Patates 5 TL sınırında

Patates 5 TL sinirinda

Patatesi don vurunca fiyatlar artti, pazarda kilosu 3.5-4 liraya çikarken, kimi marketlerde kilosu 4.99 ile neredeyse 5 lira oldu. Asiri yagmur etkisiyle yeni patatesin gecikecek olmasi fiyatlari daha da artirabilir.

Nafiz Varisli, 20 yillik pazarci ve birkaç yildir sadece patates ve sogan satiyor. Varisli son bir ayda patates fiyatlarinda ciddi artis oldugunu söylüyor, endisesi geçtigimiz yilki gibi fiyatlarin yeniden 5 TL olmasi. Varisli’nin geçen hafta kilosunu 3 liraya sattigi patates, bu hafta 3.5 liraya pazarda. Al Jazeera’ye konusan Varisli’ya göre patatesi don vurdu, yeni patates çikana kadar fiyatlar yükselir:

Pazarci Nafiz Varisli yükselen patates fiyatiyla satislarin düsmesinden yakiniyor.

“Halde fiyatlar yüksek. Halde patatesin kalitesine göre kilosu 2-3 arasinda degisiyor. Biz de kalitesine göre 3.5-4 arasinda satiyoruz. Bu vatandas için yüksek bir fiyat. Bu fiyatlarla satis yapmak zor.”

Pazarda kilosu 3.5 TL’ye ulasan patatesin fiyati, marketlerde ise 5 liraya yaklasti, Istanbul’daki marketlerde patates filesinin kilosu 4.99 liraya kadar çikiyor.

Türkiye Ziraat Odalari Birligi’nin açikladigi üretici-market fiyatlarinda Subat ayinda fiyati en çok artan ürün patates olmustu. Mart ayinda da patatesteki yükselis sürdü. TÜIK'in Mart ayi enflasyon rakamlarina göre patates yüzde 21,25 ile fiyati en çok artan dördüncü ürün. Türkiye Ziraat Odalari Birligi Baskani Semsi Bayraktar bu artisi söyle açikliyor:

“2014'te yasanan dondan etkilenen ürünlerden biri de patates. Özellikle Ödemis’te dondan zarar gören patateste yasanan kayip, fiyatlara yansimistir. Don nedeniyle patates fiyatlarinda özellikle Subat ayinda artis yasandi.”

"Suriye ve Irak'a ihracat artti"

Istanbul Yas Meyve Sebze ve Bostan Komisyonculari Dernegi Baskani Nevzat Dayan da hava sartlari nedeniyle üretim sorunlari yasandigini söylüyor. Al Jazeera’ye konusan Dayan Suriye’deki savas nedeniyle orada üretimin durdugunu, bölgeye ihracatin arttigini, bunun da iç pazarda satilan patatesi kistigini anlatiyor.

Istanbul Yas Meyve Sebze ve Bostan Komisyonculari Dernegi Baskan Yardimcisi Muhittin Baran da fiyatlardaki yükseliste Suriye ve Irak etkisini vurguluyor:

“Patatesin yükselmesinin sebebi tamamen üretimle ilgili. Irak ve Suriye’de savas olunca buradan patates oraya gidiyor, kamplar için patatese talep var. Benim Ukrayna’da da islerim var. Ukrayna’dan da Irak’a patates dolu 20-30 tir çikiyor. 10 ay önce halde 70-80 kurusa sattigimiz patatesin kilosu simdi 2-2.5 TL’ye çikti.”

Patateste geçtigimiz yil da fiyatlarda ciddi oranda bir yükselis yasanmis, patatesin kilosu 5 liraya çikmisti. Geçen yilki yükseliste patatesteki üretim azligi etkiliydi. 2013’te patates üretimi yüzde 18.2 azaldi. 2013’te patates eken çiftçi azaldi, rekolte düstü ve baslangiçta yüksek bir fiyat olustu. Fiyat yükselince fiyatlarin daha da artacagi beklentisiyle depocularin mali ellerinde tuttu.

"Depolar dolu, tüccarlar rant pesinde"

2014’te ise üretim bir önceki yila göre yüzde 5 artis gösterdi. Üreticiler piyasada patates sorunu olmadigi görüsünde. Türkiye’de üretilen patatesin yüzde 80’ini depolayan Nevsehir Ziraat Odasi'nin eski baskani Mustafa Ekiz’e göre depolarda mal var, patatesin depo çikis fiyati 2 TL civarinda. Al Jazeera’ye konusan Ekiz aracilarin don olayini bahane ederek fiyatta spekülasyon yaptigini düsünüyor:

“Stokta mal var. Su an gördügümüz bu seneki en yüksek fiyat. Söylentiler fiyat yükseltti, ortada satis yok.”

Yeni patates gecikecek, fiyat artabilir

Ekiz bu yil Ödemis’te yasanan don ve asiri yagmurlarin yarattigi etkiyle yeni patatesin gecikecegini de vurguluyor. Bu da patatesin daha da pahalanmasina yol açabilir:

“Normalde nisan ayinin 15’inde söküm yapilir ama simdi asiri yagmurlardan dolayi söküm yok. Bu nedenle yeni patates gecikecek.”

Türkiye'de üretimin merkezi Nigde'nin Ziraat Odasi Baskani Veli Kenar da üretimde bir sikinti olmadigini, Aralik'taki don etkisiyle 200 bin tona yaklasan bir kayip oldugunu söylüyor. Al Jazeera'ye konusan Kenar, donun fiyatlari bu çok fazla yukari çekemeyecegini belirterek, aradaki tüccarlarin para kazandigini savunuyor. Kenar'a göre patates üretiminde sorun yok, aracilar rant elde ediyor.

Türkiye'de en çok patates Nigde, Izmir, Konya, Afyonkarahisar ve Kayseri'de üretiliyor. Türkiye 2013'te 3 milyon 948 bin ton patates üretti. 2014'te üretim 4 milyon 166 bin tona çikti. Mart ayinda baslayan yeni ekimlere iliskin Türkiye Ziraat Odalari Birligi Baskani Semsi Bayraktar patateste planli ve sürdürülebilir bir üretimin sart oldugunu vurgulamis, üretim miktari ve fiyatlardaki istikrarsizligin hem üreticiyi hem de tüketiciyi olumsuz etkiledigini söylemisti.

Al Jazeera