Yurt disi seçmenlerin oy verme yöntemleri

Asagida ele alinan “Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkindaki 298 Sayili Kanunun bazi maddelerine iliskin yapilan degisikliklere yönelik kamuoyunda olusan sorular sirasiyla asagida verilmistir.

Soru 1 : Neden seçimlere yönelik yapilacak  bagimsiz yargi güvencesindeki her türlü is ve islemler, iktidar partisinin bir bakanin himayesinde bulunan Disisleri  Bakanliginin personeli eliyle yürütülecektir ? Bu süreç sonunda ortaya çikabilecek olumsuzluklar seçim güvenligi açisindan sorun olusturmaz mi ?

Soru 2 : Yurt disi temsilcilikler disinda hangi mahallerde sandik kurulacagi ve sandik kurulunun hangi görevlilerden olusturulacagi Disisleri Bakanliginin personelinin inisiyatifine birakilmaktadir ? YSK’nin dis temsilcilikler seklinde sinirlandirma yaparak, olur olmaz yere sandik kurulmasinin önüne  geçmesi gerekmez mi ?

Soru 3 : Niçin yurt disi temsilciliklerde kurulacak seçim sandiklarinda oy verme süresi otuz sekiz gün boyunca devam edecektir ? Bu kadar uzun sürede her gün nicelik bakimindan tutanak altina alinacak oy torbalari saglikli bir sekilde korunabilecek mi ?

Soru 4 : Yurt disi temsilciliklerde kurulacak seçim sandiklari, sandik kurullari tarafindan her gün oy verme süresinin bitiminde sandiklarin açilmasiyla çikan oy zarflarindaki seçim sonuçlari tutanak altina alinmiyor da,  açilmamis zarf adedi ve oy kullanan seçmen sayisi tutanaga geçiriliyor.

Soru 5 : Neden açilmamis kapali oy zarflari ile tutanagin aslinin bulundugu torba Disisleri Bakanliginin personeli eliyle Yurt Disi Ilçe Seçim Kuruluna ulastirilmaktadir ? Bu torbalarin içinde seçmen kararlarina iliskin sonuçlar tutanaga geçmedigi için bu oy torbalarinin yolda bir tarafi desteklemeye yönelik müdahaleye ugramayacagini kim garanti edebilir ? Bu ortamda hiç bir müdahaleye ugramadigi söylemi toplumda ne kadar inandirici olabilir ?

Soru 6 : Yurt Disi Ilçe Seçim Kurulu’na yukarida bahsedilen kosullarda agzi mühürlü olarak gelen oy torbalarini sandik kurullarinca açarak sayim ve dökümünü yapmak bir formaliteden ibaret olmaz mi ?

Yukaridaki sorularin olusmasina neden olan yurt disinda yasayan Türk Vatandaslarinin oy verme yöntemleri ve genel ilkelerini belirleyen Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkindaki 298 Sayili Kanunun bazi  önemli maddelerine iliskin degisiklikler asagida verilmistir (Kaynak: www.ysk.gov.tr ve www.resmigazete.gov.tr).

Yurt disi seçmenlerin oy verme yöntemleri ve genel ilkeler

Madde 94/A – (Ek: 13/3/2008-5749/10 md.)

(Degisik birinci fikra: 9/5/2012-6304/5 md.) Yurt disi seçmenlerin oy kullanmasinda; sandik, gümrük kapilarinda oy kullanma veya elektronik oylama yöntemlerinin birlikte veya ayri ayri uygulanmasina, seçim türüne ve yabanci ülkenin durumuna göre, Disisleri Bakanliginin görüsü alinarak Yüksek Seçim Kurulunca karar verilir. Yurt disi seçmen kütügüne kayitli seçmenlerin oy kullanmalarina yönelik is ve islemlerde, Disisleri Bakanliginin bilisim altyapisindan faydalanilabilir. Disisleri Bakanligi, Yüksek Seçim Kurulunun belirleyecegi usul ve esaslar dogrultusunda,kullanilacak olan bilisim altyapisinin olusturulmasi ve güvenligi için gerekli tedbirleri alir.

Yurt disi seçmenlerin sandikta oy vermesi

Madde 94/C – (Ek: 13/3/2008-5749/10 md.)

(Degisik ikinci fikra: 9/5/2012-6304/6 md.) Hangi yurt disi temsilciliginde ve mahalde sandik kurulacagi, sandik kurulunun hangi görevlilerden olusturulacagi Disisleri Bakanliginin görüsü alinarak Yüksek Seçim Kurulunca belirlenir.Bu belirlemeye göre; sandik kurulu baskan ve üyelerinin seçimi Yurt Disi Ilçe Seçim Kurulunca yapilir. Sandik kurulu bir baskan,bir kamu görevlisi üye ve son milletvekili genel seçiminde Türkiye genelinde en çok oy alan üç siyasi partinin bildirdikleri birer isimden olusur ve ayni usulle yedek üye seçilir. Siyasi partiler üye bildirmez ise eksiklik kamu görevlileri veya seçmenler arasindan seçilecek üye ile doldurulur. Sandik kurulu baskan ve üye seçimleri, yurt disinda öncelikle sandigin kurulacagi yerde görevli kamu görevlisi ve seçmenler arasindan yapilir.

(Degisik birinci fikra: 9/5/2012-6304/6 md.) Yurt disi seçmen kütügüne kayitli bulunan seçmenler, yurt disi temsilciliklerimizde ve ihtiyaç duyulmasi halinde yerel makamlarin uygun görecegi diger yerlerde kurulacak seçim sandiklarinda seçimin yapilacagi günün kirkbes gün öncesinden baslamak üzere, Yüksek Seçim Kurulunca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde düzenlenen oy verme gün takvimine göre, seçim gününden önceki yedinci gün saat 17.00’ye kadar oy kullanabilirler. Ancak, yabanci ülkedeki seçmen sayisi gözetilerek oy kullanma gün süresi, Disisleri Bakanliginin görüsü alinarak Yüksek Seçim Kurulunca kisaltilabilir. Oy kullanma saatleri mahalli saat ile 08.00-17.00 arasidir. Yabanci ülkenin durumu gözönünde tutularak seçmenlerin hangi yurt disi temsilciliginde ve mahalde tatil günleri dâhil yirmidört saat, hangilerinde daha az süre ile oy kullanabilecegine, Disisleri Bakanliginin görüsü alinarak Yüksek Seçim Kurulunca karar verilir ve alinan bu karar elektronik ortamda ilan edilir. Yabanci ülkede yasayan seçmen sayisinin fazlaligi hâlinde, her seçmenin kendisi için belirlenen günde ve sandikta oy kullanmasina da karar verilebilir.

(Degisik yedinci fikra: 9/5/2012-6304/6 md.) Sandik kurullari tarafindan her gün oy verme süresinin bitim saati olan 17.00’de veya baska bir bitim saati belirlenmisse bu saatte, bu Kanunda belirtilen usullere göre sandik açilir. Çikan oy zarflari açilmadan adedi, oy kullanan seçmen miktari ve bunlarin birbirine uygunlugu bir tutanakla tespit edilir.

(Degisik sekizinci fikra: 9/5/2012-6304/6 md.) Her dis temsilcilikte oylari saklamak ve agzi mühürlü oy torbalarini Yüksek Seçim Kurulu tarafindan belirlenecek yöntemlerle Yurt Disi Ilçe Seçim Kuruluna ulastirmakla görevli olmak üzere; o yer misyon sefi veya en kidemlinin baskanliginda, o temsilcilikte görevli bir kamu görevlisi üye ve son milletvekili genel seçiminde Türkiye genelinde en çok oy alan üç siyasi partinin bildirdikleri isimlerden olusturulan sandik kurulu, Disisleri Bakanliginin görüsü alinarak Yurt Disi Ilçe Seçim Kurulunca kurulur ve ayni usulle yedek üyeler seçilir. Siyasi partiler üye bildirmez ise eksiklik kamu görevlileri arasindan seçilecek üye ile doldurulur. Kapali oy zarflari açilmaksizin tutanagin asli ile birlikte bir torbaya konularak agzi sandik kurulu mührüyle mühürlenir ve muhafaza altina alinmak üzere sandik kurulu baskaninca ilgili komisyona teslim edilir. Oy torbalari komisyon tarafindan en seri vasitayla Yurt Disi Ilçe Seçim Kuruluna gönderilir. Tutanagin bir sureti ilgili yurt disi temsilciligimizde saklanir.

(Degisik onuncu fikra: 9/5/2012-6304/6 md.) Yurt Disi Ilçe Seçim Kurulunca, yurt içerisinde oy verme süresi bittikten sonra, yurt disindan agzi mühürlü olarak gelen oy torbalari, genel esaslara uygun bir sekilde, Yurt Disi Ilçe Seçim Kurulunun denetimi altinda, sandik kurullarina açtirilarak sayim ve dökümü yaptirilir ve tutanak altina aldirilir. Bu tutanaklar esas alinarak birlestirme islemlerine iliskin tutanak düzenlenir ve sonuçlar Ankara Il Seçim Kuruluna iletilir. Ayrica geçici gümrük kapisi seçim kurullarindan gelen geçici birlestirme tutanagindaki sonuçlar kendi içerisinde birlestirilir ve bu sonuçlar Ankara Il Seçim Kuruluna iletilir. Ankara Il Seçim Kurulunca da yurt disi sandiklarindan gelen sonuçlar ile gümrük kapilarindan gelen sonuçlar birlestirilir ve düzenlenen tutanak en seri vasitayla Yüksek Seçim Kuruluna gönderilir.

Yurt disi seçmenlerin gümrük kapilarinda oy vermesi

Madde 94/E – (Ek: 13/3/2008-5749/10 md.)

(Mülga birinci cümle: 9/5/2012-6304/7 md.) (…) Oyunu veren seçmene çizelgede isminin bulundugu yer imzalatilarak oy verme islemi tamamlanir. Oy verme süresince sandik kurullarinin degisikligi sirasinda Kanunda gösterilen usulde sandik açilir, çikan oy zarflarinin adedi ile oy kullanan seçmen miktari ve bunlarin birbirine uygunlugu bir tutanakla tespit edilir. Oy zarflari ve tutanagin bir sureti bir torbaya konularak agzi mühürlenir ve muhafaza altina alinmak üzere sandik kurulu baskaninca ilgili geçici gümrük kapisi seçim kuruluna teslim edilir.

(Degisik onbirinci fikra: 9/5/2012-6304/7 md.) Seçimin yapildigi gün saat 17.00’den itibaren sandik ve torbalar genel esaslara uygun bir sekilde açilarak geçici gümrük kapisi seçim kurullarinca sayimi ve dökümü yapilir. Geçici gümrük kapisi seçim kurulu birlestirme tutanagi düzenlenir ve bu tutanakla birlikte seçim islerine ait diger evrak, varsa itiraz dilekçeleriyle birlikte, Yurt Disi Ilçe Seçim Kuruluna en seri vasitayla gönderilir.