Sayfayı Yazdır | Pencereyi Kapat | Resimleri Göster
Açıklama: Don zararının etkisi 2-3 yıl sürecek
Kategori: Yöreden
Eklenme Tarihi: 15 Nisan 2014
Geçerli Tarih: 20 Nisan 2026, 01:30
Site: Görele Sol Platformu
URL: https://www.gorelesol.com/haber_detay.asp?haberID=17513
Don etkisi 2-3 yil sürecek
Türkiye Ziraat Odalari Birligi (TZOB) Genel Baskani Semsi Bayraktar, findikta artan fiyattan üreticinin kazanmadigini bildirdi.
Türkiye Ziraat Odalari Birligi (TZOB) Genel Baskani Semsi Bayraktar, findikta artan fiyattan üreticinin kazanmadigini bildirerek, “Mart ayi sonunda yasanan don sonrasi kabuklu findik fiyatlarinin serbest piyasada 9 liraya kadar yükselmesinin üreticiye bir katkisi yok. Üreticinin elinde findik neredeyse kalmadi. Birkaç bin tonu geçmez” dedi.
Bayraktar, yaptigi açiklamada, 29-30-31 Mart tarihlerinde Orta ve Dogu Karadeniz bölgelerinde yasanan don olayinin yapraklanma, sürgün gelisim ve çotanak olusum devresindeki findiga büyük zarar verdigini belirtti. Don zararinin bu yil üretim miktarini önemli ölçüde düsürecegine, bununfindik üreticisinin gelirlerinde büyük kayba neden olacagina dikkati çeken Bayraktar, sunlari kaydetti:
“En son 2011-2012 sezonunda, 2012 Ocak ayinda serbest piyasada kabuklu findigin kilogram fiyati ortalama 7,78 liraydi. Mart ayi sonunda yasanan donun ardindan kabuklu findik fiyatlarinin serbest piyasada 9 liraya kadar yükselmesinin üreticiye bir katkisi yok. Üretici çok önceden findigin çok büyük bölümünü elden çikarmis durumda. Üreticinin elinde kalan findik birkaç bin tonu geçmez. Satilan findigin çok büyük bölümü tüccara ait.”
Bayraktar, Ordu Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekani Prof. Dr. Turan Karadeniz baskanligindaki komisyonun 7-8 Nisan 2014 tarihlerinde Samsun, Ordu, Giresun ve Trabzon illerinde sahada çalismasi yürüttügünü ve findiktaki don zararini inceledigi bilgisini verdi. Komisyonun Samsun, Ordu, Giresun ve Trabzon’da sahada yürüttügü çalismalar sonucunda findik çotanaklarinda kiyilarda yüzde 10’lardan baslayarak rakima göre yükselen oranlarda don zarari tespit ettigini, zararin yüksek rakimlarda yüzde 90’lari astiginin görüldügünü belirten Bayraktar, sürgünlerde ise yine rakima göre yüzde 20’lerden baslayarak yüzde 90’i asan oranlarda don zarari olustugunun belirlendigini vurguladi.
DON ZARARININ ETKISI 2-3 YIL DEVAM EDECEK
Orta ve Dogu Karadeniz bölgelerinde sahil kusaginda çotanaktaki don zararinin orta ve üst rakimlara nazaran daha düsük düzeyde gerçeklestigini belirten Bayraktar, “Orta ve üst kesimlerde yetistirilen findik ve diger meyvelerde kuvvetli düzeyde don zarari meydana geldi. 2014 yili sürgünleri basta olmak üzere 2013 yili sürgünlerinde de önemli düzeyde dona bagli olarak zarar görüldü. Özellikle sürgünlerin dondan etkilenmesi nedeniyle zararin neden olacagi kayip 2-3 yil devam eder” dedi.
Bu yil özellikle Ocak ve Subat aylarinda ülke genelinde hava sicakliklarinin mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi nedeniyle bazi illerde meyve agaçlarinda, Karadeniz Bölgesi’nde findikta erken çiçeklenme meydana geldigini bildiren Bayraktar, sunlari kaydetti:
“Mart ayinin son günlerinde yüksek kesimlerde 250 ile 750 metre arasindaki rakimda etkili olan kar yagisi findikta don riski meydana getirmis, yagan kar ve devaminda sicakliklarin eksi degere düsmesi nedeniyle Karadeniz Bölgesi’nde findik bahçelerinde özellikle yüksek kesimlerde don zarari olusmustur. Don zarari en fazla Samsun, Ordu, Giresun ve Trabzon il ve ilçelerinin yüksek kesimlerinde görülmekle birlikte, findik üretiminin yapildigi diger illerde de yer yer zararlar olustu. Donun verdigi zararin oranini kar yagisindan sonra düsen sicakligin derecesi ve ortamda kalis süresi belirlemektedir. Karadeniz Bölgesi’nde ve don zararinin oldugu illerde hasar tespit çalismalari sürmektedir. Önümüzdeki günlerde sigorta eksperleri ve hasar tespit komisyonlarinin çalismalari tamamlandiktan sonra kesin sonuçlar ortaya çikacak olmakla birlikte, halihazirda ilk gözlemlere göre bu yil findikta rekolte kaybi beklenmektedir. Temmuz ayinda tahmini rekolte kaybi belli olur.”
“SIGORTA POLIÇE SAYISI YETERSIZ”
Türkiye’nin 2013 yilinda dünya findik üretiminin yüzde 66,5’ini, 2007-2011 ortalamasina göre 198,68 bin tonla ihracatla dünya findik pazarinin yüzde 81’ini karsiladigini vurgulayan Bayraktar, söyle devam etti:
“Son 10 yil ortalamalarina göre Türkiye, 238 bin ton yillik ortalama iç findik ihraç etmis, karsiliginda 1,5 milyar dolar yillik döviz geliri elde etmistir. Bu yil don zarari nedeniyle findiküretiminin az olacagini düsünen bazi tüccarlarin Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) elindeki 20 bin ton findigi satin almak, bazi ihracatçilarin ise Gürcistan ve Azerbaycan’dan findik ithal etmek üzere çalismalar yaptigi duyumlari aliyoruz. Bu iddialarin gerçeklesmesi kaliteli Türk findiginin imajina zarar verebilir. Meyvelerde çiçeklenme döneminin sigorta kapsamina alinmasi, son yillarda afetlerin daha fazla yasaniyor olmasi gibi nedenlerle meyvelerde sigorta poliçe sayisinda artis yasanmistir. Findikta 2012 yilinda 34 bin olan don teminati için alinan poliçe sayisi 2013 yilinda 44 bine, 2014 yilinda 48 bine çikmistir. 2012 yilindan bu yana findik poliçelerinde yüzde 41,2 oraninda artis gerçeklesmistir. Bu rakamlar yetersizdir. Üreticilerimizin kayiplarinin karsilanmasinin yani sira tarimsal üretimde sürekliligin saglanmasi açisindan tarim sigortasinin düzenli olarak her yil yaptirilmasi büyük önem tasimaktadir. Aksi halde yasanan afetlerden sigorta yaptiran üreticiler tazminatlarini alabilecekken, diger üreticilerin magduriyeti artacaktir. Tarim sigortalarindan beklenen faydanin saglanabilmesi, üreticinin tarim sigortasina talebinin artmasi için prim miktarlari ve muafiyet oranlari düsürülmelidir.”
“ÜRETICILERE NAKDI DESTEK ÖDEMESI YAPILMALIDIR”
Bu yil Karadeniz Bölgesi’nde yasanan don afetinin etkilerinin oldukça büyük oldugunu, findikbasta olmak üzere kivi ve çay bahçelerinde önemli zararlar olustugunu kaydeden Bayraktar, “Üreticilerin önemli bölümü çesitli nedenlerle sigorta yaptiramamistir. Bu gerçegin göz önünde bulundurularak geçim kaynagi findik, çay ve kivi olan üreticilerimizin desteklenmesi önemlidir. Afet yasayan çiftçilerimizin zararlarinin bir kisminin karsilanarak üretime devam edebilmeleri için nakdi destek ödemesi yapilmalidir” dedi.
Bayraktar, ayrica findik üreticisinin magduriyetinin önlenmesi için zarar gören üreticilerin Ziraat Bankasi, özel bankalar, Tarim Kredi Kooperatifleri, elektrik borçlari ile SGK prim borçlarinin faizsiz olarak ertelenmesi, bir sonraki üretim dönemi için ihtiyaçlari olan finansmaninin saglanmasi bakimindan kredi temininde kolaylik gösterilmesi gerektigini bildirdi.
Zeki Al - GHA