GÖRELE ESKI BELEDIYE BASKANI ERTUGRUL MELIKOGLU'NA SIMDI NE DEMELI?

Asbest Nedir? Zararlari Nelerdir?

Asbest ya da diger bir adiyla amyant, aslinda Anadolu’da oldukça kullanilan ve degisik isimlerle anilan kanserojen tarzda bir mineral türüdür. Bu mineral lifli yapidadir. Kimyasal madde ve asinma gibi olaylara karsi oldukça dayaniklidir.

Bu kanserojen madde, Anadolu’da ceren topragi, çelpek, çorak toprak, höllük ve ak toprak gibi isimlerle bilinmektedir.

Bu maddenin kullanimi, özelliklerinden dolayi çok eski çaglardan itibaren baslamistir. Yapilan arastirmalar ise, bu maddenin 2500 sene öncesine kadar kullanildigini ortaya koymustur. Fakat minerale sihirli bir madde olarak bakilmasi, 19. Yüzyilin 2. Yarilarinda gerçeklesmistir. Bunda ise en büyük neden, asbestin isi ve elektrigi yalitmasi ve de asitlere karsi dayanikli olmasidir. Ama bu maddenin sihri ve büyüsü, maddenin kanserojen madde oldugu tespit edilince sona ermistir. Bu tespitten sonra, bu madde öldürücü toz tanimini almistir.

Asbestin Kullanim Alanlari

Ilk olarak sihirli madde olarak anilan fakat sonra öldürücü toz tanimini alan bu mineralin, günümüzde 3000’den fazla kullanim alani bulunmaktadir. Bu kullanim alanlarindan en öne çikanlar ise, uçak, gemi ve otomobil sanayisi, insaat sektörü ve de ses ve isi izolasyonlaridir.

Asbest Maddesinin Neden Oldugu Hastaliklar

Asbest, kanserojen bir maddedir ve insan sagligini tehdit eden bir yapida bulunur. Bu nedenle asbest mineralinin sebep oldugu bazi hastaliklar bulunmaktadir

Mezotelyoma Hastaligi : Bu hastalik, asbest maddesinin yol açtigi en tehlikeli hastalik konumundadir. Akciger zari ve karin  kanseri mezotelyoma hastaligidir.Hastaligin en önemli yaptirimlari, sürekli ilerleyen nefes darligi ve agri sorunlaridir.Bu hastalik, en net olarak akciger zari biyopsisinde tanilanir. Erken tedavi kaçirildiginda, hastalik kisiyi kisa sürede ölüme götürebilmektedir.

Asbestoz : Vücut, asbest mineralindeki lifleri açmak için bir tür asit salgilar.Salgilanan bu asit, akcigerde yaralar olusturur ve asbestoz hastaligi olusan bu yaralardir. Ortaya çikmasi yaklasik 10 ile 20 yil arasinda degisir.

Asbest Insanlari Tehdit Ediyor

Asbest kanserojen maddesi, insan sagligina önemli zararlar verdigi gibi, çevreye de birtakim önemli zararlar vermektedir. Bu madde, çok düsük oranlarda da olsa dogal nedenlerden dolayi havada ve içme suyunda bulunur. Asbest maddesi, Anadolu’da siklikla kullanilan ve zararlari bilinmeyen bir maddedir. Bu kullanim ise,  oldukça bilinçsizce yapilan bir kullanimdir.Köylerde bu madde, evlere badana yapilir ve  yine evlerin damlarina serilir. Belki de en tehlikeli olarak, küçük çocuklarda pudra yerine kullanilir.

Bazi yörelerde diger adiyla höllük topragi isitilir ve çocuklar bu toprakla sarilir. Bu oldukça yanlis bir davranistir.Fakat maddenin zararlari bilinmedigi için uygulanir Türkiye’de, kansere neden olan bu zehirli maddenin Çevre ve Orman Bakanliginca üretimi ve kullanimi ve piyasaya arzi yasaklanmistir.

Yazar: Erdogan GÜL

Asbestli Su Borularinin Kullaniminin Saglik Açisindan Degerlendirilmesi

Ülkemizde asbestli ürünlerden en çöle kullanilanlari yalitici ve atese-'dayanikli levhalar ile su borularidir. Su borularinda asbest lifleri portlant çimentosunda baglayici madde olarak bulunur.

Üniversitede yapmis oldugumuz çalismalarda su borularindaki asbest liflerinin kolaylikla suya geçtigini tesbit etmis bulunmaktayiz,

Vücuda solunum yolu ile giren asbestin kanser yaptigi kesinlikle bilinmektedir. Fakat agiz yolu ile

sindirim sistemine giren asbestin gastro-entestinal tümörleri ve peritoneal mesotheliomas yapip yapmadigi kanit yetersizliginde açikliga kavusturulamamistir.

Buna ragmen asbestin sindirim sisteminde kanser veya herhangi bir hastalik yapmadigina dair de kesin bir görüs yoktur.

Uluslararasi çalismalar ve alman kararlar gözden geçirildiginde görülmektedir ki, asbestin üretim ve kullanimi ile ilgili olarak alinan kararlarda ekonomik degerlendirmeler ön plana çikmaktadir.

1989 yilinda Amerika Birlesik Devletleri Çevresel Koruma Ajansi (EPA), asbestti ürün kullanilmasini 1997 yilina kadar safha safha yasaklamak içim karar çikarttirmistir.

Dünyanin en büyük asbest üreticilerinden biri olan Kanada bu karara itiraz ederek yargitaya basvurmustur.

1991 yilinda, 1989 yilinda alinmis olan karar tekrar gözden geçirilmistir. Kararin birlikte getirdigi ekonomik kayiplar dikkate alinarak EPA'nin 1988 yilinda aldirdigi karar.(yeni asbestli ürünlerin üretimi ve kullaniminin yasaklanmasi) ABD Yargitay Karan ile kaldirilmistir.

Bundan sonraki gelismeler, •

EPA'nin tutumu: henüz bilinmemektedir (The Wall Streeet Journal, 22.10.1991)

ABD Yargitay Kararma esas teskil eden iki konu vardir :

1) Asbestli ürünlerin su borularinda kullanilmasi insan sagligina zararlidir diyebilmek için kesin kanit yoktur. Bu konuda daha fazla istatistiksel çalisma yapilmalidir.

Yukaridaki karara ragmen süregelmekte olan bilimsel çalismalar göstermistir ki, ASBEST LIFLERI KANA GEÇMEKTE-PANKREASAKARACIGERE-BÖBREGE-MIDE MUKOZASINA girebilmektedir.

(1988). Asbeste yüksek miktarda maruz kalan isçiler üzerinde yapilan arastirmalara göre bu isçilerden fazla miktarda gastro-intestinal (sindirim sistemi) kanserine rastlanmistir. Bir çok arastirici bu kanserin de nedeninin asbest lifleri oldugu görüsünü paylasmaktadir. Bu görüse karsi olanlar isçilerdeki kanseri sigara kullanmaya ve diyete baglamak istemektedirler.

2) ABD Yargitay kararinsin dayatildigi (yani asbestli ürünlerin serbest birakilmasi karan) bir örnek çok ilginç olup insanin yasama hakkinin parasal karsiligini hesaplamaktadir.' Söyle ki :

"13 yil içinde 3 hayatin kurtarilmasi için kisi basina 76 milyon dolar gözden çikarilirsa asbestli boru yasaklanabilir.

Asbestli kiremit alti kaplamasinin yasaklanmasi her kurtarilan hayat için 106 milyon dolara malolacaktir.

AÇIKÇA GÖRÜLÜYORKI ABD YARGITAY KARARI SADECE EKONOMIK NEDENLERLE ASBEST ÜRETIMINI VE KULLANIMINI SERBEST BIRAKMISTIR •

Prof.Dr.Gorser GÖYMEN