Sayfayı Yazdır | Pencereyi Kapat | Resimleri Göster
Açıklama: Görele kültüründe hayır için dondurma dağıtarak zebil yapılıyor.
Kategori: Görele
Eklenme Tarihi: 01 Ekim 2016
Geçerli Tarih: 20 Nisan 2026, 03:09
Site: Görele Sol Platformu
URL: https://www.gorelesol.com/haber_detay.asp?haberID=23814
GÖRELE’DE ZEBIL
KÜLTÜRÜ
Görele’de halk
arasinda zebil olarak adlandirilan uygulama aslinda sebil olmali… Uygulamanin
temel mantigi hayrina sevabina içecek bir seyler dagitmak.
Türk Dil Kurumu bu
uygulamayi sebil olarak tanimliyor.
Türk Dil Kurumu zebil
sözcügünü de tanimlamis. Bu da uygulamaya yakin bir kavram. Zebil sözcügü
bollugu ve fazlaligi anlatiyor.
Hangisinin dogru
oldugu çok da fazla önemli degil. Önemli olan Görele’de bu kültürün
yasatilmasi… Zebil veya sebil kültürünün varligini sürdürmesi.
Bu kültürü yasatanlar
sebil yerine zebil dedikleri için biz de yazimizin basliginda zebil sözcügünü
kullandik.
Peki nedir Görele’de
yasatilan zebil kültürü?
Tam da Türk Dil
Kurumu’nun tanimladigi gibi, hayir için içecek bir seyler dagitmak.
Bu daha çok dondurma
dagitmakla kendini gösteriyor. Ayran dagitmak, limonata dagitmak da zebil
kültürünün içinde yer alabiliyor.
Görele’nin kendine has
meshur bir dondurmasi var. Gerçekten de Görele disinda bulunamayacak bir lezzet.
Son yillarda tanitimiyla ilgili ciddi bir faaliyet var. Aslinda geç kalinmis
bir çalisma… Görele’ye yolu düsen
herkesin mutlaka tatmasini öneriyoruz.
Özellikle ilçede pazar
kuruldugu günlerde dondurmacilarin “Dondurma zebil “ diye bagirdigini duyarsiniz.
Ya da “Yok mu ölmüslerinin hayrina zebil yapacak olan” diye seslendiklerini
isitirsiniz.
Dondurma zebil diye
bagiriyorlarsa bir hayir sahibi belli sayidaki dondurmanin parasini vermis ve
dagitilmasini söylemistir. Dondurmaciya “Benim için su kadar dondurmayi bedava
dagitin” demis ve parasini ödemistir.
Bazi dondurmacilarin
limonata ve ayran yaptiklari da olur. Zebil yapmak isteyen dondurma disinda
limonata ve ayran da dagittirabilir.
Bazen da dondurmaci
topluca satis yapmak için halktan birilerinin zebil yapmasi yönünde çagri
yapar. Yok mu zebil yapacak diye seslenir kalabaliga.
Halkin zebil kültürüne
yaklasimi nasil derseniz oldukça fazla… Özellikle Görele’nin pazari oldugu gün
çok sayida dondurmacinin “Dondurma zebil” diye bagirdigini duyarsiniz. Çok
sayida Göreleli hayir için dondurma dagittirmistir, yani zebil etmistir.
Bazilari ölmüs aile
fertlerinin ruhu için dondurma zebil ederken adak için dondurma zebil edenler
ve bir dilek dileyerek zebil edenler de vardir. Mesela bazilari ”Su isim olursa
su kadar dondurma zebil edecegim” diye adak adarlar ve isleri olunca da
adaklarini yerine getirmek için dondurma zebil ederler.
Ve ya bastan dondurma
zebil ederler ki isleri istedikleri gibi olsun!
Kalabalik bir çarsi
ortaminda ve yaz sicaginda bedavadan buz gibi bir Görele dondurmasi ikram
etmenin sevabini artik siz düsünün… Dondurmayla serinleyen birisinin “Allah
razi olsun” demesi yeter.
Bu kültürün çikis
noktasi bilinmiyor, bilinen su ki uzun yillardir devam ediyor ve bugün de
yasatiliyor. Özellikle neden dondurma zebil edildigi de bilinmiyor. Mesela
birisi çikip ta sevap için kumanya da dagitabilir ama burada özellikle dondurma
dagitilmasinin bilinmeyen bir nedeni olmali.
Belli ki sebil veya
zebil bir Osmanli- Islam kültürü ve bugüne kadar dar bir koridorda da olsa
gelebilmis. Gelebilmesi ve Görele’de yasatiliyor olmasi da isin farkli bir
boyutu… Bu kültürden haberi olmayanlarin
saskinlikla karsiladiklari zebil geleneginin Görele disinda farkli yerlesim
yerlerinde uygulandigina da tanik olmuyoruz. Ya da bilgimiz yok. Genelde kaybolmus bir Türk-Islam
geleneginin Görele’de yasatiliyor olmasini önemsiyoruz. Allah hayir
sahiplerinin dileklerini ve hayirlarini kabul eylesin.
Bu kültürün kuruculari hayir için su dagitarak sebil yaparken Görele’de hayir için dondurma dagitarak zebil yapiliyor.
Haber : Nihat Öztürk