Soru: Sevket Bey yazilarinizi ve bilgilendirmelerinizi okuyorum. Konulari örnekleriyle açiklik getirmeniz bizleri aydinlatiyor. Size benim de bir sorum olacak. Cevaplarsaniz çok memnun olacagim. 1955 dogumlu ve 2005 yili sigortalilik girisli annem 7,5 yil SSK’li çalisan olarak prim yapmistir. Su an ise çalismiyor. Emekli olabilmesi için ne yapilmasi gerekiyor. Normal sartlarda iki yil içinde yasi dolacak, ama primi eksik oldugu için emekli olamayacak. Bir yerde çalismadigi için de primi artmiyor. Bu durumda;

1. Istege bagli sigortali olsa bu emeklilik isini uzatir mi?

2. Bu istege bagli primler SSK çalisani gibi mi yatar? Yoksa Bag-kur primi olarak mi görünür?

3. Bag-Kur primi olarak görünür ise emeklilik süresi daha da çok uzamis olur mu?

4. Istege bagli sigortali olur ise saglik hizmetlerinden ayni SSK çalisani gibi yararlanir mi? Yoksa emekli olan esinden yararlanmaya devam eder mi? Hüseyin Y.

Cevap: Sosyal güvenlikte aynen tip alaninda oldugu gibi “Çözümler kisiye özgüdür” diye degismez bir kural vardir. Bir çok kisi ve durum için özellikle 01.10.2008 sonrasindaki istege bagli sigortalilik emekliligi öteleyici bir nitelik arz eder. Oysa anneniz için düsündüklerinizin tam tersi olarak istege bagli sigortalilik en rasyonel ve en dogru yöntem olacaktir. Bir kere anneniz 08.09.1999 sonrasinda sigortaliliga basladigi için SSK sigortaliligindan emekliligi ya 7 bin günü tamamlamasina ya da 2030 yilina kadar 4 bin 500 günü tamamlamasina bagli bulunmaktadir. Bu nedenle iki yöntem bakimindan da SSK’liliktan emekliligi uzun yillar gerektirmesinin yani sira, bu yasta bilfiil SSK statüsünde çalismasini zorunlu kilmaktadir. Oysa anneniz 60 yasina tabi oldugu Bag-Kur sigortaliliginda 5 bin 400 günü doldurursa emekli olabilecektir. Isin bir diger kolay tarafi annenizin 5 bin 400 günü doldurmasi için artik yalnizca Bag-Kur kapsaminda sayilan istege bagli prim ödeyebilecek olmasidir. Istege bagli prim öderken anneniz üzerinden aylik aldigi babanizdan dolayi degil kendi sigortaliligindan dolayi saglik yardimlarindan yararlanacaktir.

Saglik yardimlarindan yararlanma bakimindan SSK çalisani olma, istege bagli Bag-Kur’lu olma veya dul-yetim ayligi aliyor olma arasinda bir fark da bulunmamaktadir.

Bu tablo mevcut sartlara göre geçerli tablodur. Buna karsin bekleyip durdugumuz meshur Torba Yasa çikarsa daha erken emekli olmaniz da mümkün olabilecek. Zira Torba Yasadaki kadinlarin dogum borçlanmasi hakkini üç çocuga çikarmayi, sigortalilik öncesi dogumlarin da borçlanilabilmesini, Bag-Kur sigortalilarinin dogumlarini borçlanabilmesini de içeriyor. Yasa çikarsa ve yasanin çikmasi asamasinda bu vaatler de törpülenmezse ayriyeten annenizin 2005 yilindan önce meydana getirdigi üç dogum ve çocugu var ise bunlardan dolayi yapacagi 6 yillik dogum borçlanmasiyla hemen emekli olabilir.

Hasili tablo budur ve sanirim düsündügünüz tablonun çok uzagina düsen bir tablo diye tahmin ediyorum. Ama kabul etmeliyiz ki son derece karisik hale getirilmis sosyal güvenlik mevzuatimiz kahve köselerinde arkadas meclislerinde kulaktan dolma bilgilere dayanarak hareket edilemeyecek kadar özen ve bilgi gerektiriyor.

Soru: Üniversitede okuyan kizim var. Onun üzerine dükkan açabilir miyim? Yoksa ben kendim emekli olarak SGK'dan kendi üzerime mi açmak mantiklidir? E.GÖKDENIZ

Cevap: Kendi üzerinize açarsaniz her ay emekli maasinizin yüzde 15’i tutarinda sosyal güvenlik destek primi ödeyeceksiniz. Bu ödemenizin size hiçbir yarari da olmayacak. Oysa kiziniz ileride emekli olabilmesi için çok güne ihtiyaci var. Sayet 08.09.1999-30.04.2008 tarihleri arasinda sigortaliliga basladiysa 7 bin güne ihtiyaci var. Bu tarihten sonra basladiysa yine emekli olacagi yasin saptanmasi 4/1-a (SSK) sigortaliligindan emekli olmasi için 7 bin 200 günü, 4/1/b (Bag-Ku) sigortaliligindan veya 4/1-c (Emekli Sandigi) sigortaliligindan emekli olmasi için 9 bin günün tamamlandigi tarihe göre 58-65 yaslari arasinda bir yas sartina tabi olacak. Bu nedenle kesinlikle kiziniz adina açmaniz sigortalilik yönünden daha akilci olacaktir.