Sayfayı Yazdır | Pencereyi Kapat | Resimleri Göster
Açıklama: SGK binlerce kişinin maaşını bu sebeple kesti
Kategori: Ekonomi-Çalışma Hayatı
Eklenme Tarihi: 09 Temmuz 2016
Geçerli Tarih: 20 Nisan 2026, 03:21
Site: Görele Sol Platformu
URL: https://www.gorelesol.com/haber_detay.asp?haberID=23332
SGK binlerce kisinin
maasini bu sebeple kesti
2013’te savciliga suç
duyurusu uygulamasi kaldirilinca hileli bosandigi için ayligi kesilenler geçen
yil 19.277’ye ulasti.
Sosyal Güvenlik Kurumu
(SGK), 2015 yilinda ölüm ayligi alan 19 bin 277 kisinin bosandigi esi ile
fiilen birlikte yasadigini tespit ederek ayliklarini kesti. SGK, bu kisilerden,
haksiz yere aldiklari ayliklari da yasal faiziyle geri istedi.
SGK’dan ölüm ayligi
baglatmak için öteden beri çesitli hilelere basvuruluyor. Bekâr kiz çocuklarina
saglanan ölen anne babalarindan yetim ayligi hakkindan yararlanmak için esiyle
muvazaali olarak bosanma uygulamasi en yaygin yöntemi olusturuyor. Ölüm
dösegindeki kayinpederinden dul ayligi baglatmak için kocasindan bosanip
kayinpederiyle resmi nikâh kiyanlara da rastlaniyor.
Habertürk'ün haberine
göre, son yillarda mevzuatta yapilan degisiklikler ile Yargitay tarafindan
verilen bazi kararlar, kamuoyunda kafalarin karismasina yol açti. Kafa karisikliginin
en önemli sebebi, SGK’nin 2013 yilinda yaptigi yönetmelik degisikligi oldu.
SGK, “Fazla veya Yersiz Ödemelerin Tahsiline Iliskin Usul ve Esaslar Hakkinda
Yönetmelik”te 2013 yilinda gerçeklestirdigi degisiklikle, “Bosanma nedeniyle
gelir veya aylik baglandiktan sonra bosandigi esiyle fiilen birlikte yasanmasi”
durumunda savciliga suç duyurusunda bulunma uygulamasina son verdi. Bu
degisiklik, ölüm ayligi almak için bosandigi esiyle birlikte yasayanlarin artik
ayliklarinin kesilmeyecegi seklinde algilandi.
DOLANDIRICILIK IÇIN SUÇ DUYURUSU YOK
Bu degisiklikten önce,
SGK, bosandigi esiyle birlikte yasadigi tespit edilenlerin hem ayligini kesiyor
hem de cumhuriyet savciliklarina, dolandiricilik iddiasiyla suç duyurusunda
bulunuyordu. Yapilan yargilamada, devleti dolandirmaktan dolayi 3 yildan 7 yila
kadar hapis cezasi isteniyordu. Bu kisiler ayrica, yetim ayligi alarak elde
ettikleri toplam menfaatin 2 katindan az olmamak üzere adli para cezasiyla
cezalandiriliyorlardi.
Ancak, dolandiricilik
iddiasini kanitlamak çok zor oldugu için uzun süren yargilamalar genellikle
SGK’nin aleyhine sonuçlaniyordu. SGK bu nedenle yönetmeligi degistirerek suç
duyurusunda bulunma uygulamasindan vazgeçti ancak ayliklari kesmeye devam etti.
ÖDEME SGK’NIN HATASINDAN OLMUSSA ZAMAN ASIMI SÜRESI 5 YIL
5510 sayili kanunun
96. maddesine göre, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafindan yapilan “yersiz ödemeler”
geri aliniyor. Yersiz ödeme vatandasin kusurlu veya kasitli davranislarindan
dogmussa, hatali islemin tespit tarihinden geriye dogru 10 yillik süre içinde
yapilan ödemeler geri aliniyor. Yersiz ödeme, SGK’nin hatali islemlerinden
kaynaklanmissa bu kez zaman asimi süresi 5 yil olarak uygulaniyor. Yersiz
ödenen ayliklarin 24 ay içerisinde SGK’ya iade edilmemesi halinde, ayrica o
dönemde yürürlükte olan kanuni faiz uygulaniyor.
96’NCI MADDEYE GÖRE KIMLERIN AYLIGI KESILIR?
5510 sayili kanunun
96. Maddesi, ölüm ayliginin yani sira haksiz yere alinan diger aylik ve
gelirlerin de faiziyle birlikte kuruma iade edilmesini emrediyor. Bu nedenle,
magdur olmamak için hangi durumlarda aylik ve gelirin kesilecegini bilmek ve bu
durumunu SGK’ya yazili olarak bildirmek önem tasiyor. Aylik kesilmesini ve
kesilmemesini gerektiren durumlar söyle:
506 SAYILI YASA KAPSAMINDAKILER (SSK):
-Yaslilik ayligi
alanlar kamu isyerlerinde çalismaya basladiklarinda bu ayliklari kesilir. Isçi
statüsünde, sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalisabilirler. Bag-Kur’lu
olarak ayliklari kesilmeden çalisabilirler.
- Malullük ayligi özel
sektörde çalismaya basladiklarinda kesilir; Bag-Kur’lu olarak ya da kamuda
çalisirlarsa kesilmez. 2925
VE 1479 SAYILI YASA KAPSAMINDAKILER (BAG-KUR):
- Yaslilik ayligi
kamuda çalismaya basladiklarinda kesilir. Isçi statüsünde sosyal güvenlik
destek primi ödeyerek çalisabilirler. Bag-Kur’lu olarak, ayliklari kesilmeden
çalisabilirler.
- Malullük ayligi özel
sektörde, kamuda veya kendi adlarina Bag-Kur’lu olarak çalismalari durumunda
kesilmez.
5434 SAYILI YASA KAPSAMINDAKILER (EMEKLI SANDIGI):
- Emekli ayligi özel
sektör ve Bag- Kur’lu olarak çalismalari halinde kesilmez. Kamuda çalismaya
baslarlarsa emekli ayliklari kesilip sigortalari yatirilmaya devam eder.
-Vazife malullügü:
Kamuda, özel sektörde veya Bag-Kur’lu çalismalari durumunda ayliklari kesilmez.
ANAYASA MAHKEMESI’NIN 2011’DEKI KARARIYLA IADENIN ÖNÜ AÇILDI
SGK’nin bu isleminin
yasal dayanagini, 5510 sayili Sosyal Sigortalar ve Genel Saglik Sigortasi
Kanunu’nun “Gelir ve aylik baglanmayacak haller” baslikli 56. maddesinin 2.
fikrasi olusturuyor. Söz konusu fikra, “Esinden bosandigi halde, bosandigi
esiyle fiilen birlikte yasadigi belirlenen es ve çocuklarin, baglanmis olan
gelir ve ayliklari kesilir. Bu kisilere ödenmis olan tutarlar, 96’nci madde
hükümlerine göre geri alinir” diyor. Sosyal güvenlik mevzuatina 1 Ekim 2008
tarihinde giren söz konusu düzenlemenin Anayasa’ya aykiri oldugu iddiasiyla
2009 yilinda Diyarbakir, Zonguldak ve Malatya is mahkemelerince Anayasa
Mahkemesi’ne basvuruldu. AYM, 2011 yilinda verdigi kararla, bu düzenlemenin
Anayasa’ya aykiri olmadigi hükmüne vardi ve tartismayi noktaladi. Zaman zaman
Yargitay tarafindan halen, bu konuda açilmis davalarda, ayligi kesilenler
lehine karar verildigi olabiliyor. Ancak, bu kararlarin gerekçesi çogunlukla,
fiilen birlikte yasadiklarinin yeterli delille kanitlanmamasi olarak
gösteriliyor. Yargitay Hukuk Genel Kurulu’nun 2012 yilinda verdigi içtihat
niteligindeki kararda, “esinden bosandigi halde, bosandigi esiyle fiilen
birlikte yasadigi belirlenen” seklindeki kanun hükmünün tartismasiz olduguna
dikkat çekildi. Kararda, kanunun, bosanmanin muvazaali olup olmadigini
sorgulamadan, esinden bosandigi halde, bosandigi esiyle fiilen birlikte
yasadigi belirlenen kisilerin ayliklarinin kesilmesini emrettigi vurgulandi.
KIZ ÇOCUKLARI EVLENDIGI ZAMAN AYLIK KESILIYOR
Kanun uyarinca, anne
babasindan dolayi yetim ayligi alan kiz çocuklari evlendiklerinde ayliklari
kesiliyor. Bosandiklari takdirde ise yetim ayligi yeniden baglaniyor.
HILE NASIL TESPIT EDILIYOR?
Çogunlukla Alo 170
hattina gelen ihbarlar degerlendiriliyor.
- Ihbarlar daha çok
kisilerin komsusu, kardesi gibi yakinlari tarafindan yapiliyor.
- Ihbarlar siraya
konulup kamu kurumlarindan alinan bilgilerle adresten çevre sorusturmasi
yapiliyor.
- Ilk olarak sikâyetçi
olan kisilerden yazili ifade aliniyor. Sonra ekipler bir dedektif gibi inceleme
yapmaya basliyor.
- Önce muhtardan bilgi
aliniyor. Komsularindan, marketinden, çevresindekilerden ifadeler aliniyor.
- Genelde olumsuz bir
görüntü yasanmamasi için eve gidilmiyor. Çevreden gizli sorusturma yapiliyor.
AYLIGI KESILENLER ÇOGUNLUKLA ISÇI
SGK 2015 yilinda 4/a (SSK) statüsündeki 15 bin 488 kisinin 4/b (Bag-Kur) statüsündeki 684 kisinin ve 4/c ( Emekli Sandigi) statüsündeki 3 bin 105 kisinin ölüm ayligini, “bosandigi esi ile fiilen birlikte yasadiklari” için kesti.
Habertürk