Sayfayı Yazdır | Pencereyi Kapat | Resimleri Gizle
Açıklama:
Kategori: Köşe Yazarları
Eklenme Tarihi: 24 Kasym 2015
Geçerli Tarih: 19 Nisan 2026, 17:03
Site: Görele Sol Platformu
URL: https://www.gorelesol.com/yazar.asp?yaziID=22280
ADLI SICIL VE ARSIV
KAYDI NASIL SILINIR? - Ibrahim ÇIÇEK Istanbul
C.Savcisi
5237 sayili TCK’nun
kabulüyle 765 sayili TCK’nundan farkli bir yaptirim rejimi benimsenmis, benimsenen bu sisteme göre belli
bir suçtan mahkûmiyete bagli olarak kisiyi ömür boyu belli haklardan yoksun birakma
yaptirimi terk edilmistir.
5237 sayili TCK’nun
53. maddesindeki düzenlemeye göre tüm hak yoksunluklari cezanin veya güvenlik
tedbirinin infazinin tamamlanmasi ile ortadan kalkmaktadir. Bir mahkûmiyete
bagli hak yoksunluklarinin mahkûm olunan cezanin infazi tamamlanincaya kadar
devam etmesi öngörülmüstür. Bu nedenle sadece hak yoksunlugu doguran
kesinlesmis fakat infaz edilmemis mahkûmiyet karar özetleri adli sicile
kaydedilmektedir. Nitekim, 5352 sayili Adli Sicil Kanuna göre, sadece
kesinlesmis mahkûmiyet hükümleri adli sicile kaydedilmektedir. Cezanin
infazinin tamamlanmasi, zamanasimi ve genel af hallerinde adli sicildeki sabika
kaydi silinmektedir.
5352 sayili Adli Sicil
Kanuna göre, arsiv bilgileri ise, ilgilinin ölümü, kaydin girildigi tarihten 80
yil geçmesi halinde ya da mahkeme karari ile silinebilecegi düzenlenmis idi.
Anayasa Mahkemesi; 5352 sayili Kanun’un 12. maddesinin (1) numarali “Arsiv
bilgileri, ilgilinin ölümü üzerine ve her halde kaydin girildigi tarihten
itibaren seksen yilin geçmesiyle tamamen silinir.” fikrasini 20.01.2011 tarih
ve 2008/44 Esas, 2011/21 Sayili Karar ile iptal etmistir. Anayasa Mahkemesi
ayni kararinda, Anayasa’nin 76. maddesi ile özel kanunlarda yer alan bazi
suçlara iliskin mahkûmiyet kayitlarini silinme kapsami disinda tutulmasi ile
ilgili hükmü ise, “Itiraz konusu kural, 5352 sayili Kanun’un yürürlük
tarihinden önce islenmis suçlara iliskin mahkûmiyet kararlarinin adli sicil ve
arsivden silinmesini mümkün hale getirirken, Anayasa’nin 76. maddesi ile özel
kanunlarda yer alan bazi suçlara iliskin mahkumiyet kayitlarini kapsam disinda
tutmustur. 5352 sayili Kanun’un 12. maddesinin (1) numarali fikrasina iliskin
gerekçelerle, itiraz konusu Geçici 2. maddenin (1) numarali fikrasinin
“Anayasanin 76 nci maddesi ile özel kanun hükümleri saklidir.” biçimindeki son
cümlesi ve (2) numarali fikrasinin “… Anayasanin 76 nci maddesi ve özel
kanunlarda sayilan suç ve mahkûmiyetler disindaki kayitlar için …” bölümü
Anayasa’nin 2, 5 ve 17. maddelerine aykiri...”
oldugu gerekçesiyle iptal etmistir.
Anayasa Mahkemesinin
20.01.2011 tarih ve 2008/44 Esas, 2011/21 Sayili Karari Resmi Gazetenin 14
Nisan 2011 tarih ve 27905 sayili nüshasinda yayinlanmis olup, bu karar
dogrultusunda TBMM tarafindan çikarilan ve 11.04.2012 tarihli Resmi Gazetede
Yayimlanan 6290 sayili Adli Sicil Kanununda Degisiklik Yapilmasi Hakkinda Kanun
kabul edilmistir.
5352 sayili Adli Sicil
Kanununda yapilan yeni düzenlemeye göre:
Adlî Sicildeki
Bilgiler;
Cezanin veya güvenlik
tedbirinin infazinin tamamlanmasi,
Ceza mahkûmiyetini
bütün sonuçlariyla ortadan kaldiran sikâyetten vazgeçme veya etkin pismanlik,
Ceza zamanasiminin
dolmasi,
Genel af, halinde Adlî
Sicil ve Istatistik Genel Müdürlügünce silinerek, arsiv kaydina alinir.
Adlî sicil bilgileri,
ilgilinin ölümü üzerine tamamen silinir.
Türk vatandaslari
hakkinda yabanci mahkemelerce verilmis olup adlî sicile kaydedilen hürriyeti
baglayici cezaya mahkûmiyet hükümleri, kesinlestigi tarihten itibaren
mahkûmiyet kararinda belirtilen sürenin geçmesiyle, Adlî Sicil ve Istatistik
Genel Müdürlügünce adlî sicil kayitlarindan çikartilarak arsiv kaydina alinir.
Adlî para cezasina
mahkûmiyet hükümleri ile cezanin ertelenmesine iliskin hükümler, adlî sicil
kaydina alinmadan dogrudan arsive kaydedilir.
Arsive Kayitli
Bilgiler;
Ilgilinin ölümü
üzerine,
Anayasanin 76’nci
maddesi ile Türk Ceza Kanunu disindaki kanunlarda bir hak yoksunluguna neden
olan mahkûmiyetler bakimindan kaydin arsive alinma kosullarinin olustugu tarihten
itibaren;
Yasaklanmis haklarin
geri verilmesi karari alinmasi kosuluyla 15 yil geçmesiyle,
Yasaklanmis haklarin
geri verilmesi karari alinmasi kosulu aranmaksizin 30 yil geçmesiyle,
Diger mahkûmiyetler
bakimindan kaydin arsive alinma kosullarinin olustugu tarihten itibaren 5 yil
geçmesiyle, tamamen silinir.
5352 sayili Adli Sicil
Kanununun yürürlüge girdigi 1.6.2005 tarihinden önce silinme kosullari olusmasi
sebebiyle arsive alinan veya sartlari olustugu halde herhangi bir nedenle
arsive alinmamis bulunan ya da henüz sartlari olusmadigi için arsive alinamayan
mahkûmiyetler içinde ayni kosullar geçerlidir.
Yapilan degisiklikler
sonucunda, suç tarihine bakilmaksizin (01.06.2005 tarihinden önce islenen
suçlar içinde) Anayasanin 76’nci maddesi ile bazi özel kanunlarda yer alan ve
bir hak mahrumiyetine neden olan mahkûmiyetler bakimindan;
5352 Sayili Adli Sicil
Kanunu'nun 13/A maddesinde düzenlenen “yasaklanmis haklarin geri verilmesi”
karari alindiktan sonra dilekçe ile Adli Sicil ve Istatistik Genel
Müdürlügünden adli sicil arsiv kaydinin silinmesini istemek yeterli olup, bu
kayitlar için dava açmaya gerek kalmamistir. 11.04.2012 tarih ve 6290 Sayili
Kanun ile 5352 Sayili Adli Sicil Kanunu’nun geçici ikinci maddesinde yapilan
degisiklik ile eskiden mahkemelere ait olan bu yetki, yeni düzenleme ile Adli
Sicil ve Istatistik Genel Müdürlügüne verilmistir.
Diger mahkûmiyetler
bakimindan kaydin arsive alinma kosullarinin olustugu tarihten itibaren bes yil
geçmesiyle Adli Sicil ve Istatistik Genel Müdürlügüne verilecek bir dilekçe ile
arsiv kaydinin silinmesini istemek yeterli olup, bu kayitlar için de dava
açmaya gerek yoktur.
Fiilin kanunla suç
olmaktan çikarilmasi halinde, bu suçtan mahkûmiyete iliskin adlî sicil ve arsiv
kayitlari, talep aranmaksizin tamamen silinir.
Kanun yararina bozma
veya yargilamanin yenilenmesi sonucunda verilen beraat veya ceza verilmesine
yer olmadigi kararinin kesinlesmesi halinde, önceki mahkûmiyet kararina iliskin
adlî sicil ve arsiv kaydi Adli Sicil ve Istatistik Genel Müdürlügünce tamamen
silinir.
Ilgilinin ölümü
halinde, kisinin ölümünü tevsik eden resmî belgenin Genel Müdürlüge ulasmasini
müteakip adlî sicil kaydi tamamen silinir.
Kanunlarda yapilacak
degisiklikler sonucu idari nitelikte cezaya dönüstürülen suçlarla ilgili
bilgiler Adalet Bakanligi Adli Sicil ve Istatistik Genel Müdürlügünce re’sen
adli sicil kayitlarindan çikartilir.
Yanlislikla girilen ve
mükerrer olan kayitlar, af yasalari kapsaminda kalan kayitlar ile cezanin
çektirilmesinin ertelenmesine iliskin bilgiler zamanasimi süresi sonunda Adli
Sicil ve Istatistik Genel Müdürlügünce re’sen adli sicilden çikarilir.
Anayasanin 76.
maddesinde Sayilan Suçlarin ne oldugu ve Yasaklanmis Haklarin Geri Verilmesi
konusuna deginmekte yarar var.
Anayasanin 76.
Maddesinde Sayilan Suçlar:
Taksirli suçlar hariç
toplam bir yil veya daha fazla hapis cezasini gerektiren suçlar,
Zimmet, Ihtilâs,
Irtikâp, Rüsvet, Hirsizlik, Dolandiricilik, Sahtecilik, Inanci kötüye kullanma,
Dolanli iflas gibi yüz kizartici suçlar,
Kaçakçilik, Resmî
ihale ve alim satimlara fesat karistirma, Devlet sirlarini açiga vurma suçlari,
Terör eylemlerine
katilma ve bu gibi eylemleri tahrik ve tesvik suçlari ile,
Madde metinlerinde
"affa ugramis olsalar bile" ibaresi bulunan özel kanunlarda
düzenlenen;
2839 sayili Milletvekili
Seçimi Kanununun 11. maddesi
2820 sayili Siyasi
Partiler Kanununun 11. maddesi
657 sayili Devlet
Memurlari Kanununun 48/5inci maddesi
2802 sayili Hâkimler
ve Savcilar Kanunu 8. maddesi
6136 sayili Atesli
Silahlar ve Biçaklar ile Diger Aletler Hakkinda kanunun 7. Maddesi
3568 sayili Serbest
Muhasebeci Mali Müsavirlik ve Yeminli Mali Müsavirlik Kanununun 4/d maddesi
7397 sayili Sigorta
Murakabe Kanununun 2/b maddesi
1136 sayili Avukatlik
Kanununun 5. maddesi
1512 sayili Noterlik
Kanununun 7. maddesi
3298 sayili Uyusturucu
Maddelerle ilgili Kanunun 2. maddesi
5188 sayili Özel
Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun 10. maddesi
5174 sayili Türkiye
Odalar ve Borsalar Birligi ile Odalar ve Borsalar Kanununun 74 maddesinde
düzenlenen suçlar Anayasanin 76.maddesinin kapsamina giren suçlardir.
Yasaklanmis Haklarin
Geri Verilmesi:
Anayasanin 76'nci
maddesinde belirtilen suçlar ile Türk Ceza Kanunu disindaki kanunlarda
düzenlenen suçlardan kaynaklanan arsiv kaydinin silinebilmesi için öncelikle
yasaklanmis haklarin geri verilmesi kararinin alinmasi gerekir.
5560 Sayili Çesitli
Kanunlarda Degisiklik Yapilmasina Dair Kanunlarda yapilan degisiklik sonucu
5352 sayili Adli Sicil Kanununa eklenen madde geregince 5237 sayili TCK’nun
disindaki kanunlarda Yasaklanmis Haklarin Geri Verilmesi kabul edilmistir.
Buna göre;
5237 sayili Türk Ceza
Kanunu disindaki kanunlarin belli bir suçtan dolayi veya belli bir cezaya
mahkûmiyete bagladigi hak yoksunluklarinin giderilebilmesi için, yasaklanmis
haklarin geri verilmesi yoluna gidilebilir.
Bunun için; Türk Ceza
Kanununun 53 üncü maddesinin besinci ve altinci fikralari sakli kalmak
kaydiyla; Mahkûm olunan cezanin infazinin tamamlandigi tarihten itibaren üç
yillik bir sürenin geçmis olmasi, Kisinin bu süre zarfinda yeni bir suç
islememis olmasi ve hayatini iyi halli olarak sürdürdügü hususunda mahkemede
bir kanaat olusmasi gerekir.
Mahkûm olunan cezanin
infazina genel af veya etkin pismanlik disinda baska bir hukukî nedenle son
verilmis olmasi halinde, yasaklanmis haklarin geri verilmesi yoluna
gidilebilmesi için, hükmün kesinlestigi tarihten itibaren bes yil geçmesi
gerekir. Ancak, bu süre kisinin mahkûm oldugu hapis cezasina üç yil eklenmek
suretiyle bulunacak süreden az olamaz.
Yasaklanmis haklarin
geri verilmesi için; hükümlünün veya vekilinin talebi üzerine, hükmü veren
mahkemenin veya hükümlünün ikametgâhinin bulundugu yerdeki ayni derecedeki mahkemenin
karar vermesi gerekir.
Mahkeme bu husustaki
kararini, dosya üzerinde inceleme yaparak ya da Cumhuriyet Savcisini ve
hükümlüyü dinlemek suretiyle verebilir.
Yasaklanmis haklarin
geri verilmesine iliskin karar, kesinlesmesi halinde, adlî sicil arsivine
kaydedilir.
Bazi mahkemeler
tarafindan yasaklanmis haklarin geri verilmesi talepleri suçun TCK’da
düzenlendiginden bahisle reddedilmekte ise de, Yargitay 11. Ceza Dairesinin
asagida verilen 25.02.2008 tarih ile 2008/231 E, 2008/1002 Kararini unutmamak
lazim.
“Yasaklanmis haklarin
geri verilmesi kurumu yitirilen hak ve ehliyetlerin kosullarin gerçeklesmesi
halinde iyi halli hükümlüye yargi yolu ile geri verilmesini saglamaktadir. Bu
yasaklilik ister Türk Ceza Kanunundan, isterse özel bir yasadan kaynaklansin,
"kamu hizmetlerinden yasaklanma", "memuriyetten
mahrumiyet", "seçme ve seçilme hakkindan yoksun kilinma",
"yasal kisitlilik altinda bulundurulma" gibi gerek bir mahkumiyetin
dogal sonucu gerekse ceza seklinde hükmedilen her nevi ehliyetsizliklerin yasak
haklarin geri verilmesi yoluyla bertaraf edilmesine hukukumuzda bir engel
bulunmamaktadir. 5352 sayili Adli Sicil Kanunu 06.12.2006 gün ve 5560 sayili
kanunun 38.maddesi ile eklenen 13/A maddesinin 1.fikrasindaki; "5237
sayili Türk Ceza Kanunu disindaki kanunlarin belli bir suçtan dolayi veya belli
bir cezaya mahkûmiyete bagladigi hak yoksunluklarinin giderilebilmesi için, yasaklanmis
haklarin geri verilmesi yoluna gidilebilir". hükmü geregince hükümlülük
kararinda açikça hükmedilmese bile mahkumiyetin dogal neticesi olarak
yasaklanan haklarin her zaman yukarida bahsedilen maddenin birinci fikrasindaki
kosullarin bulunduguna mahkemece kanaat getirilmesi halinde iadesine karar
verilebilecegi cihetle; dolandiricilik suçundan verilen mahkumiyetin dogal
sonucu olarak yasaklanan haklarinin geri verilmesi talebinde bulunan hükümlünün
hukuki durumunun 5352 sayili Yasanin 13/A maddesinde belirtilen sartlar
isiginda degerlendirilerek karar verilmesi gerekirken hatali gerekçeyle red karari
verilmesi yasaya aykiri...”
5352 Sayili Adli Sicil
Kanunu’nun geçici ikinci maddesinde 11.04.2012 tarihinde 6290 sayili Kanunla
yapilan degisiklik sonucu adli sicil ve arsiv kayitlarini silinebilmesi için
yetkili mahkemeden Yasaklanmis Haklarin Geri Verilmesi Karari alindiktan sonra,
Adli Sicil ve Istatistik Genel Müdürlügüne dilekçe ile müracaat edilmesi
yeterli olup, ayrica mahkemeden adli sicil ve arsiv kaydinin silinmesin
istenmesine gerek yoktur. Bu yetki 6290 sayili Kanun ile Adli Sicil ve
Istatistik Genel Müdürlügüne verilmistir.
KAYNAKLAR
1 – Ibrahim
ÇIÇEK, Adli Sicil ve Arsiv Kaydinin Silinmesi,
Seçkin Yayinlari, 2013
2 - 01.06.2005 tarih
ve 25832 Sayili Resmi Gazetede Yayinlanan ve 25.05.2005
Tarihinde Kabul Edilen
5352 Sayili Adli Sicil Kanunu
3 - 11.04.2012
tarihli ve 6290 Sayili Resmi Gazetede
Yayimlanan Adli
Sicil Kanununda Degisiklik
Yapilmasi Hakkinda Kanun
4 - 14 Nisan 2011
tarih ve 27905 sayili Resmi Gazetede Yayinlanan
Anayasa Mahkemesinin
20.01.2011 tarih ve 2008/44 Esas, 2011/21 Sayili Karari
5 - 19.12.2006 tarihli
ve 26381 Sayili Resmi Gazetede yayinlanan 5560 Sayili Çesitli
Kanunlarda Degisiklik
Yapilmasina Dair Kanun
Hukukmedeniyeti.org