Fındığın zor sezonu

Findigin zor sezonu

Findikta yeni sezona yine rekolte tartismalari ile giriliyor. Bu tartisma yeni degil. Her sene findikla ilgili en az 3 resmi rekolte tahmini yapiliyor. Ayrica üretim bölgesindeki oda, dernek, ihracatçi, üretici sayisi kadar farkli rekolte tahmini var.

Ihracatçilar rekolteyi yüksek gösterip fiyatin düsük olusmasini,üretici düsük gösterip fiyatin yüksek olusmasini istiyor.

Bu durumda güvenilir kurum olarak devletin bir tahmin yapmasi beklenir. Devlet adina Gida,Tarim ve Hayvancilik Bakanligi ve onlarin verisine dayanarak Türkiye Istatistik Kurumu bir rekolte tahmini açikliyor. Ona da kimse inanmiyor.

Her sezon sonunda kimin dogru tahmin yaptigi, kimin yanildigi belli oluyor.Fakat yeni sezon konusulurken eskisi unutuluyor.

Aci olan su ki, dünya findik üretiminin yüzde 75′ini ürettigi söylenen Türkiye, henüz üretim rakamlarini net olarak açiklayamiyor.

Bu yil için yapilan tahminlere gelince, Findik Tarim Satis Kooperatifleri Birligi (FISKOBIRLIK), 90 tarim danismaniyla yaptigi arastirma sonucuna göre, 2014 yili üretim tahminini 430 bin ton olarak açikladi.

Dünya Kabuklu Yemis ve Kurutulmus Meyve Kongresi’nde Türkiye’nin findik rekoltesi 500 bin ton olarak açiklandi. Bu ayni zamanda ihracatçilarin da tahmini.

Türkiye Ziraat Odalari Birligi’nin, Ordu Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekani Prof. Dr. Turan Karadeniz baskanliginda kurulan tarafsiz teknik komisyona yaptirdigi rekolte tespitine göre üretim 371 bin 185 ton olacak.

Gida,Tarim ve Hayvancilik Bakanligi’nin il müdürlükleri araciligiyla yaptigi tahmin ise 388 bin 139 ton.

Daha pek çok tahmin yazilabilir. Fakat gerçek olan su ki, 29-30 Mart 2014 tarihlerinde yasanan don felaketi özellikle Dogu Karadeniz’de findiga ciddi zarar verdi. Bu nedenle ortalama 600 bin ton findik üretimi olan Türkiye’de bu sene en iyimser tahmine göre bile 500 bin tonun altinda olacak.

Bu üretim tek basina ihracata bile yetmez. Son iki yilin rakamlarina bakildiginda Türkiye, 2012-2013 sezonunda 268 bin 699 ton iç findik ihraç etti. 2013-2014 ihracat sezonunda ise 10 ayda 221 bin 731 ton iç findik ihraç edildi. Bu veriler ortalama 250 bin ton iç findik ihraç edildigi kabul edilirse, bunun karsiligi 500 bin ton kabuklu findik demektir. Iç piyasada da en az 50 bin ton iç findik tüketildigi düsünüldügünde toplam kabuklu findik ihtiyaci en az 600 bin ton.

Hangi rekolte tahmini dogru kabul edilirse edilsin bu sezon üretimdeki düsüs nedeniyle ekonominin genel kurali geregi arz yetersiz oldugu için fiyat yükselecektir.

Üretimdeki düsüs nedeniyle üretici, yeterli findik olmamasi ve fiyatin yüksek olusmasi nedeniyle ihracatçi, tek ürüne olan bagimlilik nedeniyle özellikle Dogu Karadeniz Bölgesi’nde yasayan herkes için findik sezonu çok zor geçecek.

Ilk kez gündeme getirilen findik ithalatinin, fiyat düsürme operasyonundan baska bir amaci yok. Dünyada ithal edilecek findik yok. Kaldi ki, bu talep bazi ihracatçilari rahatsiz etmis olacak ki, simdi “biz ithalat istemedik” diye açiklama yapiyorlar.

Bu sezonun en önemli gelismesi ise kuskusuz Türkiye’nin ve dünyanin en büyük findik ihracatçisi Trabzon merkezli Oltan Gida’nin Italyan çikolata devi Ferrero tarafindan satin alinmasi.

Haberi ilk yazan gazeteci olarak bu satis bizim için sürpriz olmadi. Çünkü daha önce bu sütunda çikolata üreticilerinin Türkiye’de yatirim yaparak ihracatçilari devreden çikaracagini, üreticiden dogrudan alim yapmaya baslayacaklarini, tütünde yasananlari örnek göstererek yazdik. Ihracatçilari iyi niyetle uyardik. Bazi ihracatçi dostlarimiz yazdiklarimizi ciddiye alarak en azindan “olabilir mi” diye kafa yordu. Önyargili ve tedarikçisi oldugu sirketlerin çikarini ülke çikarlarinin üstünde tutan bir iki ihracatçi ise, yazdiklarimizi anlamak yerine bizi “ihracatçi düsmani” ilan etti. Biz hiç bir zaman ve hiç bir yazimizda ihracatçi düsmani olmadik, olmayiz. Türkiye’nin findiginin yüzde 80′nini disariya satan ihracatçiya kim düsmanlik edebilir?

Yasanan süreç önümüzdeki günlerde yabanci sermayenin Türkiye’de findik sektörüne daha çok yatirim yapacagini, yeni sirket satin almalarin olacagini gösteriyor. Bunu görmemek için kör olmak gerekiyor. Dünya findik üretiminin yüzde 75′ini gerçeklestiren, yillik 1.5 milyar dolarin üzerinde gelir saglanan bir ürün göz göre göre yabanci sermayenin kontrolüne geçiyor.

Özetle, üretimdeki düsüs nedeniyle findikta zorlu bir sezon yasanacak. Bu zor sezonda havlu atacaklar olacagi gibi piyasaya girecek yeni aktörler de olacak. Hükümet, findik fiyati yükseldi diye üreticinin çok para kazandigini iddia ederek destekleri yine zamaninda ödemeyecek. Ihracatçi taahhütlerini yerine getirmek için çalisacak. Bu sezon öyle ya da böyle geçecek. Ama asil tehlike, Türkiye, geleneksel ihraç ürünü olan findikta yeni politika üretemez ve yeni bir çikis yolu bulamazsa bir ürünü daha yabancilara teslim edecek.

Haber : Ali Ekber Yildirim