Sayfayı Yazdır | Pencereyi Kapat | Resimleri Gizle
Açıklama: Seçimdeki en belirsiz anlar,oy çuvalları ilçe seçim kurullarına getirildiğinde yaşanıyor
Kategori: Haber
Eklenme Tarihi: 25 Mayys 2015
Geçerli Tarih: 20 Nisan 2026, 01:30
Site: Görele Sol Platformu
URL: https://www.gorelesol.com/haber_detay.asp?haberID=21297
Oy hirsizliginda en
tehlikeli an!
Oy ve Ötesi'ne göre,seçimdeki en belirsiz anlar,oy çuvallari ilçe seçim kurullarina getirildiginde
yasaniyor.
- Seçim güvenligi ve
seffafligini saglamak amaciyla bir araya gelen gönüllülerin kurdugu Oy Ve Ötesi
dernegi, 7 Haziran genel seçimlerinde 45 ilde sandigi denetleyecek, islak
imzali tutanaklari temin edecek ve kendi veritabanina yükleyecek. Daha sonra
elindeki verileri YSK’nin SEÇSIS yazilimindaki sonuçlarla karsilastiracak olan
dernek, ayni zamanda sandik basinda yapilacak muhtemel usulsüzlükleri de seçim
genelgesi çerçevesinde denetleyip, engel olacak.
7 Haziran’da nasil bir
seçim olacagini, hile yapilip yapilamayacagini ve seffaf bir seçim için nasil
bir yol izleyeceklerini Oy Ve Ötesi dernegi yetkililerine sorduk.
» Oy Ve Ötesi nasil ve
neden kuruldu?
Türkiye’de, seçimlerde
bir takim seylerin ters gittigini ve bunu sadece elestirmekle degil, degistirme
noktasinda da bir seyler yapmak zorundayiz diyen 8 kisinin kurdugu bir dernek
Oy Ve Ötesi. Gezi olaylariyla baslayan bir sürü aksaklik vardi Türkiye’de. O
süreçte “Ülkede demokrasi, seffaflik, ifade özgürlügü” diyerek tepkisini ortaya
koyan binlerce insan gördük. Biz de “Sadece tepki göstermek yetmez, bir seyler
yapmaliyiz” diyerek yola çiktik. Saydigimiz problemler arasinda en somut
sorunun seçim sisteminde oldugunu gördük ve bu noktada bir degisiklik yapalim
diye karar aldik. Biliyorsunuz, Türkiye’deki seçim sistemine güvenmeyenlerin
orani yüzde 43’e yükseldi. Biz de diyoruz ki, “Güvenmiyorsaniz, gelin ve sandik
basinda durun.”
» Seçim sistemindeki
somut problemler neydi?
“Sandiklarda oy
çaliniyor”, “Oy verme kabininde fotograf çekiliyor, birden fazla kisi oy verme
kabininde bulunuyor” ve “Geçerli geçersiz oylar iyi tespit edilmiyor” gibi pek
çok örnek verebiliriz. Biz, bu spekülasyonlara son verip, sandigin güvenligini
almak istiyoruz.
» Seçim güvenligi,
yapildigi günle mi sinirli sadece?
Hayir. Öncesi ve
sonrasinin da oldugunun bilincine sahip bir dernegiz. Seçim öncesinde devlet
kaynaklarinin kullanimindan tutun da partilerin, medyada esit ve adil bir
sekilde yer almaya kadar pek çok konuda çalismalar yapiyoruz. Ancak önceligimiz
tabii ki sandik basi. Öncelikle oranin güvenlik altina alinmasi gerekiyor. Bu
yüzden sandik basinda gönüllü olarak çalisabilecek insanlar internet üzerinden
bize basvuruda bulunabiliyor.
» Sandik basi
önceligimiz diyorsunuz…
Verilerin sandiktan
alinip, SEÇSIS’e girildigi nokta; isin en karanlik bölümü. Bununla ilgili bir
çalismaniz var mi? O bölüm, gözlerden uzak oldugu için nelerin dönüp,
dönmedigini ispatlamak çok zor. SEÇSIS ile ilgili aldigimiz önlemin adi T3… Gün
sonunda sandik basina yerlestirdigimiz insanlarin tümünden islak imzali
tutanaklari almalarini ve bizim sistemimize yüklemelerini istiyoruz. O tutanak
alindiktan sonra yolda çuvalin basina bir sey gelmesi ya da SEÇSIS’e veriler
girilirken bilinçli veya bilinçsizce meydana gelecek herhangi bir hatanin
saglamasini yapabilecegiz. Sistemimizi bunu hizli bir sekilde yapmak üzere
kurduk ve Cumhurbaskanligi seçimlerinde test ettik, denedik. O hatalari
yakalayabildiginiz ve tutanaklari alabildiginiz sürece yapilacak hatalar seçimi
etkilemiyor ve isi yargiya tasima hakkiniz her zaman baki oluyor.
» Cumhurbaskanligi
seçimlerinde bu yöntemi denediginizde YSK’nin seçim sonucu ile sizinki arasinda
bir fark gözlemlediniz mi?
Çok küçük bir fark
vardi, evet. Sonucu degistirebilecek farkliliklar degildi ama yine de bir rapor
hazirladik.
» Basvurular
internetten yapiliyor ve aslinda siz tanimadiginiz insanlari o sandiklarin
basina yönlendiriyorsunuz. Bu konuda güvensizlik hissettiginiz ya da süpheye
düstügünüz olmuyor mu?
Su an her ilçede görev
alacak gönüllülerle yüz yüze tanismis durumdayiz. Ayni yerde görev alacak
gönüllüler de birbirleriyle tanistilar. Egitim toplantilari da yaptik hatta bu
insanlarla. Hiç kimse bizim için sadece bir isim degil. Öyle kalmamasi için de
elimizden geleni yapiyoruz zaten.
» Genel gönüllü
profili nedir? Politik insanlar mi sandik basinda Oy Ve Ötesi için görevli
olmak istiyor?
Içimizdeki herkesin
bir siyasi görüsü var elbette ama bu insanlarin çogu, politik fikirleri ne
olursa olsun, politika çarkinin içine girmemeyi tercih edenlerden olusuyor.
Bazilari daha önce aktif olarak siyasetle ilgilenmis ancak kirginlik yasayip
bagimsiz mücadele etmeyi tercih etmis insanlar da var. Bir o kadar da daha önce
hiçbir sey yapmamis, siyasetle ilgilenmemis ama artik daha seffaf bir seçim
için “Tasin altina elimi sokmaliyim” diyen de var…
» Bu durumda
gönüllüler arasinda bir AKP’li de olabilir mi?
Olabilir tabii ki
çünkü biz, her siyasi partinin lehine olan bir seyi yapmaya çalisiyoruz.
Herkesin oyunu korumaya çalisiyoruz. A,B ya da C partisi yok bizim için. Tek
istedigimiz seçimin adil ve seffaf bir sekilde yapilmasi. Dernek içerisinde de
kimse kimseye siyasi görüsünü ya da oy verecegi partiyi sormaz zaten.
» Özellikle
Güneydogu’da oylarin parayla satin alindigi konusuluyor. Oy Ve Ötesi, bunun da
önüne geçebilecek mi?
Kurulma
nedenlerimizden biri de bunun önüne geçebilmek. Nelerin yapilmamasi gerektigini
anlatiyoruz seçmene ve müsahitlere. Sadece oyun parayla satilmasi degil,
aslinda köylerdeki en büyük problem; bir kisinin gelip, tüm köy adina oy
vermesi… Köy köy gezerek oradaki halka seçimle ilgili egitim veriyoruz.
» Peki, bugüne dek bir
engellemeyle karsilastiniz mi?
Bu isin dogru
yapilmasini isteyen gönüllülerle beraberiz. Henüz bir engelle karsilasmadik ancak
seçim günü gönüllüler bazi zorluklarla karsilasabilirler. Gönüllü
arkadaslarimiz seçimin genelgeye uygun bir sekilde yapilmasi için orada olacak.
Dolayisiyla karsi çikan taraf, aslinda genelgeye karsi çikmis olacak.
Baskasinin adina oy kullanmak genelgeye aykiri bir durum. Eger böyle bir
durumla karsilasirsak, is yargiya intikal edecektir.
» Türkiye’deki mevcut
yargi sistemini göz önüne aldiginizda, adil bir geri dönüs olacagini düsünüyor
musunuz?
Daha önceki seçimlerde
Kâgithane’de, 35 sandiktaki tutanaklarda bariz bir oynama yapilmisti. Simdi
agir ceza mahkemesinde görülüyor bu dava mesela. Henüz sonuçlanmadi ama bu
Türkiye’de bir ilk. Bunun sonuçlarini ileride görebilecegiz ancak. Yargi
sürecini bizzat biz yürütmüyoruz zaten. Aslinda o bizim isimiz degil. Biz,
tespit ettigimiz usulsüzlükleri belgeliyor ve partilerin görevlilerine teslim
ederek sürecin baslamasina önayak oluyoruz sadece. Aslinda bu durum partilerin
inisiyatifinde gelisiyor. O noktada dernegimizin bir yaptirim gücü yok.
» Seçimle ilgili en
büyük tartisma, YSK’nin, elektronik seçim sistemi SEÇSIS üzerine yapiliyor.
Özellikle savunma sanayi ve resmi kurumlarda kullanilan yazilim ve
donanimlarin, güvenlik sertifikasina sahip olmasi gerekiyor. Ancak SEÇSIS hâlâ
bir sertifikaya sahip degil. Sisteme disaridan müdahale edilebilir mi sizce?
Seçim, ne kadar ilkel
sartlarda gerçeklesmis olursa aslinda sapmalar da o denli az oluyor. Insan
eliyle yapilmis bir teknoloji oldugu için disaridan elbette müdahale
edilebilir. YSK Baskani ile daha önce bir görüsmemiz olmustu. Bu görüsmede,
sistemlerine çok güvendiklerini söylediler. Ancak buradaki en önemli nokta,
SEÇSIS’e girilmeden önce verilerde bir degisiklik yapilmasina engel olmak. Biz
de sandik basinda bunu saglamaya çalisacagiz. Yani islak imzali tutanaklari
alarak, kendi sistemimize girecegiz ve daha sonra SEÇSIS’e girilen bilgilerle
karsilastirma yapacagiz. Seçimdeki en belirsiz süreç, çuvallarin okuldan çikip,
ilçe seçim kuruluna geldigi an. Bu alani yönetmek ve içeride nelerin oldugunu
bilmek mümkün degil.
» Oy Ve Ötesi,tüm sandiklara
elini uzatabilecek mi?
45 il, 164 ilçede
örgütlendik. Bunlar Türkiye’nin ilk 100 içerisindeki ilçeleri. Bu da genel
seçmen sayisinin yüzde 52’sine tekabül ediyor. Özellikle de parti bagimsiz
birinci ve ikinci partinin, birbirine en yakin iki oyu aldigi yerleri seçtik.
Bulundugumuz okullardaki bütün tutanaklari almak için de müsahitlerimize,
gerekli egitim ve dokümanlari verdik.
» Mevcut seçim
sistemiyle AKP’nin 50 yil daha iktidar olabilecegi söyleniyor. Katiliyor
musunuz?
Türkiye’de biz,
ögrenilmis çaresizlik dedigimiz seyi yasiyorduk aslinda. Onu yikmak ve sandik
basinda yasanildigi iddia edilen seyleri görmek için Oy Ve Ötesi’ni kurduk.
Dolayisiyla bu ögrenilmis çaresizliklerden vazgeçip, bir seyler yapmamiz
gerekiyor. Dernegimiz gönüllüleri ya da partilerin müsahitleri -nereden, kim
oldugunun bir önemi yok- sandik basinda olmamiz ve oyumuza sahip çikmamiz
lazim. Cahillik ve genelgenin gereklerini dogru bir sekilde yerine
getirmedigimiz için seçim sirasinda sorunlar yasiyoruz.
» Seçim genelgesi
dogru bir sekilde takip edilirse sorunlarin hepsi çözülmüs oluyor mu? Genelgenin
kendisi problemsiz mi yani?
Layikiyla uygulandigi
sürece seçim sisteminde bir problem yok. Oy sayim sürecinde yasanan
problemlerin egitimsizlikten kaynaklandigini çok iyi bir sekilde deneyimledik
artik.
» Seçim sürecinin en
önemli parçasi olan YSK’nin tarafsiz oldugunu düsünüyor musunuz?
YSK’nin tarafsiz
olmasi gerekiyor ve bütün süreçleri de o sekilde yönettigini biliyoruz. Ortada
ciddi bir seçim kanunu var ve onun geregini uygulamaya çalisiyor. Öyle ki,
partilere ayrilan zaman dilimleriyle ilgili TRT’ye ceza bile kestiler.
» Ancak HDP,
Erdogan’in düzenledigi mitinglerde AKP’ye tarafli yaklasimi nedeniyle YSK’ya
sikâyette bulundu fakat reddedildi…
Isin hukuki boyutunu
bilmiyorum. Belki daha önce bu konuda verilmis bir karar vardir ve o yüzden
reddetmislerdir.
» Ben daha önce bir
Cumhurbaskani’nin, herhangi bir parti için oy istedigini görmedim. Siz gördünüz
mü?
Sanirim bu soruya
hukukçularin cevap vermesi gerekir. Biz YSK’nin, kanunlara uygun, tarafsiz
olarak bu sürecin devam etmesi için gerekli çalismalari yapmaya özen
gösterdigini umuyoruz.
» YSK’nin seçim
yazilimi SEÇSIS, UYAP’in agini kullaniyor. UYAP da biliyorsunuz ki Adalet
Bakanligi’na ait bir sistem. Hükümetin bir organina ait agin, YSK tarafindan
kullanilmasi size göre tarafsizlik mi?
Seçmen listelerini YSK
açikliyor ve partilere gönderiyor. Yani su anda bütün partiler, 56 milyon
seçmenin kimler oldugundan haberdar. Evet, sistem UYAP’in agini kullanabiliyor
ama ayni zamanda denetlenmesi için her partiye de bir yetki veriyor. Listeler
hazirlandiktan sonra da YSK size bir yasal itiraz süresi ve hakki da veriyor.
» Seçim sürecinde her
sey sizin planladiginiz gibi olursa hilenin yasanmadigi bir seçim atlatmis
olacak miyiz?
Hilesiz bir seçim
demeyelim ama her seyin dogru yürütüldügü bir seçim geçirmis olacagiz.
Tutanaklari da karsilastirarak aslinda bütün sonuçlarin bir sivil inisiyatif
tarafindan saglamis olacagiz.
Oy Ve Ötesi’nin,
SEÇSIS’i denetlemek üzere gelistirdigi T3 sistemi söyle çalisiyor:
Çogunlukla kafalarda su soru isareti mevcut; Sandiktan ne çikarsa çiksin “arkada, sistemde” degisiklik mi yapiliyor? Böyle bir durumda oylarimizi sandik basinda gözlemlememizin ve sayimina sahitlik etmemizin ne gibi bir etkisi olabilir ki? Iste bu soruya cevap bulmak üzere yola çikan Oy ve Ötesi; “Sandik sonuç tutanagini yani o sandiktan çikan ve sandik kurulu üyeleri tarafindan imza altina alinmis kesin sonuç belgelerini topluyor. Toplanan sonuç belgelerini birlestirdikten sonra YSK’nin resmi sonuçlariyla karsilastiriyor, sürecin veriye dayali ve hizli bir saglamasini yapmis oluyor. Yaratilan T3 sistemi iste tam da bu asamada devreye giriyor. Oy ve Ötesi’nin özgün yazilimi olan Türkiye Tutanak Teyit (T3), Cumhurbaskanligi seçimindeki çalismada yüzde 100 isabet sagladi. T3, ilçe seçim kurullarindaki veri girisleri sirasinda olusabilecek en küçük hatayi bile saptiyor. Oy ve Ötesi gönüllüleri tarafindan toplanan islak tutanaklar, taranarak T3 sistemine aktariliyor. Aktarilan tüm tutanaklar, Türkiye’nin dört bir yanindan görüntülenebiliyor. Yani seçim gecesi bilgisayar basinda olan herkes T3 sistemine kisisel parolalariyla girerek önlerine rastgele gelecek olan tutanaklarin üzerindeki sayilari sisteme girecek. Her bir tutanak, rastgele üç kisi tarafindan sisteme girildikten sonra ‘dogru’ olarak isaretlenecek. 3 kademeli kontrol mekanizmasi sayesinde, insan gözünün yapma olasiligi olan hatalarin önüne geçiliyor. Sisteme yüzde 100 dogrulukla girilecek olan bu sonuçlar, SEÇSIS’in sonuçlariyla karsilastirilacak”
Tunca Ögreten – Taraf