Sayfayı Yazdır | Pencereyi Kapat | Resimleri Göster
Açıklama: Vatandaşın cebinden sağlığa harcadığı para 2009 yılında 8.1 milyar TL iken 2013'te 13.2 olmuş, 2014'te ise 15 milyar TL olacağı tahmin ediliyor
Kategori: Ekonomi-Çalışma Hayatı
Eklenme Tarihi: 31 Ekim 2014
Geçerli Tarih: 20 Nisan 2026, 03:09
Site: Görele Sol Platformu
URL: https://www.gorelesol.com/haber_detay.asp?haberID=19546
"Tibbi Yoksulluk Tuzagi"nin Neresindeyiz?
Aslinda Türkiye'de çok uzun süredir degisen
Hükümetlere/Saglik Bakanlarina ragmen pusulasi Dünya Bankasi/Dünya Ticaret
Örgütü olanlarin saglik politikasi degismiyor.
Kamuoyuna yansiyan birkaç "taze" veriyi
paylasmakta yarar var:
* Türkiye'de 11.5 milyon kisinin geliri 326 TL'den az...
* Toplam hane halki serveti düsen 11 ülke arasinda Türkiye
de yer almaktadir. Üstelik servetin düsüs oraninin en yüksek oldugu ülkeler
arasinda Türkiye 4. sirada.
* Credit Suisse tarafindan yayinlanan Küresel Servet
Raporu’na göre, 2000 yilinda Türkiye nüfusunun en varlikli yüzde 1’lik kesimi
ülkedeki toplam servetin yüzde 38’ini alirken bu oran 2014 yilinda yüzde 54’e
çikmis.
* Genel Saglik Sigortasi (GSS) kapsaminda tahakkuk eden prim
7 milyar 300 milyon civarinda iken bunun ancak 350 milyon TL’si tahsil
edilebilmis.
* Saglik sistemi disinda kalan vatandas olmasi saglik
hakkinin kullanilamadigi anlamina geliyor.
* Vatandas sagligi için 10 çesit katki payi ödüyor.
* Vatandasin cebinden sagliga harcadigi para 2009 yilinda
8.1 milyar TL iken 2013'te 13.2 olmus, 2014'te ise 15 milyar TL olacagi tahmin
ediliyor. (1)
Bu verilerin yanisira bir-iki bilgiyi de hatirlatmakta yarar
var:
Gelir tespitine göre hane halki basina geliri mevcut asgari
ücretin 1/3’nden az olanlar fakir olarak degerlendirilip bunlarin GSS primi
devlet tarafindan karsilaniyor. Bu durumda kisi basina hane halki aylik geliri
297 TL altinda olanlar prim ödemiyor. Bir diger ifadeyle hane halki geliri kisi
basina 297 TL’yi asanlar herhangi bir iste çalismasalar dahi SGK’ya (Sosyal
Güvenlik Kurumu) prim ödemek zorundalar.
Kisilerin gelirlerine göre ödemesi gereken prim 37 ile 226
TL arasinda degisiyor. Yani 297 TL aylik geliri olan 37 TL prim ödemek zorunda.
* * *
Saglik politikasi gündemli sohbet ya da toplantilarda
siklikla dile getirilirdi: Saglik politikasi her hükümetle her yeni Bakan'la
degismemeli! Biz de dilimiz döndügünce aslinda Türkiye'de çok uzun süredir
degisen Hükümetlere/Saglik Bakanlarina ragmen (pusulasi Dünya Bankasi/Dünya
Ticaret Örgütü olanlarin) saglik politikasinin degismedigini anlatmaya
çalisirdik. Ne kadar inandirici, ikna edici oluyorduk ayri ama 2002 sonundan bu
yana hükümetteki siyasi parti de Bakan'da degismedi, dolayisiyla bu soru
azaldi. Bu kez de tutarsizlik elestirisi yapilir oldu. Oysa dönem dönem çatisir
gibi gözüken uygulamalar gerçekte varilmak istenen hedef açisindan bir sapmayi
temsil etmiyordu, etmedi de!
Lancet’de 2001 yilinda yayinlanmis bir yazi Türkiye dahil
dünya ölçeginde dayatilan/benimsenen saglik politikasini çok güzel
tanimliyordu:
"piyasa yönelimli uluslararasi saglik reform
akimlari…(ile) ... Dünya Bankasi gibi kuruluslar tarafindan saglik hizmeti
üretenlerin özellestirilmesi ve kamu kurumlarinda kullanici ödentileri (user
fees) araciligiyla özel finansmanin arttirilmasi savunulmaktadir. Ayrica kamu
hizmetlerinin yabanci yatirimcilara ve piyasalara açilmasini hedefleyen ticari
egilimler, Dünya Ticaret Örgütü tarafindan artan sekilde desteklenmektedir.
…Kamu hizmetlerini zayiflatacak bu tür girisimler ... orta
ve düsük gelirli ülkelerin kirilgan sistemleri için daha acil tehditler
olusturmaktadir. Bu egilimlerden ikisi; kamu hizmetleri için kullanici
ödentilerinin alinmasi ve özel hizmetler için cepten harcamalardaki artis, eger
birlikte etki ederlerse, büyük bir yoksulluk tuzagi olusturabilirler.
Bu politikalarin etkileriyle ilgili ampirik çalismalarin
sonuçlari ciddi olumsuz sonuçlara isaret etmektedir. Kamu ve özel saglik
hizmetlerinde cepten harcamalarin yükselisi aileleri yoksulluga sürüklemekte ve
zaten yoksul olanlarin yoksullugunu artirmaktadir." (2)
Toparlayarak soralim: 11.5 milyon kisinin gelirinin 326
TL'nin altinda oldugu ve hane halki gelirinin en hizli düstügü 4. ülke olan
Türkiye'de genel saglik sigortasi primlerinin tahsilinin 20'de birden bile daha
az oldugu, 2009'dan bu yana cepten harcamalarin neredeyse iki katina (8
milyardan 15 milyara) ulastigi göz önüne alinirsa acaba tibbi yoksulluk tuzaginin
neresindeyiz? (EB/HK)
(1) ISMMMO Türkiye'de
Saglik Stratejileri ve Harcamalar Raporu
(2) Özetlenerek ve kisaltilarak yararlanilan yazinin orijinal çevirisi için bakiniz: Toplum ve Hekim Temmuz-Agustos 2003; cilt 18, sayi 4, sayfa 273-278
Eris Bilaloglu
Istanbul - BIA Haber Merkezi