Bakanlık HES istedi halk 'SİT'tir dedi

Bakanlik HES istedi halk 'SIT'tir dedi

Rize'nin gözbebegi vadilerinden biri olan Çayeli ilçesindeki Senoz Vadisi'inde alti yildir süren hukuk mücadelesinde yargi, vadilerinin sit alani olmasini isteyen yöre halkini hakli buldu. Danistay 14. Dairesi, "Senoz Vadisi SIT degildir” diyen Koruma Kurulu kararini iptal etti.Iptal kararini degerlendiren yöre halkinin avukati Münir Yazici, Mahkeme'nin çok önemli doga dersleri verdigini ve kamu idaresine görev hatirlatmasinda bulundugunu vurgulayarak, "simdi görev Çevre ve Sehircilik Bakanligi ile Kültür ve Turizm Bakanligi’na düsüyor" dedi.

ALTI YILDIR SÜREN INADINA SIT MÜCADELESI

Senoz Vadisi'nde yöre köylüleriyle, kamu kurumlari ve yargi arasinda alti yildir süren 'SIT'tir, 'SIT degildir' tartismasinin çarpici öyküsü söyle: Karadeniz sahil yolu çalismalari sirasinda Senoz Vadisi'nde açilan tas ocaklari vadinin cennet dokusuna büyük zarar verdi. Ancak Senoz'un üzerine çöken karabulutlar bununla sinirli degildi. Tasocaklarinin ardindan Senoz'da 14 ayri HES yapilmasi için dügmeye basildi. Bunun üzerine vadilerini korumak isteyen yöredeki 11 köyün muhtari, 25 Haziran 2008 tarihinde dönemin Trabzon Kültür ve Tabiat Varliklarini Koruma Bölge Kurulu’na basvurarak vadilerinin “dogal sit alani” olarak tescil edilmesini talep etti.

KORUMA KURULU 'SENOZ TAHRIP EDILDI, SIT OLAMAZ' DEDI

Ancak köylülerin basvurusunu degerlendiren Kurul, 18 Kasim 2009 tarihli kararinda yer verdigi “…halen faaliyet gösteren tas ocaklari ile yapimi devam eden HES Projelerinin vadiyi olumsuz etkiledigi bu nedenle söz konusu alan dogal sit gerektiren özellikleri yitirmistir” ifadeleriyle Senoz'un SIT Alani ilan edilmesi talebini reddetti.

YÖRE HALKI 'VADIMIZI ESKI HALIYLE GERI ISTIYORUZ' DEDI

Basta TEMA Vakfi olmak üzere yöre halkinin tepkisini çeken Kurul'un bu karari protesto edildi. Yöre halki, bir harita mühendisi ve müze arastirmacisinin yüzeysel çalismasiyla verildigini öne sürdügü 'SIT degildir' kararinin, doganin kendini yenileme gücünü hesaba katmadan alindigini ileri sürerek, “Senoz Vadisi’ni eski hali ile geri istiyoruz” kampanyasi baslatti. Ardindan da vadideki davalarin avukatligini üstlenen Münir Yazici Kurul'un bu kararini Ocak 2010 tarihinde yargiya tasidi.

MAHKEME KURULUN 'SIT DEGILDIR' KARARINI IPTAL ETTI

Yöre halki adina açilan davayi gören Rize Idare Mahkemesi, önce yürütmesini durdurdugu 'SIT degildir' kararini 23 Eylül 2010 tarihinde iptal etti. Mahkeme, Kurul kararinin genis ve detayli bir çalismaya dayanmadigina dikkat çektigi iptal kararinda, "gelecek kusaklara korunarak aktarilmasi gereken dogal ve kültürel varliklarin çok daha hassas degerlendirilmesi" gerektigine hükmetti.

BAKANLIK MAHKEMENIN KARARINA ITIRAZ ETTI

Mahkemenin bu karari 19 Mart 2013 tarihinde Danistay tarafindan da onaylandi.

Ancak Çevre ve Sehircilik Bakanligi bu karara itiraz etti. Bakanligin itirazi sonucu degistirmeye yetmedi. Danistay 14. Dairesi, 13 Mart 2014 tarihinde iptal kararini kesin hükme baglayarak alti yildir süren SIT tartismasina son noktayi koydu. Böylece mahkemenin isaret ettigi 'telafisi güç zararlar', Senoz halkinin kararliligi, samimiyeti, israrli takibi ve mücadelesiyle simdilik önlenmis oldu.

TEMA TEMSILCISI NEVZAT ÖZER: 'SENOZ'DA BÜYÜK ÇESITLILIK VAR'

Konuyla ilgili görüslerini aktaran TEMA Vakfi Rize Temsilcisi Nevzat Özer, Senoz'un kiyi çizgisinden baslayarak Kaçkarlara kadar uzanan önemli bir vadi oldugunun altini çizerek, "Karadeniz’in bu derin vadileri son buzul çagindan etkilenmemis, kuzeyden gelen binlerce bitki türü ve yaban hayatina ev sahipligi yapmistir. Burada bitki cografyalari, farkli iklimler bulusmaktadir. Kadimden beri gelen dogal yasli ormanlari büyük bir çesitlilik ve zenginlik saglar. Burada farkli jeolojik dönemlerin izlerini kolaylikla bulmak mümkün" dedi.

'HALK, VADIDE YASAYANLARIN SON NESIL OLMADIGINI BILIYOR'

Senoz Vadisi'nin sahip oldugu biyolojik zenginligin yaninda, tarihi ve kültürel özellikleriyle de mutlak korunmasi gereken bir alan olduguna dikkat çeken Özer, sunlari söyledi: "Kemer köprüleri, tas ve ahsap konaklari, geleneksel mimari ve yasamin korundugu özgün bir kültürü vardir. Ev sahibi halkin sosyo-kültürel özgünlügüne saygi gösterilmeli, kültürel miraslarini ve geleneksel degerlerini korumalarina yardimci olunmalidir. Senoz halki, geleneksel tarimini kendi iradesiyle organik tarima dönüstürmektedir. Vadide yasayanlarin onlarca kati insanini as is için gurbete göndermis, sakin dogayla uyumlu yasamini hep sürdüre gelmistir. Bu halk vadide yasayanlarin son nesil olmadigini çok iyi bilmektedir. Koruma kararlarini kendileri için yaratacagi magduriyetlere ragmen israrla istemektedir. Bu çok saygin ve onurlu bir davranistir."

AV. MÜNIR YAZICI: 'SIMDI GÖREV IKI BAKANLIGA DÜSÜYOR'

Senoz’un korunmasi için açilan 13 ayri davanin gönüllü avukatligini üstlenen Münir Yazici ise Mahkemenin 'SIT degildir' kararini iptal ederken çok önemli doga dersleri verdigini ve kamu idaresine görev hatirlatmasinda bulundugunu vurgulayarak, "simdi görev Çevre ve Sehircilik Bakanligi ile Kültür ve Turizm Bakanligi’na düsüyor" dedi.

'KARAR VERICILER HAKKINDA HUKUKI SORUMLULUK DOGACAK'

Mahkemenin, "yeterli arastirma ve incelemeye dayanmadan kararlar alinmasi, özellik arz eden ve korunup degerlendirilerek bozulmadan yasatilmasi önemli olan dogal ve kültürel degerler üzerinde geri dönülmez ve telafisi mümkün olmayan zararlar yaratacagindan bu kararlari alan karar vericiler hakkinda da hukuki sorumluluklar doguracaktir" ifadelerine atifta bulunan Yazici, "Ilgili kurumlara düsen, mahkeme iptal kararinda belirtilen koordinasyon, yeterlilik, bilimsellik, halkin katilimi gibi kriterlere uyarak bu karari ciddi bir sekilde ele almasidir" görüsünü dile getirdi.

Yusuf Yavuz - Odatv.com