Sayfayı Yazdır | Pencereyi Kapat | Resimleri Göster
Açıklama: Körfez ülkelerinde esaret sistemi: Kafala
Kategori: Ekonomi-Çalışma Hayatı
Eklenme Tarihi: 24 Ekim 2014
Geçerli Tarih: 20 Nisan 2026, 01:28
Site: Görele Sol Platformu
URL: https://www.gorelesol.com/haber_detay.asp?haberID=19519
Esaret sistemi: Kafala
Körfez ülkelerinde esaret sistemi: Kafala
Dünyanin en zengin ülkeleri arasinda sayilan Birlesik Arap
Emirlikleri, Suudi Arabistan ve Katar gibi Körfez ülkelerinde giderek
yayginlasan bir çalisma sistemi var: Kafala Sistemi.
Dünyanin en zengin ülkelerinden olan Birlesik Arap Emirlikleri,
Suudi Arabistan ve Katar gibi körfez ülkelerinde giderek yayginlasan Kafala
sistemi olarak adlandirilan sözlesmeye göre, çalismak için bir sirketle anlasma
yapan bir isçi, kendisini ülkeye getiren sirketten baska bir isletmede
çalisamiyor. Isçi kendi isverenini dahi seçemiyor yani. Ayrica, ülkeyi terk
etmesi de yine onu getiren sirketin inisiyatifinde, çünkü pasaportuna el
konuluyor. Yalnizca Suudi Arabistan'da bu sistemle çalistirilan 1,5 milyon isçi
bulunuyor. Bu sistemin en yaygin oldugu alanlar ise insaat, kimya ve ev isleri.
2022 Dünya Futbol Kupasi'nin Katar'da yapilacak olmasindan
dolayi ülkede insaat sektörü son derece faal. Çalismak amaçli ülkeye getirilen
isçilerin hemen hepsinin kafala sistemine göre is sözlesmelerinin yapildigi
biliniyor. Kötü çalisma kosullarindan dolayi, su ana kadar yalnizca insaat
sektöründe 1300 isçinin yasamini yitirdigi ve 2022'ye dek bu 'sayi'nin 40 bin insani
bulacagi tahmin ediliyor.
Birlesik Arap Emirlikleri nüfusunun yaklasik yüzde 90'i
göçmen isçilerden olusuyor. Katar nüfusunun yüzde 85'i göçmen isçiden
olusurken, Suudi Arabistan'da çalisan yaklasik 8 milyon göçmen ise ülke
nüfusunun üçte birini meydana getiriyor. Sözü geçen göçmen isçi oranlarinin
tamami kafala adi verilen çalisma sistemiyle Körfez ülkelerinde bulunmuyorsa
da, son Insan Haklari Izleme (HRW) örgütü raporunda (1) da belirtildigi gibi,
bu sistemin genisletilmesi yönünde çabalar var.
Kafala sisteminin asil magduru kadinlar
Kafala sisteminin en olumsuz yanlarindan biri de; özellikle
ev islerinde çalisan kadinlar için basta cinsel taciz riski olmak üzere,
kuralsizligin günlük hayata hakim olmasi.
Birlesik Arap Emirlikleri'nde 146 bin kafala sözlesmesine
göre ev çalisani kadin var. Çogunlugu Endonezya, Siri Lanka ve Filipinler'den
geliyor. HRW'in raporunda ev islerinde çalisan 99 kadin ile yapilan röportajda
ortaya çikan tablo su: Röportaja yanit veren kadinlarin üçte birden fazlasi
kendilerine ev sahibi patron tarafindan siddet uygulandigini belirtirken,
azimsanamayacak bir oran da cinsel tacize ugradiklarini dile getiriyor.
Günde ortalama 20 saat çalistiriliyorlar. Haftada 7 gün ve
yillik izin yok. Pek çogu aylik maaslarini bile alamiyor. Üstelik ya sikayet
edebilecekleri bir merci yok ya da kimse kendileriyle ilgilenmiyor. Örnegin,
Farah S., 23 yasinda, Endonezyali genç bir kadin. Meseleye iliskin söyle diyor,
''Is, araci acenta tarafindan bize söylendigi gibi degil. Bütün gün yemek
pisir, bulasik yika, çamasir yika, temizlik yap... Molasiz tabii...''.
Farah S.'nin araci firmaya ulasma çabasina ev sahibi kadinin
yaniti ise, ''Ben seni satin aldim'' olmus.
2006'da HRW tarafindan yayinlanan 133 sayfalik benzer bir
raporda da toplam 142 röportaja yer verilmisti. (2) Suudi Arabistan'da ev
isçisi olarak çalistirilan kadinlarla ilgili cezaî uygulamalar pek çok kez
isleme konulmus. Tutuklama ya da kirbaç cezasi gibi cezalara çarptirilmislar.
Gerekçesi ise hirsizlik, aileyi bozma, hatta 'büyücülük'.
Insan Haklari Izleme örgütünün (HRW) Suudi Arbistan çalisani
Nisha Varia'nin 2006 Raporu'na yaptigi degerlendirmeye göre, Suudi Arabistan'da
ev islerinde çalisan yabanci kadinlarin durumu yari kölelik olarak
nitelenebilir. Bu rapordan kimi röportaj örnekleri ise sunlar:
Siti Mujiati Endonezyali bir ev isçisi. Cidde'de çalisiyor.
HRW ropörterine sunlari söylüyor: ''Benim isverenim bana 6 yil, 8 ay boyunca
Endonezya'ya bir kez olsun gitmeme izin vermedi. Bir kez olsun maas almadim.
Tek bir riyal dahi...'' (11 Aralik 2006)
Bir baska örnek: Haima G. Filipinli ev isçisi ve Riyad'da
çalisiyor. Kendisiyle yapilan röportajinda sunlari dile getirme cesaretini
gösteriyor: ''Isveren bana defalarca tecavüz etti. Bana diyor ki; 'Ben seni 10
bin riyala satin aldim'...'' (7 Aralik 2006)
Siri Lankali Ponnamma S. da Riyad'da ev isinde çalisan bir
genç kadin: ''Bir buçuk yildir maas almiyorum. Maasimi istedigimde ise her
defasinda dayak yemek zorunda kaliyorum. Sirtimda hâlâ yara izi var. Her
defasinda, para istedigimde dayak var...'' (14 Aralik 2006)
(1) http://www.hrw.org/node/129798
(2) „‘As If I Am Not Human’: Abuses against Asian Domestic
Workers in Saudi Arabia“ (2006)
(SoL- Dis Haberler)