Sayfayı Yazdır | Pencereyi Kapat | Resimleri Göster
Açıklama: 8 soruda: Çocukları cinsel istismardan korumak için ne yapmalı?
Kategori: Güncel
Eklenme Tarihi: 07 Nisan 2016
Geçerli Tarih: 19 Nisan 2026, 15:21
Site: Görele Sol Platformu
URL: https://www.gorelesol.com/haber_detay.asp?haberID=22889
Cinsel Istismardan
Korunmanin Yollari
8 soruda: Çocuklari
cinsel istismardan korumak için ne yapmali?
Çocuklari taciz ve
tecavüzden korumak için neleri ögretmeli, yetiskinler nelere dikkat etmeli?
Doç. Dr. Asli Çarkoglu BBC Türkçe için yanitladi.
Peki yetiskinler,
korumalari altinda bulunan çocuklari cinsel tacizden, istismardan korumak için
ne yapmali? Çocuga neler ögretmeli, çocugun pek çok kez yakindan tanidigi
birinden gelen bu tehlikeye karsi ne yapmasi gerektigini nasil anlatmali?
Türk Psikologlar
Dernegi Istanbul Subesi baskani Doç. Dr. Asli Çarkoglu BBC Türkçe için
yanitladi.
1- Çocuk istismari
yaygin midir?
Yayginligi tam olarak
tespit etmek zor çünkü hem yetiskinler hem çocuklar için sormasi ve konusmasi
zor bir konu. Içinde yasanilan toplum çocuklarin konusmasini ve kendilerini
ifade etmelerini kisitlayici oldugu ölçüde bu daha da zorlasiyor. "Çocugun
dedigine inanilir mi?” süpheciligi sorunun çeperini anlamamizi engelliyor.
Ama 2008'de Sosyal
Hizmetler Çocuk Esirgeme Kurumu ve UNICEF ortakliginda yapilmis bir arastirma
7-18 yas arasindaki 1,886 çocuk ile yapilan görüsmelerde bu çocuklarin yüzde
3'ünün son 12 ayda cinsel istismara ugradiklarini göstermis, ki bu da çok nadir
rastlanan bir durum olmadigina isaret.
2- Çocuklara yönelik
taciz ve tecavüz hangi çevrelerden geliyor?
Çogunlukla çocugun
tanidigi ve belirli bir seviyede güvendigi büyüklerden geliyor.
3- Çocuklarda taciz
konusunda farkindalik yaratmak için ne ögretilmeli ve bu nasil ifade edilmeli?
Çocuklara herhangi
birisi onlara istemedikleri sekilde dokundugunda veya onlarin
kendilerine/baskalarina dokunmasi istenildiginde "hayir” demeyi
ögretmeliyiz.
Konusmaya basladiklari
yaslarda çocuklara tüm vücut parçalarinin adi ögretilirken, göz, kulak, burun
gibi "özel bölgeleri”nin de adlari ögretilmeli. Bu bölgelerin anatomik
olarak düzgün isimlerinin ögretilmesi ve "takma” veya "oyun” isimler
kullanilmamasi çocugun bir sorun yasadiginda yardim istedigi yetiskinlerle
dogru anlasabilmesi için önemli. Takma isimlerle konusan bir çocugun neden
bahsettigi ögretmen veya polis gibi onu yeterince tanimayan yetiskinlerce anlasilmayabilir.
Herkesin oldugu gibi
onlarin da bazi "özel” vücut bölgeleri oldugu, bu bölgelerin adlarinin ne
oldugu, buralara kimlerin ne sartlarla nasil dokunabilecegi anlatilmali ve bu
sinirlari korumalari için yüreklendirilmeliler.
4- Kaç yasindan
itibaren ögretmeye baslamalilar? Çocuklara ne söylenmeli?
Olabildigince erken
çünkü her yasta çocuk istismar magduru olabilir. Konusmaya ve isteklerini
anlatmaya basladiklari 2 yasi civari vücut parçalarinin isimleri ögretilerek
güvenmedikleri, istemedikleri zaman özel bölgelerine dokunulunca "hayir”
demeleri ögretilmeli.
Güvenli, tehlikeli
gibi kavramlari anlamaya basladiklari yaslarda konu "vücut güvenligi”
üzerinden basit ve somut cümlelerle anlatilabilir. Örnegin: "Seninle
vücudunun güvenligi hakkinda kisa bir konusalim istiyorum. Hepimizdeki gibi
senin de vücudunda bazi özel bölgelerin var. Bunlar iç çamasirlarinin kapattigi
yerlerin. Buralarina güvenmedigin kisilerin dokunmasina hayir diyebilirsin,
sana kizmayiz. Bazen bazi yetiskinler, ki bunlar tanidigin, sevdigin büyüklerin
de olabilir, bu güven kurallarini bilmeden sana dokunabilirler ve bu seni
rahatsiz, üzgün veya garip hissettirebilir. Böyle bir sey oldugunda
"hayir, dokunma” de. Sonra da gel bunu bana -veya çocugun güvenli yetiskini
kim olacak ise ona- anlat, olur mu? Böylece biz hem seni koruyabiliriz hem de o
yetiskine güvenlik kurallarini söyleyebiliriz.”
Burada çocugu
korkutmamak, olan bir olayi anlattiginda birilerinin cezalanmasina sebep
olacagini düsündürtmemek önemli. Çünkü maalesef çogu zaman istismarin kaynagi
çocuklarin tanidigi ve sevdikleri yetiskinler arasindan çikiyor ve çocuklar
konusarak onlara zarar vermekten korkuyor veya çekinebiliyorlar.
5- Çocuklar ve
yetiskinler arasindaki fiziksel temasta kurallar neler?
Ebeveynlerin de
çocuklarinin vücut sinirlarina her zaman saygili davranmasi önemli. Çocuga
sormadan veya onun itirazina aldirmadan istedigimiz gibi çocuklara
dokunmamaliyiz. Çocuk istemese de öpmek, sarilmak, minciklamak, gidiklamak,
oksamak gibi... Bu dokunuslar hiçbir istismar içermese de çocuga kendi vücudu
üzerinde etkisi ve hükmü olmadigini ögretir ve çocuk istismara kirilgan olur.
Bugün kafasini oksayan yarin özel bölgelerini oksadiginda çocuk ona hayir deme,
karsi koyma, kendini savunma gücünü kaybeder.
Ayrica böyle bir olay
oldugunda gidip konusabilecekleri, onlari susturmayacak ve onlari istismarcidan
koruyacagina güvendikleri bir yetiskin oldugunu bilmeliler. Böyle bir olayi
anlatirlarsa cezalandirilmayacaklarini, onlarin sözüne güvenilecegini onlara
anlatmak önemli. Bir çocuk için böylesi bir olaya maruz kalmaktan sonraki en
kötü sey yasadigi kötülügü anlattiginda kimsenin onu dinlememesi, ciddiye
almamasi ve savunmamasidir.
5- Çocugun taciz veya
tecavüze maruz kaldiginin ipucunu verebilecek olan davranislar neler?
Tüm sayacaklarim
genelde aniden ve baska bir açiklama olmaksizin (hastalik, ailede
sorun-bosanma, tasinma, ölüm vb) ortaya çikarsa dikkatli olmak gerekli. Ayrica
bunlardan biri degil birkaçinin birden gözlenmesi gerekir:
Çocugun normalinin
disinda içe kapaniklik veya huysuzlukGeceleri uyku sorunlari, kabuslarYasinin
gerisinde bazi davranislara dönüs (tuvalet egitimli bir çocugun yatak islatmasi
gibi)Öfke patlamalariBazi mekan veya kisilerden ani korku/çekinmeYemede degisim
(azaltma veya çogaltma)Cinsel organlar hakkinda yasinin ötesinde ani bilgi veya
tanim artisi (yeni argo kelimeler gibi)Oyuncaklari ile oynarken yasinin
ötesinde bilgide cinsel hareketler ile oynamasiKendine zarar verme davranislari
(kesme, saç yolma, v.b.)Evden/okuldan kaçma
6- Fiziksel belirtiler
neler olabilir?
Genital bölge, anus
veya agiz çevresinde agri, renk degisimi (çürüme gibi) veya kanamaTuvalet
yaparken agri (birden çok defa)Tuvalet egitimi ile alakasiz alta kaçirma
7- Karaman'daki
örnekte çocuklar ailelerinden uzakta kaliyor. Bu durumda aileler nasil önlemler
alabilir? Çocuklariyla nasil iletisim kurmali ki, günlük hayatta gözlemleyemeyecegi
bu durumu anlayabilsin?
Bu ailelerin
çocuklarini evden göndermeden önce yukarida örnegini verdigim gibi bir konusmayi
yasa uygun detayda yapmalari çok önemli. Karaman'daki örnekte çocuklar 10'lu
yaslarda yani "özel bölgeler” ve "rahatsizlik verici dokunus”
kavramlarini rahatlikla anlayacak yaslardalar. Burada sorun çocuklarin olayin
uygunsuzlugunu kavramasi degil, bu konuyu bir yetiskine anlattiklarinda
çocuklarin anlatilarina güvenilecegini bilmemeleri, buna güvenmemeleri ya da
güvenememeleri. Çocuklar böylesi bir olayi anlattiklarinda kendilerinin
cezalandirilmayacaklarini bilmeli, onlara kizilmayacagina güvenmeliler ki bu da
çocuga açikça anlatilip söylenirse ancak olur.
Ayrica ailesinden
uzakta yasayan çocuklarin aileleri ile iletisim kanallarinin açik, iletisimin
sik ve sorunsuz olmasi gerekli. Yani çocuk veya ebeveyn rahatça birbirlerini
arayabilmeli, özel konusmalar yapabilecekleri bir ortam onlara saglanmali.
Ebeveynlere çocuklarini sikça ziyaret etme imkanlari saglanmalidir.
8- Ebeveynler
çocuklarina yönelik bir taciz veya tecavüzden süphelenirse ne yapmali?
Ilk olarak çocuklari
ile sakin ve güvenli bir ortamda onlari korkutmadan konusabilirler. Sakince
onlara son günlerde hoslarina gitmeyen sekilde dokunan veya hoslarina gitmeyen
seyler yapmaya zorlayan birileri olup olmadigi sorulabilir. Konusmayi kendiniz
sakinliginizi koruyarak yapamayacaginizi düsünüyorsaniz bir ruh sagligi
profesyonelinden (psikolog veya psikiyatrist) yardim alabilirsiniz. Çocugun ilk
açiklamasina verilen tepki çok önemlidir:
Çocuk sakin bir
sekilde; panik olmadan, telasa vermeden, sinirlenmeden dinlenmeli,Çocuga
inanilmali, kendisine olanlarin onun suçu olmadigi anlatilmali. Bu gibi
olaylari söylemek çocuklar için hiç kolay olmaz. Olanlari
anlatirlarsa:Istismarcilarinin onlara zarar verecegindenEbeveynlerini üzüp
kizdiracaklarindanAilelerinin kaosa itilip dagilacagindan (özellikle de tacizci
aile üyesi ise)Ailelerinden koparilacaklarindan korkarlar
Çocuk, tacizcinin ona
tekrar zarara vermesi ihtimaline karsi korunmalidir.
Bu noktada adli
makamlarla iletisime geçmek gerekir. Çocugun olasi tibbi sorunlarinin tedavisi
için tibbi yardim alinirken bir ruh sagligi profesyoneli ile iletisime geçerek
magdur çocugun degerlendirilmesini ve gerekli görülen destegi almasini saglamak
önemlidir. Unutulmamasi önemli olan nokta sudur: üstü kapatilarak veya olmamis
gibi yaparak çocuklarin böylesi ciddi bir olayin üstesinden gelmesini beklemek
yarardan çok zarar verecektir. Susmak veya susturmak yaralari derinlestirirken
konusmanin iyilestirici oldugunu ve çocuk istismari konusunda yetkin
psikoterapist desteginin iyilesmeyi hizlandirici oldugunu biliyoruz.
-Olayin açiga çikmasi
sonrasinda çocuga adli süreçler konusunda bilgilendirme yapmak gerekir. Ona
nasil bir süreç yasanacagini önden basitçe anlatmak süreci daha az sorunlu
yasamasina yardimci olacaktir.
-Çocugun ailesi tarafindan sevilmeye devam edildiginin hatirlatilmasi, olanlarin onun suçu olmadigi ve ailesinin onu sevmeye devam ettiginin çocuga açikça söylenmesi iyilesmenin baslamasi için son derece önemlidir.
Rengin Arslan - BBC
Türkçe,Istanbul