Kafalari karistiran ise çift maas. Iste gelen yüzlerce sorunun cevabi...Sosyal güvencesi olan esini kaybetmis kadinlarin veya ana/ babasini kaybetmis çocuklarin hayatlarini devam ettirebilmeleri için sistem onlara bir gelir imkâni veriyor.
Kocasi ölen kadina; kocasinin sigortalilik süresi uygunsa, kadinin geliri olup olmadigina bakilmaksizin aylik baglaniyor. Yetim kalan kiz çocuklarina evlenmedikleri ve çalismadiklari sürece, erkek çocuklara da ögrenci olduklari sürece (25 yasa kadar) maas ödeniyor.
DAVA AÇALIM MI?
En çok merak edilen mesele, bir kadinin hem ölen kocasindan hem de ölen babasindan iki maas alip alamayacagi... Öncelikle söyleyelim, kocasi ölen bir kadinin çift maas alma hakki var. Kocasi ölen bir kadin eger emekli ise hem kendi emekli maasini hem de kocasindan kalani alir.
Yani çift maas alir. Dul kadin çalisabilir. Hem kocasindan hem de sigortali olarak çalistigi yerden maas alir ve sartlar olusursa emekli de olur. Gelelim hem kocadan hem babadan maasa. Kiz çocuk çalismiyorsa, ölen anne-babasindan aylik aliyor. Çalismaya baslarsa, SSK ya da Bag- Kur'dan baglanan aylik kesiliyor.
Emekli Sandigi'ndan baglanan aylik ise kiz çocugu SSK'li ya da Bag-Kur'lu olarak çalisiyorsa, kesilmiyor. Memur olursa kesiliyor. Çalismayan bekâr kiz çocugunun da çift maas alma imkâni bulunuyor. 1 Ekim 2008'den itibaren, yetim kiz çocugunun ölen anne ve babasindan iki maas alma imkâni var. Yüksek olanin tamamini, digerinin ise yarisini aliyor.
Kiz çocugu, evlenince maasi kesiliyor. 1 Ekim 2008'de 5510 Sayili Yasa yürürlüge girmeden önce, dul kalan ve çalismayan kadina kurumlar (SSK, Bag-Kur, Emekli Sandigi) farkli olmak sartiyla, hem kocadan hem babadan aylik veriliyordu. Ancak 1 Ekim 2008'den sonra hem babadan hem kocadan çift maas kalkti. Gelelim 2012'deki Yargitay kararina... Yargitay Hukuk Genel Kurulu'nun 2012/223 sayili karari ile hem babasi hem kocasi SSK'li olan bir kadina çift maas verildi.
Kiz çocuklarina yetim ayligi baglanabilmesi için SSK, Bag-Kur ve Emekli Sandigi kapsamindan gelir veya aylik almama sarti 06.08.2003'de SSK mevzuatina girdi. Yargitay 21. Hukuk Dairesi'nin 2011/2938 karari, bu gerekçeyle her ikisi de SSK'li olan es veya babadan birisinin 06.08.2003 öncesi ölmüs olmasi halinde, SGK'dan çift aylik alinabilecegini ortaya koydu.
Bu içtihat ile 02.08.2003'ten önce hem ölen kocasi hem de ölen babasi Bag-Kur'lu olanlarin da çift maas yolu açik. Çünkü ayni kural Bag-Kur mevzuatina 02.08.2013 tarihinde getirildi. Hukukçular bu içtihatlarla dava açilabilecegini belirtiyor.
EN AZ 900 GÜN
Dul maasinda, 01.10.2008'den sonra Bag- Kurlular ve Emekli Sandigi'na tabi olanlar için 1800 gün, SSK'ya bagli olanlar için ise 900 gün prim ödeme aranmaktadir. Bundan önceki durumlarda eksik günler dogum ya da askerlik borçlanmasiyla tamamlanabilmekteydi. Ama simdi kabul edilmiyor. Fakat bu konuda Yargitay 21. Hukuk Dairesi'nin karari mevcut. O yüzden dava yoluyla borçlanarak eksik günlerin tamamlanabilme imkâni var. Bize göre de kanuna konulan 'her türlü borçlanma hariç 900 gün' sözü hakkaniyetle uyusmamaktadir.
MILYONLARIN GÖZÜ ANKARA'DA...
Sosyal güvenlik alaninda bazi degisiklikler yapilmasiyla ilgili yasa tasarisi su an Basbakanlik'ta. Tasaridan milyonlarca insanin talepleri var: 4C'liler kadro bekliyor. Isçi kadrosundaki üniversite mezunlari memurluk istiyor. 2005 sonrasi memur olanlar bir derece, memurlar disiplin affi umuyor. Is ve meslek danismanlari (IMD) maaslarinda düzeltme bekliyor. Ayrica disaridaki 7 bin IMD ise atanma bekliyor. Akademik personelin istegi ise zam.
(Sabah)