(1) Cari açik verdigimiz sürece (2) Ekonomi, TL ve dövize dayali ikili para sistemine dayali olarak isledigi sürece, Türk parasi istikrar kazanamayacaktir. Dövizfiyati artislari ithalatin TL karsiligini yükseltmeye, enflasyonu körüklemeye devam edecektir.

Bakliyatta yeni zamlar kapida

2013'ü ortalama yüzde 25'lik zamla kapatan bakliyat ürünlerinde, 2014'te de yeni zamlar kapida.

Çünkü arz talep dengesi bir türlü kurulamiyor. Yurt içinde üretimin düsmesiyle fiyatlarin arttigini söyleyen sektör temsilcileri, fiyatlarin artmasinda 'stokçu tüccarlarin' da bu durumdan yararlandigini iddia ediyor.

Hürriyet'teki habere göre bakliyat üreticisi ülkelerdeki iklimsel felaketler de, 1 kilogram fasulyenin fiyatinin market raflarinda 6 lirayi geçmesine neden oldu. Kuru fasulye 2013'ü yüzde 59'lik zamla kapatirken, yesil mercimekte de yüzde 19'luk artis yasandi. Patates de zam sampiyonlari arasinda yer alirken, fiyatlardaki yükselis yüzde 110'u geçti.

'STOKÇULAR' PANIKLEDI

Ürünün özelliklerine göre 26 liraya kadar çikan fasulye fiyatlarin düsürülmesi için Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) harekete geçmesi gerektigini ifade eden Türkiye Ziraatçiler Dernegi Baskani Ibrahim Yetkin, pirinçte de asiri fiyat artisi yasandigini, TMO'nun fiyatlari dengelemek için 100 bin tonluk ithalat yapilacagini açikladigini belirtti.

Yaklasik 2 hafta önce TMO ile görüsme yaptiklarini söyleyen Yetkin, "Bakliyatta oldugu gibi, pirinçte de ürünlerin fiyatlari zamlandi. Bunun sebebi hem üretimin azalmasi, hem de 'stokçu tüccarlarin' olmasi. TMO da fiyatlari dengelemek adina pirinç ithalati yapilacagini açikladi. 'Stokçu tüccarlar' panikledi piyasaya ürün sürmeye basladi. Daha ithalat yapilmadan pirinç fiyatlarinda yüzde 10 düsüs yasandi" dedi.

ZAMLAR ÇIFTÇIYI KAÇIRDI

TMO'nun bu hamlesinin diger alanlarda yapilmasi gerektigini savunan Yetkin, ancak TMO'nun bu karari tek basina alamadigini Bakanlar Kurulu'nun yetki vermesi gerektigini söyledi. TMO isin içinde olmayinca tüccarlarin piyasayi belirledigini dile getiren Yetkin, "Mercimek üretimimiz yok denecek kadar az. Fasulyede de durum pek farkli degil. Çiftçiler üretmiyor. Maliyetlerini bile karsilayamiyorlar. Elektirikten suya, arazi kira bedelinden tohum fiyatlarina kadar herseye zam geldi. Destekleme primleri de düsük kaldi" dedi. Bu ürünlerde ithalata bagimli olundugundan ve yükselen kurlardan dolayi 2014'te en az yüzde 25 daha zam gelebilecegi bilgisini veren Yetkin, "TMO bu alanlarda da piyasayi düzenleme adina ithalat yapabilir. Ithalat da kisa vadeli bir çözüm. Uzun vadede bu çözüm basimiza dert olabilir. Küçük üreticiler de kaçinca büyükler 'tekellesti" ifadelerini kullandi.

YÖNTEMLER DEDEDEN KALMA

Erzincan'da tüccarlik yapan Güntürk Ticaret'in sahibi Senol Güntürk, stokçuluk iddialarina karsi çikti. Türkiye'de bu yil üretimin çok düsük oldugunu belirten Güntürk, "Dünyada da durum farkli degil. Türkiye'de halâ dededen kalma yöntemlerle üretim yapiliyor" dedi.

AMAÇ IHTIYACI KARSILAMAK

Türkiye'de üretimin düsük olmasinin yaninda ithalatinda durdugunu belirten Al Bakliyat Tarim ürünleri sahibi Halis Bal da, "Yil boyunca gerekli ihtiyaç için stok yapiliyor. Bunun da fiyat artisina bir etkisi yok. Ürün az oldugu için de köylüye ödenen para artiyor" dedi.

ÜRETIMDE BÜYÜK DÜSÜS

Bakliyat üretimi 2013'te düstü. Nohut yüzde 2,3 azalarak 506 bin ton, kirmizi mercimek yüzde 3,7 azalarak 395 bin ton, patates yüzde 17,7 azalarak 4 milyon ton, kuru fasulye ise 200 bin ton  olarak gerçeklesti. Türkiye'de kisi basina mercimek tüketimi 6 kg, fasulye tüketimi ise 3 kg seviyesinde.