Lenin 144 yasinda...

Sosyalizmin geçtigimiz yüzyila damga vurmasinin en büyük mimarlarindan Vladimir Ilyiç Ulyanov Lenin’i, 144. dogum gününde selamliyoruz.

Iste sosyalizmin 20. yüzyila damga vurmasinda büyük katkisi olan Lenin'in kisisel ve politik yasamindaki kirilma noktalarindan bazilari...

Ilk yillar

Vladimir Ilyiç Ulyanov, 22 Nisan 1870 yilinda Simbirsk’de dogdu. Babasi devlet memuru olan Lenin’in abisi Aleksandr Ilyiç Ulyanov Rus Çari III. Aleksandr’a yönelik suikaste katildigi için idam edilir.

Kazan Üniversitesi’nde hukuk egitimi alirken, ögrenci gösterilerine katilan Vladimir Ilyiç tutuklanir. Üniversiteden atildiktan sonra, 1891 yilinda avukatlik yapmak üzere lisans alir.

Lenin abisi Alexandr sayesinde Marx’la tanisir. Marx’in Kapital’ini ilk olarak abisinde görür.

Abi Aleksandr devrimci kimligi ile kardes Vladimir üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Ancak Aleksandr’in Çar III. Aleksandr’a dönük suikastte yer aldiktan sonra tutuklanip idam edilmesi Vladimir’in hayatinda bir dönüm noktasi olarak kabul edilir. Ayni zamanda kizkardesi Anna Ulyanova da tutuklanmistir.

Lenin'i kisisel ve siyasi yasamini fotograflarla okumak için tiklayiniz.

Üniversite yillari

Vladimir Ulyanov’un aktif siyasal mücadele dahil olusu hukuk egitimi aldigi üniversitede gerçeklesir. Politik faaliyetlerinden dolayi üniversitede iken tutuklanir, egitimini yarida birakir. Bir yillik sürgünün ardindan, Kazan sehrine yerlesir. Burada Marksistlerle tanisan Lenin bir yandan da basta “Kapital” olmak üzere Marx’in eserlerini incelemektedir.

1891 yilinda Petersburg Üniversitesi Hukuk Fakültesinden diplomasini alir. Politik faaliyetlerini sürdüren Lenin, isçi ve köylülerin devrimci ittifakina dayali bir mücadelenin savunuculugunu yapmaktadir. 1894 yilinda Nadejda Kurpskaya ile tanisan Lenin, 1895’te tutuklanir. 14 ay hapishanede kalir ancak çalismalarini burada da sürdürür. Daha sonra sürgünle cezalandirilarak Sibirya’ya gönderilir. 1897 – 1900 arasinda geçen sürgün yasaminin ardindan,Rusya’dan ayrilir. 1898’de Rusya Sosyal Demokrat Isçi Partisi (RSDIP) kurulur. Ayni yil Lenin ve Krupskaya evlenirler.

20. yüzyilin bazi önemli aydinlarinin Lenin hakkinda yazdiklarini okumak için tiklayiniz.

Leninist çizginin insasi

1900 yili Aralik ayinda yayin hayatina baslayan Iskra (Kivilcim) Lenin’in siyasal yasaminda önemli dönemeçlerden birini olusturmaktadir. RSDIP’in 1903 yilinda yapilan II. Kongresinde “parti üyeligi”nin kosullari üzerine yasanan tartisma, Mensevik Bolsevik ayrimini beraberinde getirdi.

Lenin,Bolsevik kanadin basini çekiyordu ve parti içinde Menseviklere karsi mücadele yürütüyordu. Bolseviklere göre,parti üyesi, bir parti örgütünde veya partinin yönettigi bir örgütte fiilen çalisma yapmaliydi.

Rusya’da 1905 yilinda yasanan devrimin ardindan, RSDIP’in III. Kongresi toplanir. Lenin bu kongrede devrimin hiz kesmeden devam etmesinden yana tavir koyar. 1905 yili Kasim ayinda Rusya’ya dönen Lenin, 1905 ayaklanmasini basarisiz bulan Menseviklerin karsisina, daha ileri bir devrimin provasinin yasandigini savunarak çikar.

Bolsevikler ve Mensevikler, Nisan 1906’da Stockholm’de birlesme kongresi toplamasinin ardindan, 1907’de Londra’da toplanan V. Kongre ile Bolsevikler siyasi tezlerini kabul ettirirler. Lenin 1907’de Sosyalist Enternasyonel’in Stuttgart Kongresine katilarak savas durumunda, savasi devrime çevirmenin olanaklari üzerinde durulmasi gerektigini savunur.

Aralik 1907’de Cenevre’ye yerlesen Lenin, zorlu bir süreçle bas etmek zorunda kalir. Yogun baskilarin yasandigi bu dönemde mücadele açisindan bir geriye çekilis yasanmaktadir. Lenin birkaç yil sonra durumu su sözlerle özetlemektedir: “Bir yenilgiye ugrayan bütün devrimci veya muhalif partilerin içinden, en düzenli bir sekilde geriye çekilenler, ordularina en az kayip verdirenler, Bolsevikler olmustur.”

Savastan devrim çikarmak

Ocak 1912’de RSDIP’in VI. Kongresinde Lenin, Rusya’da gizli parti örgütlerinin kurulusunu, bunlarin etrafina da elden geldigi kadar genis legal örgütlerin yer almasini savunur. 1912 Nisan ayinda yasal olarak kurulan Pravda’da yazmaya baslar.

1914’te Isviçre’ye geçmek zorunda kalir, Eylül ayinda Bern civarinda bir ormanda, savas sirasindaki ilk Bolsevik toplantsini yapar. Bolsevikler, isçi sinifinin savastan bir çikari olmadigini ve burjuvazinin kesinlikle desteklenmemesi gerektigini savunmaktadir. Savas yillarinda Lenin’i, ayni zamanda da Bolsevikleri zor günler beklemektedir.

Agustos 1915’de Avrupa sosyalist partilerinin sol azinliklari bir araya gelerek “Zimmerwald Konferansi”ni toplarlar. Bu toplantinin ardindan, 1916 Mayisinda yapilan ikinci Konferansta Lenin’in etkisi iyice hissedilmistir. Lenin isçi sinifinin barisçil söylemlerle pasifize edilmesine karsi savas açmistir.

Nisan 1917’de Isviçre’den ayrilan Lenin, ünlü “Nisan Tezleri”ni yapilan toplantida Bolseviklere sunar. Burjuva Hükümet ve isçilerin Sovyet örgütlenmesini iki ayri iktidar olarak tarif eden Lenin, tüm iktidarin Sovyetlere geçmesi için mücadele çagrisi yapar.

Ekim (6 Kasim) 1917’de Hükümetin Bolseviklere yönelik engelleme girisimlerine ragmen, santraller, garlar ve köprüler ayaklanan Bolseviklerin kontrolündedir. Artik Rusya’da yepyeni bir dönem baslamistir. Lenin’in önderliginde Sovyet Rusya, 1918’de savastan çekilir. Artik Sovyet iktidari iç savasla bas etmek zorundadir.

Devrimden sonra

Mart 1919’da Kremlin Sarayinda, Komünist Enternasyonel’in (Komintern) kurulus toplantisi yapilir. Lenin bir yandan da ülkenin ekonomik kaynaklarinin kamusal denetime geçmesi için yapilacak düzenlemeleri planlamaktadir.

1920 Aralik ayinda Lenin, Sovyetlerin VIII. Kongresinde ekonominin yeniden teskilatlanmasi ve gelismesi için hazirladigi plani sunar. GOELRO (Rusyanin Elektriklesmesi için Devlet Plani) olarak bilinen bu çalisma Lenin’in baskanliginda 200 uzman tarafindan hazirlanir. Daha sonra gelen Yeni Ekonomik Plan (NEP) döneminde de Lenin süreci yakindan takip ederek, yazili üretimlerde bulunur.

Kasim 1922’de Komünist Enternasyonel’in IV. Toplantisinda söz alan Lenin NEP’in bilançosunu çikararak, “Ispat ettik ki, Devlet olarak emtianin (metalar) dolanimini örgütleyebilir, tarimi da sanayii de gelistirebilir, ileri gidebiliriz” der.

Halkla son bulusmasi Kasim 1922’de Moskova Sovyetine hitaben yaptigi konusma olan Lenin, burada su sözleri sarf eder: “Sosyalizmi gündelik hayata soktuk, kendimizi onda bulabilmeliyiz. Iste bugünkü görevimiz, dönemimizin görevi.”

12 Aralik 1922’de Lenin son kez Kremlin’deki yazihanesinde çalisa da, 1923 basinda bazi makaleleri dikte edebildi. Lenin, 21 Ocak 1924’te Gorki kentinde öldü.

(soL - Haber Merkezi)