Sayfayı Yazdır | Pencereyi Kapat | Resimleri Gizle
Açıklama: Serbest piyasa çöktü devlet müdahil olmalı
Kategori: Yöreden
Eklenme Tarihi: 07 A?ustos 2017
Geçerli Tarih: 20 Nisan 2026, 04:58
Site: Görele Sol Platformu
URL: https://www.gorelesol.com/haber_detay.asp?haberID=24482
Findik milli degil stratejik üründür
Tüm Köy Sen Örgütlenme Uzmani Sedat Baskavak ve TZOB Yönetim Kurulu Üyesi Aslan Soydan yazdi.
Dosyamizin 2. gününde Tüm Köy Sen Örgütlenme Uzmani Sedat Baskavak yazisina devam ediyor. Findigin milli degil stratejik ve devlet tarafindan desteklenmesi gereken bir ürün olduguna dikkat çeken Baskavak, bu destegin sirketler için degil üretici köylüler için olmasi gerektigine vurgu yapiyor. Findigin halen Karedeniz üreticisi için ne kadar önemli olduguna vurgu yapan Baskavak, TMO ve sözlesmeli üretim tartismalarina da dikkat çekiyor.
Türkiye Ziraat Odalari Birligi (TZOB) Yönetim Kurulu Üyesi ve Persembe Ziraat Odasi Baskani Aslan Soydan ise 2009 yilindan itibaren baslayan serbest piyasanin nasil tekele dönüstügünü anlatiyor. Üreticinin umut bagladigi serbest piyasada artik her seyi bir iki sirketin belirledigine dikkat çeken Soydan, üreticilerin devlet tarafindan desteklenmesi gerektigini ifade ediyor.
Sedat BASKAVAK - Tüm Köy Sen Örgütlenme Uzmani
Son dönemlerin en çok vurgulanan cümlesi ‘findik milli ürünümüz’ vurgusu. Üreticisinden muhtarina, ziraat odasindan ticaret odasina, bakanindan basbakanina herkes findigin ‘milli ürün’ oldugundan bahsediyor. Otuzun üzerinde ülkede tarimi yapilan findik herhangi bir ülkenin mali yada oraya özgü bir ürün olmaktan ziyade tarimi yapilan bölgenin cografi yapisi, iklim kosullari ve ülke ekonomisine katkisi itibariyle ülkemiz açisindan milli degil stratejik üründür. Konya büyüklügündeki Hollanda’da bakliyat stratejik üründür çünkü. Hollanda tarim ürünleri ihraç eden en büyük 3 ülke arasindadir. 112 milyar dolar tarim ürünleri ihracatinin içinde yenilebilir tarim ürünleri ihracatinin payi 95 milyar dolardir. Biz ise fiyatina göre en az 2 ile 5 milyar dolar para kazandigimiz findigi yok sayar duruma geldik. ‘Mili ürün’ sözleri, Ulusal Findik Konseyi gibi göstermelik findik severlikten ziyade üretimin de kapsadigi genis alan ve bu alanda alternatif ürün olmamasi (olur diye dayatilanlarin da tutmamasi) nedeniyle, iklim ve cografi özellikler nedeniyle bölge için en uygun ürün olmasini da hesaba katarak, findik stratejik ürün olarak ilan edilmeli ve üretimi, satis ve pazarlamasinda devlet destegi üretici köylüler ve kooperatifleri üzerinden yapilmalidir.
FINDIK GEÇIM KAYNAGI
Son dönemlerde “bölge açisindan findik geçim kaynagi degil yan gelir olarak görülüyor” sözleri çokça söylenmeye basladi. En çokta findigin ticaretini yapanlar bunu söylemeye basladilar. Eski bir siyasetçi de findik dag bitkisidir diyerek ne emek veriliyor ki fiyat isteniyor demeye getirmisti. Bu sözlerin amaci findigin emegi az, tarimi önemsiz ve geliri degersiz bir tarim ürünü olarak gösterilemeye çalisilmasindan kaynaklaniyor. Böylece hem az konusulup tartisilacak hem de tarim politikalari kapsaminda hükümetten az beklenti içine girilecek... Amaçlanan budur.
Ne söylenirse söylensin findik Karadeniz sahili boyunca 13 ilde 4 milyona yakin insanin geçim kaynagidir. Nüfusunun yüzde 42’sinin köylerde yasadigi Ordu ve nüfusunun yüzde 37’si köylerde yasayan Giresun bile dikkate alindiginda findigin Karadeniz açisindan önemi çok açiktir. Kaldi ki il, ilçe merkezi diye sayilan yerlerde nüfusun pek çogu findik üreticisidir. Findik üreticisi diye sayilan 13 il içerisinde Kocaeli ve kismen Samsun ve Zonguldak’i (kömür isletmeleri nedeniyle) çikarirsak geriye kalan illerde tüten fabrika bacasi yok denecek durumdadir. Hele hele Sinop’tan Sarp sinir kapisina kadar tek geçim kaynagi tarimdir. Kaldi ki bugün büyük sehirlere is ve ekmek umuduyla göç eden ve az çok karni doyacak kadar is bulabilen pek çok emekçinin atasindan kalan findik bahçeleri de onlar için en önemli gelir kaynagidir. Çünkü aldigi maasin yarisini kiraya, bir kismini ulasima veren Karadenizli emekçilerin, sofrasindaki ekmegi büyütüp, yemegi çesitlendirirken, çocugunun dershane parasidir findik. O nedenle findik yan gelir degil geçinmek ve yasamak için tek gelirdir.
ÇÖZÜM BELLI
Findikta sorun nedir diye sorana cevap açik ve nettir. Findigi isleyerek satmaktir. Türkiye’nin dünya markasi olabilmis bir çikolatasi, bir çikolatacisi yok. Ürettigi findigin yüzde 90’ini ham olarak satiyor. Iste asil bunu degistirmek gerekmektedir. Tarimsal üretimde dünyaya örnek olarak gösterilen Hollanda’da kooperatifler üzerinden ürün pazarlama ve satisi yapilmaktadir. Bize tarima destekleri düsür, kirsal kesim nüfusunu azalt diyen AB, kendi topraklarinda tarimi desteklemektedir. Findikta alan bazli destekleme kaldirilmali ve üretilen findigin kendisine destek verilmelidir.
TMO FINDIK ALMIYOR, ALMIS GIBI YAPIYOR
TMO’nun findik almasi önemli çünkü serbest piyasa denilen sey findigin ticaretini yapanlarin çevirdigi bir dümen. ‘Biz tarim ürünleri fiyatina karismiyoruz sadece TMO’nun yada ÇAYKUR’un alim fiyatini açikliyoruz’ demek; tarim ürünlerine müdahale alimi yapmak degil tavan fiyat belirlemek olarak islev görüyor. TMO’nun randevulu alim yapmasi nedeniyle bir yada birkaç ay sonraya gün vermesi de büyük sorun. Çünkü geçimlik tarim üretimi yapan findik üreticisinin 1 yada 2 ay sonra findigini satmayi bekleyecek zamani yok. Böylece sirketler devlet kâr zarar hesabi yapmadan fiyat veriyor propagandasi esliginde biz o fiyatlara ürün alip satamayiz diyerek maliyetine ürün alip yüksek kârla satis yapiyorlar. Hükümette, biz piyasaya müdahale edemeyiz diyerek köylünün emegi ve alin teri üzerinden sirketlerin para kazanmasinin yollarini açmis oluyor. Oyu köylüden alan hükümet, sirketlerin çikarlarini korumus oluyor.
YENI BIR SÖMÜRÜ DÜZENI OLARAK SÖZLESMELI ÜRETIM
SON zamanlarda uygulama bahçesi yada sözlesmeli üretim adi altinda findik üreticileri tek bir firmanin üreticisi haline gelmeye basladi. Italyan sirket üreticiye imzalattigi sözlesme ile ondan ürettigi findigi almayi taahhüt ederken findik üreticisi köylüler ise piyasada olusan fiyattan sirkete findik vermeyi kabul ederken ayni zamanda onun dayattigi ilaç ve gübreyi de kullanmayi kabul etmis oluyor. Çünkü uygulama bahçesi sözlesmesi imzalayanlar uygulama kapsaminda hangi ilaci ve gübreyi nasil kullanacagini da kabul etmis oluyor. Fiyati piyasa (sirketler) belirlerken parayi sirket kazanacak, findik üreticisi ise ‘ucuz, pahali findigimi verdim’ diye sevinecek. Keza organik findikta da yasanan durum budur. Bunun tek açiklamasi var oda findik üreticisi köylüler kendi bahçelerinde sirketlerin sözlesmeli isçileri durumuna geleceklerdir.
Serbest piyasa çöktü devlet müdahil olmali
Aslan SOYDAN - TZOB Yönetim Kurulu Üyesi/Persembe Ziraat Odasi Baskani
Findik üretiminde, dünya findik tüketiminde ve findik politikasinda çok önceki yillara göre önemli farkliliklari görüyoruz. Son yillarda, findik tüketimi ihracatimiz ve ülkemize giren döviz girdisi artarken, findik politikasinin çok çesitlenmis bir seklini görüyoruz. Dünyada findigin yüzde 70’ini üretiyoruz. Ülkemize 2.5, 3 milyar dolar döviz girdisi var. Son yillarda findigimiz hem ülkemizde hem de dünya piyasasinda önemli düzeyde konusulmaya ve tartisilmaya baslanmistir.
TEKELLESME OLDU, REKABET BITTI
2009 yilina kadar findik piyasasi hep devlet destegi ve devletin açikladigi fiyatla belirleniyordu. 2009 yilindan itibaren devlet findik fiyatlarini serbest piyasa sartlarina birakti. Aslinda serbest piyasaya baktigimizda olumlu olabilecek olan bir karardi. Çünkü serbest piyasa sartlari rekabetin daha genis oldugu sektörün tüm paydaslarina olumlu yansiyacak bir piyasadir. Serbest piyasanin, ihracatimizi ve dünyadaki pazarimizi artirmasini, (Bugünkü hedef 350 bin tonun üzerinde iç findik) hedeflemesi önemli. Devletin aldigi bu karar findik için en önemli karardir. Fakat serbest piyasa sartlari öyle bir yol aldi ki, belirli bir firmanin findik piyasasina çok müdahil olmasi, findik piyasasinin tekellesmeye sürüklenmesine sebep oldu. Seffaf rekabetin olmasi gerekirken, findik piyasasi bir anda rekabetin yok oldugu bir sürecin içine girdi. Basta üretici zarar gördü. Devaminda birçok manav sanayici ve ihracatçi da etkilendi bu süreçten. Serbest piyasa sartlarinin findik sektörünün tüm paydaslarina olumlu yansiyacagi düsünülerek bu proje baslatilmis olup maalesef tekellesen ve rekabetin yok olmasiyla istikrarsiz bir findik fiyat ve politikasinin oldugu bir sürece girilmis ve aslinda serbest piyasa sartlari iflas etmistir.
DEVLET MÜDAHIL OLMALI
Findikta bu serbest piyasa sartlarinin olumsuz sonuçlarinin karsisinda taleplerimiz olarak devletin muhakkak findik piyasasinda etkin ve müdahil bir kurum olmasi gerektigini ve bir taban fiyat ve findik alimi yapmasi yönündeki karari çok önemlidir. TMO yoluyla findiga 24 nisanda alim yapilarak bir nevi devlet müdahale etmistir. Bu karar basta üreticiler ve kamuoyu açisindan çok önemlidir. Bugünkü fiyata baktigimiz zaman Giresun da 8.5 TL seviyesinde Ordu piyasasinda 8TL’nin altinda. Bu fiyatlar asla kabul edilebilir bir fiyat degildir. Bu serbest piyasa findik fiyatlari karsisinda 2017 sezonunda da devletin TMO findik piyasasinda olmasi artik kaçinilmazdir. Serbest piyasa sartlari daha kötüye dogru gitmistir ve daha da gitmektedir. TMO’nun 24 Nisan’da findik almaya baslamasinin aynen 2017 sezonunda alimlara devam etmesi üreticilerin suan en önemli beklentisidir.
Findikta, Alan Bazli Gelir Destegi, üreticilerin en önemli devlet destegidir. Üreticiler bu destekle findik bahçelerinin bakimlarini yaparak yillik maliyelerini biraz olsun aza indirme açisindan çok önemlidir. Hükümetin tarim politikasinda almis oldugu Havza Bazli Destekleme modeli çok önemli bir karardir. Bu Havza Bazli Destekleme modelinde findiginda olmasi önemlidir. Findikta genel tarim yasalari içinde vardir.
ÜRETICI ÖNÜNÜ GÖRMELI
Bölgemizde findik alanlarindaki (köylerimizdeki) göç sebeplerinin bazilarindan biri tabi ki findiktaki istikrarsiz bir fiyat politikasinin olusmasi diyebiliriz. Bölgemizde findigin yilda bir üretiminin yapilmasi sebebiyle üretici çocugunun dügününü, çocuklarinin okul masraflarini, yillik yiyeceklerini, giyeceklerini her seyini findiga baglamistir. Bu sebeple üretici önünü görmesi lazim. Bizim için önemli olan bu çerçeve de findikta çok fahis yüksek rakamlarin olmasi degil istikrarli bir fiyatin olmasi üreticinin önünü görebilecek oldugu asiri yükselen ve asiri düsen fiyatlarin olmadigi makul bir fiyatin olusmasidir. Iste bu çerçeve de serbest piyasasin bunlara cevap vermedigi bu durum karsisinda devletin findik piyasasinda olmasi çok önem az etmektedir.
Findikta en önemli çözümün lisansli depoculuga geçis ve ürün borsasinin kurulmasi özellikle emanet sisteminin ortadan kalkmasi ve üreticiye cevap vermeyen istikrarsiz bir fiyat olustugunda devletin muhakkak findik piyasasina müdahale etmesi findiktaki çözümün en önemli unsurlaridir.
Evrensel