlendirip sorusturma kurulunun raporunu Genel Kurula sunmaktan ibarettir.

- HSYK'nin "yönetmelik çikarma” ve "genelge düzenleme” yetkisi, Anayasanin 159 uncu maddesinde tahdidi olarak sayilan konulara münhasir kilinmak suretiyle sinirlandirilmis ve bu yetkinin alani netlestirilmistir. Bu konular, "adli ve idari yargi hakim ve savcilarini meslege kabul etme, atama ve nakletme, geçici yetki verme, yükselme ve birinci sinifa ayirma, kadro dagitma, meslekte kalmalari uygun görülmeyenler hakkinda karar verme, disiplin cezasi verme, görevden uzaklastirma ile hakim ve savcilar hakkinda denetim, arastirma, inceleme ve sorusturma yapilmasi” olarak belirlenmistir.

- HSYK dairelerinin üye sayisi ve daireleri olusturan üyelerin kaynaklari konusunda mevcut Kanun metni degistirilmemistir. Ancak üyelerin, Kanunun öngördügü esaslara göre dairelere dagilimi konusunda karar verme yetkisi, Genel Kuruldan alinarak Kurul Baskanina verilmistir.

- Daire baskanlarinin seçim usulü yeniden düzenlenmistir. Daire baskanlari; her dairenin kendi üyeleri içinden üye tam sayisinin salt çogunluguyla belirlenecek iki üye arasindan Genel Kurul tarafindan seçilecektir.

- Adalet Bakanligi Müstesarinin daire baskani seçilemeyecegi hükme baglanmistir.

- Dairelerin görevlerinde de degisiklik yapilmamistir. Sadece Üçüncü Dairenin görevleri, Kurul Baskaninin degisen görevlerine uyumlu hale getirilmistir. Buna göre Üçüncü Dairenin, hakim ve savcilar hakkinda "inceleme ve sorusturma yapilmasina yer olmadigina” iliskin islemleri de Kurul Baskaninin "olur”una sunulacaktir.

- Dört olan genel sekreter yardimcisi sayisi bese çikartilmis ve bir genel sekreter yardimcisinin idari yargi hakim-savcilari arasindan seçilmesi sarti getirilmistir.

- Genel Sekreter, birinci sinif hakim ve savcilar arasindan Genel Kurulca teklif edilecek üç aday içinden Kurul Baskani tarafindan atanacaktir. Genel Sekreter adaylarini belirleme toplantisina Kurul Baskani katilamayacak olup, yapilacak aday belirleme seçiminde her Genel Kurul üyesi, ancak bir adaya oy verebilecek böylece çogulcu bir aday yapisi olusturulacaktir.

- Genel sekreter yardimcilari Kurul Baskani tarafindan atanacak ve Genel Sekreterce hazirlanip Kurul Baskani tarafindan onaylanan is bölümü uyarinca çalisacaklardir.

- HSYK tetkik hakimligi için atama yapilmasi usulünde degisiklik yapilmistir. Buna göre; ihtiyaç duyulan her bir bos kadro için Birinci Daire tarafindan teklif edilen iki kat aday arasindan, Genel Kurul tarafindan atama yapilacaktir. Kurul tetkik hakimlerinin atanmasi sirasinda, ilk Genel Kurul toplantisinda toplanti veya karar yeter sayisinin saglanamamasi halinde üç gün içinde yapilacak ikinci toplantida, toplantiya katilanlarin en yüksek oyunu alan adayin atamasi yapilacaktir.

- Kurul personeli, naklen veya açiktan atama yoluyla Baskan tarafindan atanacaktir. Açiktan ilk defa Devlet memurluguna atanacaklar, Devlet memurluguna giris için yapilan merkezi sinavda basarili sayilanlar arasindan, Baskan tarafindan olusturulan üç kisilik komisyonca yapilacak sözlü ve gerektiginde uygulamali sinav sonucuna göre atanacaktir. Yarisma sinavina, ilan edilecek kadro sayisinin bes katina kadar aday çagrilacaktir. Öte yandan adalet uzman yardimcilari ve uzmanlari da muvafakatleri alinarak Baskan tarafindan Kurulda görevlendirilebilecektir.

- HSYK Teftis Kurulu Baskan Yardimcisi sayisi ikiden üçe çikarilmistir. Teftis Kurulu, Kurul Baskaninin gözetiminde görev yapacak; Teftis Kurulu Baskani da Kurul Baskanina karsi sorumlu olacaktir.

- Teftis Kurulu Baskani ve baskan yardimcilari, Kurul Baskani tarafindan; Kurul basmüfettisleri ve müfettisleri ise, Genel Kurul tarafindan atanacaktir. Kanunun 2 nci maddesinde düzenlenen "Kurul müfettisi” tanimi degistirilerek "HSYK Teftis Kurulu Baskanliginda görev yapan Basmüfettis ve müfettisleri” seklinde düzenlenmis ve "Teftis Kurulu Baskani ile baskan yardimcilari” bu tanimin disina çikarilmistir.

- HSYK müfettisligi için atama yapilmasi usulünde degisiklik yapilmistir. Buna göre; müfettisler, ihtiyaç duyulan her bir bos kadro için Birinci Daire tarafindan teklif edilen iki kat aday içinden Genel Kurulca atanacaktir. Genel Kuruldaki ilk toplantida toplanti veya karar yeter sayisinin saglanamamasi halinde üç gün içinde yapilacak ikinci toplantida, katilanlarin en çok oyunu alan kisinin atamasi yapilacaktir.

- HSYK üyeligi için yüksek mahkemelerde yapilacak seçimlerde her seçmenin (yüksek hakimin) ancak bir adaya oy vermesi esasi getirilmistir. Ilk derece adli ve idari yargi yerlerinde yapilacak seçimlerde ise hakim ve savcilar kendi aralarindan seçilecek asil ve yedek üyelerin sayisi kadar aday için oy kullanabileceklerdir”.

Genel Kurul toplanti ve karar yeter sayilari yeniden düzenlendi. Düzenlemede yapilan degisiklikler söyle:

"Genel Kurulun toplanti günlerini Baskan tespit edecektir. Baskan, gereken hâllerde veya üye tam sayisinin salt çogunlugunun, görüsülecek konuyu da belirten yazili talebi üzerine Genel Kurulu olaganüstü toplantiya çagirabilir. Kanundaki istisnalar hariç olmak üzere Genel Kurul, üye tamsayisinin salt çogunluguyla toplanir ve üye tamsayisinin salt çogunlugu ile karar alir. Bir baska ifadeyle Genel Kurul oniki üyeyle toplanip oniki üyeyle karar alabilecektir. Genel Kurul toplanti gündemi, Baskan tarafindan, isin önemine, ivedi veya süreli olusuna göre düzenlenir. Gündemde degisiklik yapilmasi; ancak gündemin düzenlenmesinden sonra ivedive süreli islerin ortaya çikmasi hâlinde ve toplanti gününden en az bir gün önce Baskan veya üyelerden birinin yazili talebi üzerine Genel Kurul üye tamsayisinin salt çogunlugunun karari ile olur. Ivedi ve süreli olmayan talepler bu suretle ele alinamaz. Gündemdeki islerden birinin sirasindan önce ya da sonra görüsülmesi, ertelenmesi veya gündemden çikarilmasi ayni usule tâbi olacaktir.”

Dairelerin toplanti ve karar yeter sayilari yeniden düzenlendi. Yapilan düzenleme söyle:

"Daireler, üye tam sayisinin salt çogunluguyla toplanir ve üye tamsayisinin salt çogunluguyla karar alacaktir. Bir baska ifadeyle daireler dört üyeyle toplanip dört üyeyle karar alabilecektir.

Gündemde degisiklik yapilmasi; ancak gündemin düzenlenmesinden sonra ivedi ve süreli islerin ortaya çikmasi hâlinde ve toplanti gününden en az bir gün önce daire baskani veya üyelerden birinin yazili talebi üzerine üye tamsayisinin salt çogunlugunun karari ile olur. Ivedi ve süreli olmayan talepler bu suretle ele alinamaz. Gündemdeki islerden birinin sirasindan önce ya da sonra görüsülmesi, ertelenmesi veya gündemden çikarilmasi ayni usule tâbi olacaktir.”

Daire kararlarina karsi yapilacak itirazlar Genel Kurul tarafindan incelenip kesin olarak karara baglanacaktir.

Düzenlemenin diger maddeleri ise söyle:

"- Kurulun seçimle gelen üyeleri hakkinda disiplin sorusturmasi islemlerinin yürütülmesi Kurul Baskani tarafindan yapilacaktir. Baskan üç kisilik sorusturma kurulunu, Kurul üyesi hakkindaki iddialari degerlendirmek üzere görevlendirecek, onlarin raporunu ve hazirladigi dosyayi Genel Kurula sunacaktir. Müteakip islemler, bir baska ifadeyle disiplin kovusturmasi islemleri Genel Kurul tarafindan yapilacak ve nihai karar da Genel Kurul tarafindan verilecektir.

- Kurulun seçimle gelen üyelerinin görevleriyle ilgili suçlari ile kisisel suçlari hakkindaki sorusturma izni islemleri Baskan, kovusturma izni islemleri ise Genel Kurul tarafindan yürütülecek; kovusturma açilmasi karari ve kovusturma mercilerinin belirlenmesi ise Kanunda gösterilen yetkili merciler tarafindan yapilacaktir. Genel Kurulun kararini müteakip süreç Yargitay Cumhuriyet Bassavciligi ve daha sonra atili suçla ilgili Yargitay'in ilgili ceza dairesi tarafindan yürütülecek ve buradan çikacak karara (iddianameye) göre; görevle ilgili suçlarda Yüce Divan sifatiyla Anayasa Mahkemesi, kisisel suçlarda ise Yargitay Ceza Genel Kurulu görevli olacaktir.

- Kurul üyeleriyle ilgili disiplin kovusturmasi asamasi ile adli kovusturmaya izin verme asamasinda yapilacak Genel Kurul toplantilarina Baskan, hakkinda islem yapilacak üye ve sorusturma kurulu üyeleri katilamayacaktir.

- HSYK'da görevli; Genel Sekreter, genel sekreter yardimcilari, Teftis Kurulu Baskani, Teftis Kurulu baskan yardimcilari, Kurul müfettisleri, tetkik hakimleri ve idari personelin görevleri, degisiklik öngören Kanunun yürürlüge girdigi tarihte sona erecektir”.

6216 Sayili Anayasa Mahkemesi Kanununda yapilan degisiklik ise su düzenlemeyi getirmekte:

"Anayasa Mahkemesine Cumhurbaskaninca seçilecek üye adaylari belirlenirken yüksek mahkemelerde yapilacak seçimlerde her bos üyelik için ancak bir adaya oy verme esasi getirilmektedir. Sonuçta her bos üyelik için çogulcu bir sistemle belirlenecek üç aday arasindan Cumhurbaskaninca seçim yapilacaktir”

(IHA)